´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Sad─▒k & Safdil : 02


SADIK & SAFD─░L

VOLTAIRE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 44


├ľl├╝m├╝nden k─▒sa s├╝re ├Ânce Paris'e ├ža─č─▒r─▒ld─▒. Y─▒llarca krallar ve h├╝k├╝metler taraf─▒ndan ba┼čkente girmesine izin verilmeyen 83 ya┼č─▒ndaki Voltaire halk taraf─▒ndan ulusal bir kahraman gibi co┼čkuyla kar┼č─▒land─▒. ├ť├ž ay sonra 30 May─▒s 1778'de Paris'te ├Âld├╝. Mezar─▒ daha sonra Pantheon'da Rousseau'nun yan─▒na ta┼č─▒nd─▒.

YAPITLARI

Voltaire f─▒rt─▒nal─▒ ya┼čam─▒ndan beklenmeyecek kadar ├žok say─▒da yap─▒t vermi┼čtir. Yap─▒tlar─▒ ├žok de─či┼čik t├╝rlerdedir: ┼×iir, tiyatro, tarih, ├Âyk├╝, roman, makale, bilimsel ve felsefi deneme, ansiklopedi maddeleri, vbÔÇŽ Yaln─▒zca tiyatro dal─▒nda 52 oyunu vard─▒r. Bunlar─▒n aras─▒nda ÔÇťOedipeÔÇŁ (1718), ÔÇťBrutusÔÇŁ (1730) ve ÔÇťZaireÔÇŁ (1732) say─▒labilir. Tarih kitaplar─▒ aras─▒nda ÔÇťXII. Charles'─▒n TarihiÔÇŁ, ÔÇťXIV. Louis ├ça─č─▒ÔÇŁ (1751), ÔÇťB├╝y├╝k Petro ├ça─č─▒nda Rusya TarihiÔÇŁ (1759) ├Ânemlidir. Ayr─▒ca, yaz─▒nsal de─čer ta┼č─▒yan 18.000 adet mektup b─▒rakm─▒┼čt─▒r.
├ça─č─▒n─▒n ├Ânemli olaylar─▒n─▒ ta┼člamak i├žin yazd─▒─č─▒ roman ve ├Âyk├╝ler daha kal─▒c─▒ olmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde en ├žok okunan yap─▒tlar─▒ da bunlard─▒r. Bunlar aras─▒nda en bilineni ÔÇťCandideÔÇŁ (1759) o ├ža─čda Pope ve Leibniz'in ÔÇťher ┼čey olmas─▒ gerekti─či gibi g├╝zelÔÇŁ felsefesini alaya almak i├žin yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Di─čer uzun ├Âyk├╝lerinden, bir ara saray tarih├žisi olarak g├Ârev yapt─▒ktan sonra krallara ├Â─č├╝t vermek amac─▒yla yazd─▒─č─▒ ÔÇťZadigÔÇŁ (1747) ├Âzya┼čamsal b├Âl├╝mler i├žerir. O ├ža─čdaki siyasal yozla┼čmay─▒ ele┼čtirmek i├žin de, ger├žek bir ├Âyk├╝den yola ├ž─▒karak ÔÇťSafdilÔÇŁ (1767) adl─▒ yap─▒t─▒n─▒ kaleme alm─▒┼čt─▒r.
Di─čer uzun ├Âyk├╝leri aras─▒nda, t├Âreleri ele┼čtirmek i├žin yazd─▒─č─▒ ÔÇťBabil PrensesiÔÇŁ (1768), r├╝┼čvet ve gelir da─č─▒l─▒m─▒ dengesizli─čini ele┼čtirmek i├žin yazd─▒─č─▒ ÔÇťK─▒rk Liral─▒k AdamÔÇŁ (1768) ve kozmik ├Âl├žekte insan─▒n k├╝├ž├╝kl├╝─č├╝n├╝ vurgulayan ÔÇťMicromegasÔÇŁ (1752) da say─▒labilir.

SADIK YAHUT ALINYAZISI

B─░R DO─×U MASALI

(Zadig, 1747)

SADIK ├ľYK├ťS├ťN├ťN ┼×ER─░A SULTAN'A ADANMASI

Hicretin 837. y─▒l─▒nda ┼×evval ay─▒n─▒n 18. g├╝n├╝,
Kirpiklerin b├╝y├╝c├╝s├╝, y├╝reklerin co┼čturucusu ve akl─▒n ─▒┼č─▒─č─▒; ayaklar─▒n─▒z─▒n tozunu ├Âpeyim demiyorum; ├ž├╝nk├╝ siz art─▒k ya y├╝r├╝m├╝yor ya da ─░ran hal─▒lar─▒ veya g├╝ller ├╝zerinde geziniyorsunuzdur. Size eski bir bilge ki┼činin, hi├žbir i┼č yapmadan ya┼čayabilme mutlulu─čuna eri┼čtikten sonra, keyif i├žin yazm─▒┼č oldu─ču SADIK ├Âyk├╝s├╝n├╝n ├ževirisini sunuyorum. Bu ├Âyle bir yap─▒t ki s├Âyledi─činden ├žok daha fazlas─▒n─▒ anlat─▒yor. Okuyup karar vermenizi diliyorum; ├ž├╝nk├╝ her ne kadar g├╝zelli─činiz ve ona renk katan yeteneklerinizle sa─čduyulu davranmama hakk─▒n─▒z elbet varsa da, ya┼čam─▒n─▒z─▒n bahar─▒nda olman─▒za kar┼č─▒n bilge bir akla ve ince bir zevke sahipsiniz; sizin ├žok kez ince uzun sakall─▒ dervi┼člerden ├žok daha ak─▒ll─▒ s├Âzlerinize tan─▒k oldum. Anlay─▒┼čl─▒s─▒n─▒z, a─čz─▒n─▒z da s─▒k─▒; zay─▒f olmadan yumu┼čak olabiliyorsunuz; iyili─či yaparken ayr─▒mc─▒s─▒n─▒z; dostlar─▒n─▒z─▒ seviyor ve d├╝┼čman yaratm─▒yorsunuz. G├╝zel akl─▒n─▒z─▒ kullan─▒rken, ├žok kolay yapabilece─činiz halde, k├Ât├╝l├╝k tohumlar─▒ ekmiyorsunuz. ├ľzetle, akl─▒n─▒z─▒n g├╝zelli─činiz kadar saf, biraz da felsefeye e─čiliminiz oldu─ču yarg─▒s─▒na vard─▒─č─▒m i├žin bilge bir yazar─▒n bu kitab─▒ndan zevk alaca─č─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum.
Kitap sizin ve benim bilmedi─čimiz Keldani dilinde yaz─▒lm─▒┼č. ├ľnce, ┼čanl─▒ Sultan Ulu─č Bey'i e─člendirmek i├žin Arap├žaya ├ževrildi. Bu, Arap ve Acemlerin Binbir Gece Masallar─▒n─▒ yazmaya ba┼člad─▒klar─▒ zamanlara rastlar. Ulu─č Bey, Sad─▒k ├Âyk├╝s├╝n├╝, han─▒m sultanlar da Binbir Gece'yi okumay─▒ ye─čliyorlard─▒. ÔÇťHi├žbir ┼čey anlatmayan ve bir mant─▒─č─▒ olmayan bu ├Âyk├╝leri nas─▒l sevebilirsiniz?ÔÇŁ diye sorard─▒ Ulu─č Bey; ÔÇťBiz de zaten bunun i├žin seviyoruzÔÇŁ diye yan─▒tlard─▒ han─▒m sultanlar.
Sizin o han─▒m sultanlara benzemeyece─činizi ve bir Ulu─č Bey olaca─č─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝nerek mutlu oluyorum. Belki bir g├╝n, Binbir Gece'den pek fark─▒ olmayan sudan s├Âyle┼čilerden s─▒k─▒ld─▒─č─▒n─▒zda, sizinle ak─▒l ├╝zerine konu┼čma f─▒rsat─▒m─▒z olur.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    50   »   


´╗┐