´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Peter Schlemihl : 01


PETER SCHLEMIHL

ADELBERT VON CHAMISSO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 69


Peter Schlemihl'in haz─▒rlanmas─▒nda, M.E.B. Alman Klasikleri dizisinde yay─▒nlanan birinci bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
Almancadan ├ževiren: Sabahattin Ali
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Ekim 1999


ADELBERT VON CHAMISSO ├ťZER─░NE

Alman co┼čumcular─▒ aras─▒nda ├Ânemli bir yeri olan, ┼čiirleri ve Alman halk masallar─▒ndan al─▒nm─▒┼č ┼čiir bi├žiminde ├Âyk├╝leri bug├╝n bile tazeli─čini koruyan ve ya┼čayan, bir ├Âyk├╝s├╝yle kendini b├╝t├╝n d├╝nyaya tan─▒tan Adelbert von Chamisso, 30 Ocak 1781'de Fransa'da, Frans─▒z anne ve babadan d├╝nyaya gelmi┼čtir. Ailesinin m├╝lk├╝ olan ve devrim s─▒ras─▒nda yerle bir edilen Boncourt ┼×atosu ├╝zerine yazd─▒─č─▒ bir ┼čiirle, burada ge├žen ├žocuklu─čunu anan ┼čair, Frans─▒zl─▒─č─▒n─▒ hi├žbir zaman unutamam─▒┼č, bununla birlikte Alman ruhunu b├╝t├╝n ├Âteki co┼čumculardan daha ├žok benimsemi┼č, Alman halk yaz─▒n─▒na girmi┼č ve bu p─▒nardan ald─▒─č─▒ esinle yap─▒tlar yaratm─▒┼čt─▒r.
Devrim y├╝z├╝nden yurdunu b─▒rak─▒p Almanya'ya ka├žan ailesi, adamak─▒ll─▒ yoksulla┼čm─▒┼č ve kentten kente dola┼čt─▒ktan sonra Berlin'e yerle┼čmi┼čti. 1797 y─▒l─▒nda o─čullar─▒ Adelbert'i Prusya Krali├žesi Luise'in yan─▒na verdiler. Adelbert Frans─▒z lisesini bitirdi, Prusya ordusuna girdi ve yirmi ya┼č─▒nda te─čmen oldu. Her zaman ├╝z├╝nt├╝yle an─▒msad─▒─č─▒ be┼č y─▒ll─▒k bir k─▒┼čla ya┼čam─▒ ba┼člad─▒. Ancak ruhu askerli─če al─▒┼čam─▒yordu. K├óh ge├žit t├Ârenine giderken k─▒l─▒c─▒n─▒ unutuyor, k├óh b├Âl├╝─č├╝n├╝ bulam─▒yor ve alay komutan─▒ndan azar i┼čitiyordu. Sonra ├ževresindekilerin ona yabanc─▒ gibi davranmalar─▒, ne Fransa'ya ne Almanya'ya ba─članamama duygusu da onu ├╝z├╝yordu. Buna kar┼č─▒n bu te─čmenlik y─▒llar─▒n─▒ bo┼č da ge├žirmemi┼č, odas─▒nda Homeros'u derinlemesine incelemi┼č, ├ževresine toplad─▒─č─▒ edebiyat├ž─▒ arkada┼člar─▒yla sanatsal konular ├╝zerine konu┼čmu┼č, ilk zamanlarda Frans─▒zca, sonralar─▒ Almanca olarak yazd─▒─č─▒ ┼čiirlerini okumu┼čtur. E.T.A. Hoffmann ile Fouqu├ę ile, Hitzig ve Varnhagen ile tan─▒┼čm─▒┼č, onlarla birlikte ÔÇťKutup Y─▒ld─▒z─▒ÔÇŁ ad─▒nda bir ┼čairler birli─či kurmu┼čtu.
Bu s─▒rada k─▒tas─▒yla birlikte cepheye gitti, Frans─▒zlara tutsak d├╝┼čt├╝, sonra sal─▒verildi, Paris'e giderek, oraya d├Ânm├╝┼č olan annesiyle babas─▒n─▒ arad─▒. Ancak her ikisinin de ├Âlm├╝┼č oldu─čunu ├Â─črendi. Zavall─▒lar y─▒llard─▒r o─čullar─▒n─▒ ├ža─č─▒rm─▒┼člar, ancak o, Alman ordusundan ayr─▒lamam─▒┼čt─▒. Bu kez yurdunda, Fransa'da kendisini yabanc─▒ duyumsad─▒. ÔÇťNerede olursam olay─▒m, yurdumu ar─▒yorumÔÇŁ diyor, b├Âylece, Almanya'da da, Fransa'da da g├Ânl├╝nde bir bo┼čluk duydu─čunu anlat─▒yordu. Berlin'e d├Ând├╝, i┼čsiz g├╝├žs├╝z, ba┼č─▒ yerde, karanl─▒k g├╝nler ge├žirdi. Kendisini Fransa'da bir lise ├Â─čretmenli─čine ├ža─č─▒rd─▒lar. Ancak bu i┼č daha olmadan bozuldu. Chamisso Paris'te kald─▒, burada bulunan Alman ┼čairlerinden A. W. Schlegel ve Uhland'la arkada┼čl─▒k etti. Schlegel ve Uhland onu Madam de Sta├źl ile tan─▒┼čt─▒rd─▒lar. Bir s├╝re bu kad─▒nla birlikte dola┼čt─▒. Sonunda Protestan Almanya'dan ba┼čka bir yerde rahat g├Ân├╝lle ya┼čayamayaca─č─▒ kan─▒s─▒na vard─▒. Kendisine u─čra┼č olarak do─ča bilimlerini se├žti. 1812'de, otuz iki ya┼č─▒nda, Berlin ├ťniversitesi'nde t─▒p ├Â─črenimine ba┼člad─▒. Bu s─▒rada Napolyon'a kar┼č─▒ ayaklanan Almanya'da, durumu daha da g├╝├žle┼čti. Hem yabanc─▒ istilas─▒na u─črayan Almanya'y─▒ yurt biliyor, bu Korsikal─▒ya kar┼č─▒ g├Ân├╝ll├╝ yaz─▒lmak istiyor, hem de Almanlar─▒n Frans─▒zlar hakk─▒nda s├Âyledikleri a┼ča─č─▒lama, alay dolu s├Âzlerden y├╝re─činin par├žaland─▒─č─▒n─▒ duyumsuyordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    33   »   


´╗┐