´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ R├Ânesans : 40


R├ľNESANS

JULES MICHELET

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 16


Gotiklerimiz kuramlar─▒n─▒n ne dereceye kadar a┼č─▒nm─▒┼č oldu─čunu, havada, tutundu─čunu bilseydiler, akla s─▒─čmayan ┼čeyleri s├Âylemeyeceklerdi. Onlar s├Âylemekle ├Âv├╝n├╝p hindi gibi kabar─▒rlarken, al├žakg├Ân├╝ll├╝ Chartelar Okulu, reddi m├╝mk├╝n olmayan metinlerle, t├╝m├╝yle yaz─▒nsal olan bu sistemi ba┼čtan a┼ča─č─▒ya y─▒kt─▒. Bu metinlerin bas─▒laca─č─▒ g├╝n, Gotik├žiler onu sa─člamla┼čt─▒rmak i├žin bo┼čuna bir destek arayacaklard─▒r. Her ┼čey d├Ânecektir. Jules Quicherat, bunu onlara, Ren ve Paris ar┼čivleriyle, ├ž├Âmezleri olduklar─▒n─▒ s├Âyledikleri o eski ├╝statlar─▒n tan─▒kl─▒klar─▒yla bile kan─▒tlayacakt─▒r:
1. Gotik sanat─▒n ├žok ge├ž, can ├žeki┼čirken, XV. y├╝zy─▒lda hesap yapmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒; resmi ve g├╝venilir belgeler ancak o zaman, Brunelleschi'den otuz y─▒l sonra, yanl─▒┼č olarak Erwin'e yorulan Strasbourg kulesini in┼ča ettiklerini saptamaktad─▒r (1439).
2. Daha az sa─člam olmayan ba┼čka kan─▒tlarla, M. Quicherat Gotik ├╝sl├╗ptaki kiliseler hen├╝z ayaktaysalar, bu durumun, onlar─▒n s├╝rekli onar─▒lm─▒┼č olmas─▒ndan ileri geldi─čini kan─▒tl─▒yor. Bunlar aras─▒z yenilenen ├žabalarla ayakta tutulabilen pek b├╝y├╝k s├╝slerdir. Bunlar ├Âm├╝rl├╝ oluyorlar, ├ž├╝nk├╝ par├ža par├ža de─či┼čiyorlar; bu, Thes├ęe'nin gemisidir. 1730'da; Notre-Dame kilisesi hemen bug├╝nk├╝ kadar geni┼č bir onar─▒m g├Ârd├╝. XIII. y├╝zy─▒ldan kald─▒─č─▒ san─▒lan b├╝y├╝k g├╝l├╝ kiliseye indirildi─činde ┼ča┼č─▒ran antikac─▒lar, ├žer├ževesi ├╝zerinde d├Ârt Arap rakam─▒ okumu┼člard─▒; demek ki bu par├ža ├ža─čda┼čt─▒. M. Quicherat, kendi g├Âzleriyle ├╝zerindeki ÔÇť1730ÔÇŁ rakam─▒n─▒ okudu. Bug├╝nk├╝ ayakta tutma ├žabas─▒, sonuncu mu olacakt─▒r? Bir g├╝n, daha ciddi ve bir yap─▒t─▒n stiline, karakterine, tarihine de─čer veren ba┼čkalar─▒ gelecektir; ┼ču dakikada uygun g├Âr├╝len kar─▒┼čt─▒rmalar─▒ bozacaklard─▒r; Paris'teki Notre-Dame kilisesi ├╝zerinde Reims'in ┼čuhluklar─▒n─▒ b─▒rakmayacaklar, eklenmi┼č olan bu k├╝├ž├╝k ├žan kulelerini kald─▒racaklar ve bu kiliseye Philippe - Auguste zaman─▒ndaki ciddi g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ geri getireceklerdir. O zaman kim bilir ka├ž milyon gerekecektir? Bunu ben s├Âyleyemem. Yaln─▒zca san─▒r─▒m ki, Notre-Dame'─▒n iki kez onar─▒m─▒ i├žin harcanacak parayla daha canl─▒ ve Tanr─▒'n─▒n r─▒zas─▒na daha uygun bir kilise yap─▒l─▒rd─▒; ilk├Â─čretim: d├╝nyay─▒ kapsayacak bir bi├žimde yoksulun e─čitimi.

XIII. B├Âl├╝m├╝n a├ž─▒klamas─▒

B├╝y├╝c├╝l├╝k ├╝zerine

B├╝y├╝c├╝l├╝─č├╝n, her d├Ânemde k├Ât├╝ meraklara kap─▒lm─▒┼č, edebe ayk─▒r─▒ mucizeler aram─▒┼č, do─ča d─▒┼č─▒nda zevkler bulacaklar─▒na budalaca inanm─▒┼č olan y├╝ksek, i┼čsiz, sefih ahlakl─▒ s─▒n─▒flarda ├Ânemi azd─▒r. Fakat halk─▒n, ├Âzellikle k├Âylerin bula┼č─▒c─▒ deliliklerinde, y─▒─č─▒nlarla insana dadanan ve bu inan├žl─▒ s├╝r├╝y├╝, benliklerine ger├žekten k├Ât├╝ bir ruhun yerle┼čti─či isterik kocakar─▒lar─▒n pe┼činden s├╝r├╝kleyen s─▒k─▒nt─▒ ve umutsuzluk d├Ânemlerinde, b├╝y├╝c├╝l├╝─č├╝n ├Ânemi; karanl─▒k ve h├╝z├╝n veren ├Ânemi ├žoktur.
Yaln─▒zca ├Âzg├╝r d├╝┼č├╝nen, ele┼čtiren, ruhban s─▒n─▒f─▒yla g├Âz├╝pek bir tav─▒rla alay eden topluluklar─▒n ├╝yesi olduklar─▒ zaman, ruhani yetke, bunlara kent b├╝y├╝c├╝lerinin havralar─▒ ad─▒n─▒ vermi┼čti: san─▒r─▒m ki bu, Arras kasabas─▒nda Vaudois mezhebinden olanlar─▒n ger├žek s├Âz├╝d├╝r.
Malleus Maleficarum'dan ald─▒─č─▒m ├Âzetlerden, ├╝├ž n├╝shay─▒ s├╝rekli g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nde bulundurmu┼čumdur: Birincisi, Paris'inkidir; bu tarihsiz olup, XV. y├╝zy─▒ldan olmas─▒ gerekir
(Venumdatur vico divi Jacobi); ikincisi, K├Âln kentininki, 1520 tarihlidir ve ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ de Venedik kentininkidir; 1576 tarihlidir.
«   01   ...    30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   »   


´╗┐