´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ R├Ânesans : 01


R├ľNESANS

JULES MICHELET

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 16


Bu kitab─▒n haz─▒rlanmas─▒nda, R├Ânesans'─▒n M.E.B. Frans─▒z Klasikleri dizisinde yay─▒nlanan ilk bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
K├óz─▒m Berker taraf─▒ndan Frans─▒zcadan ├ževrilmi┼čtir.
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yenig├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Ekim 1998


├çEV─░REN─░N ├ľNS├ľZ├ť

Frans─▒z tarih├žisi Michelet, 1798 y─▒l─▒nda Paris'te do─čmu┼č, 1874'te ├Âlm├╝┼čt├╝r. ÔÇťFransa TarihiÔÇŁ ve ÔÇťFrans─▒z Devrimi TarihiÔÇŁ adl─▒ yap─▒tlar─▒yla Frans─▒z toplum ya┼čam─▒n─▒n canlanmas─▒na yard─▒m etmi┼čtir. Bundan ba┼čka, ÔÇťXVI. Y├╝zy─▒lda Fransa TarihiÔÇŁ ve ÔÇťRenaissanceÔÇŁ adl─▒ kitaplar─▒, yazar─▒n geni┼č bilgisini g├Âsteren birer ba┼čyap─▒tt─▒r.
ÔÇťRenaissanceÔÇŁ (R├Ânesans) ad─▒, XV. ve XVI. y├╝zy─▒llarda, yaz─▒n, sanat ve bilim alanlar─▒nda Avrupa'da g├Âr├╝len kalk─▒nma ve geli┼čme devinimlerine verilir. ─░talya'da R├Ânesans d├Ânemi yazarlar─▒yla sanat├ž─▒lar─▒n─▒ II. Giulio ve X. Leone; Fransa'da I. Fran├žois ile II. Henri korumu┼člard─▒r.
Orta├ža─č'─▒n sonlar─▒na do─čru, R├Ânesans ├╝slubu, eski yap─▒tlara ├Âyk├╝nmeyle kendini g├Âstermi┼č ve XVI. y├╝zy─▒lda b├╝t├╝n Avrupa'da doru─čuna ula┼čm─▒┼čt─▒r. Mimarl─▒kta bu ├╝slup, yeni ├Â─čelerle kar─▒┼č─▒k eski d├Ânem ├Â─čelerinin olduk├ža ├Âznel bir uyarlamas─▒ndan, biraz sahne etkisi yapacak surette bi├žimlerin birbiri ├╝zerine d├╝zenli olarak konulmas─▒ndan ibarettir. Yaln─▒zca Frans─▒z mimarlar─▒ modellerinden ├╝st├╝n yap─▒tlar yaratabilmi┼člerdi. Yontu alan─▒nda, eski d├Ânem yap─▒tlar─▒n─▒n incelenmesi sanat├ž─▒ya do─čay─▒ inceleme duygusunu a┼č─▒lam─▒┼č, fakat bu da bazen onu a├ž─▒k ve sert bir ger├žek├žili─če kadar g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝r. Resimde, do─čal anlat─▒m─▒yla sanat geli┼čiyor. ÔÇťRaccourciÔÇŁ yani ├žizgi perspektifinin etkisiyle e┼čyan─▒n baz─▒ boyutlar─▒n─▒n k├╝├ž├╝lm├╝┼č olarak g├Âsterilmesi y├Ântemiyle perspektif, yani, e┼čyay─▒ uzakl─▒─č─▒n ve durumun yaratt─▒─č─▒ farklara g├Âre g├Âsterme bilimi geli┼čiyor. Her yerde eski d├Ânemin s├╝sleme sanat─▒na ├Âyk├╝nme kayg─▒s─▒ dikkati ├žekiyor.
B├╝y├╝k ├╝stat Michelet'nin tarih ve yaz─▒n de─čeri bak─▒m─▒ndan ├žok zengin ve parlak olan bu yap─▒t─▒; hangi tarih olaylar─▒n─▒n etkisiyle R├Ânesans d├Ânemine ge├žildi─čini, R├Ânesans'─▒n anlam ve ├Ânemini; bu d├Ânemde yaz─▒n─▒n, g├╝zel sanatlarla di─čer baz─▒ sanatlar─▒n, bilim ve fennin nas─▒l bir yol izleyerek geli┼čti─čini, Orta├ža─č'da bilgisizlik ve dinsel gericilik i├žinde bunalan ve budalala┼čan insan─▒n do─čaya d├Ân├╝┼čle birlikte ger├že─čin ─▒┼č─▒─č─▒yla nas─▒l ayd─▒nlanmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒, duygu ve d├╝┼č├╝ncelerinin de─či┼čti─čini, ak─▒c─▒ ve yaz─▒nsal bir anlat─▒mla a├ž─▒kl─▒yor.
Yazara g├Âre, R├Ânesans'─▒n ilk├ža─č─▒ Fransa kral─▒ VIII. Charles'─▒n ─░talya seferini izleyen yirmi y─▒ld─▒r. Bu ├ža─č hen├╝z ┼č├╝pheli ve karars─▒z bir karakter ta┼č─▒yor. Bu ├ža─čda R├Ânesans ├žok ileri bir at─▒l─▒m yap─▒yor, dehas─▒ her ┼čeyi sar─▒yor, fakat sonu├žlar─▒ pek o kadar kendini duyurmuyor. Amerika'n─▒n bulunmas─▒ (1492), d├╝nya sisteminin bulunmas─▒ (1507) gibi, asl─▒nda b├╝y├╝k ├Ânemi olan olaylardan birincisi b├╝t├╝n g├Ârkemiyle de─čerlendirilemiyor; ikincisi ise, belirsiz kal─▒yor. R├Ânesans ile eski d├Ânemin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ s├Âylenmek isteniyorsa, R├Ânesans'─▒n yaz─▒nda olmas─▒ gerekiyor. Fakat bilimin bu dal─▒ yeni olarak pek az yap─▒t veriyor. Zaman─▒n en b├╝y├╝k ba┼čar─▒s─▒ Latince bir derleme olan, Erasmus'un Atas├Âz├╝'d├╝r. Buna kar┼č─▒l─▒k, Machiavelli ve Aristoteles orta ├Âl├ž├╝de be─čeniliyor. Commines'in an─▒lar─▒ hen├╝z ortaya ├ž─▒kmam─▒┼č bulunuyor. R├Ânesans, ilk peygamber olan ve ya┼čad─▒klar─▒ d├Ânemin kat kat ilerisinde bulunan Vinci ve Michelangelo ile kesinlikle sanattad─▒r. Zaman─▒n kral─▒ da Raffaello'dur. R├Ânesans, yoklaya yoklaya kendini ar─▒yor ve do─čaya do─čru ad─▒m ad─▒m y├╝r├╝yor. Onu bulduktan sonra, yava┼č yava┼č kendine mal ediyor. R├Ânesans'─▒n ger├žek anlam─▒, do─čaya kar┼č─▒ sevecen ve iyi davranmakt─▒r.
VIII. Charles'─▒n ─░talya'y─▒ istila etmesi ├╝zerine, ─░talya'n─▒n ke┼čfi ve onda gizli olan de─čerlerin belirmesi, yap─▒lan bir├žok kaz─▒larla y├╝ksek de─čerdeki eski yap─▒t ve an─▒tlar─▒n ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒, bas─▒mc─▒l─▒─č─▒n bulunmas─▒, eski d├Ânem yap─▒tlar─▒n─▒n bast─▒r─▒lmas─▒yla eski k├╝lt├╝r├╝n yay─▒lmas─▒ ve do─čaya d├Ân├╝┼č gibi olaylar R├Ânesans'─▒n do─čmas─▒nda ve geli┼čmesinde ba┼čl─▒ca etkenlerdir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    40   »   


´╗┐