´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Sad─▒k & Safdil : 39


SADIK & SAFD─░L

VOLTAIRE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 44


Okudu─ču tarih kitaplar─▒ onu ├žok ├╝z├╝yordu. D├╝nya ona daha k├Ât├╝ ve daha sefil g├Âr├╝n├╝yordu. Ger├žekten de tarih bir t├╝r su├žlar ve k├Ât├╝l├╝kler tablosudur. Temiz ve sessiz insanlar bu b├╝y├╝k arenada kaybolurken, sahneye hep tutkulu ve ahlaks─▒z adamlar ├ž─▒kar. Tarih, olaylar─▒ sanki tutku, cinayet ve y─▒k─▒mlarla s├╝slenmi┼č birer trajediye d├Ân├╝┼čt├╝rmese, ilgin├ž olmaktan ├ž─▒kacakm─▒┼č gibidir. Melpomenes gibi Cleopatra'n─▒n eline de bir han├žer vermek gereklidir.
Di─čerleri gibi Fransa tarihi de deh┼čet tablolar─▒yla dolu oldu─ču halde, Safdil onun kurulu┼č y─▒llar─▒n─▒ i─čren├ž, geli┼čme ├ža─č─▒n─▒ s─▒k─▒c─▒, hatta IV. Henri zaman─▒n─▒ bile k├╝├ž├╝k ├žapta, b├╝y├╝k yap─▒tlardan ve di─čer ├╝lkelerin tarihlerini s├╝sleyen o g├╝zel ke┼čiflerden yoksun buldu. D├╝nyan─▒n bir k├Â┼česine s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bu y─▒k─▒m ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ okurken s─▒k─▒nt─▒dan patl─▒yordu. Gordon da ona hak veriyordu.
B├Âylece g├╝nler, haftalar, aylar ge├žiyordu. Safdil ├ó┼č─▒k olmasayd─▒, bu umutsuz ya┼čama al─▒┼č─▒p mutlu olabilirdi. ─░yilik dolu y├╝re─či Notre Dame de la Montagne Manast─▒r─▒ rahibi ve Matmazel de Kerkabon i├žin de ├╝z├╝l├╝yordu. ÔÇťBenden haber alamad─▒klar─▒ i├žin kim bilir ne d├╝┼č├╝n├╝rler? Beni iyilik bilmez bir ye─čen sanacaklarÔÇŁ diye endi┼čeleniyordu. Kendinden ├žok, onu sevenleri d├╝┼č├╝nerek ├╝z├╝l├╝yordu.

11. SAFD─░L GEL─░┼×─░YOR

Okumak ruhu ferahlat─▒r, iyi bir dost avutur. Safdil daha ├Ânce bilmedi─či bu iki nimetten yararlan─▒yordu. Kendi kendine ÔÇťBu de─či┼čim masal─▒na inanas─▒m geliyor; kaba biriyken insana d├Ân├╝┼čt├╝mÔÇŁ diyordu. Harcamas─▒na izin verilen paran─▒n bir b├Âl├╝m├╝yle kitaplar alarak kendine se├žkin bir kitapl─▒k olu┼čturdu. Arkada┼č─▒ ona d├╝┼č├╝ncelerini yaz─▒ya d├Âkmesini ├Âneriyordu. ─░┼čte Safdil'in ilk ├ža─č ├╝zerine yazd─▒klar─▒:
Uluslar─▒n da uzun s├╝re benim gibi ya┼čad─▒klar─▒n─▒ san─▒yorum; uzun s├╝re e─čitimsiz kald─▒lar, ge├žmi┼či ve gelece─či umursamadan, g├╝n├╝ g├╝n├╝ne ya┼čad─▒lar. Kanada'da be┼č alt─▒ y├╝z fersah dola┼čt─▒m, bir tek an─▒t g├Âremedim; orada kimse atalar─▒n─▒n ne yapt─▒─č─▒n─▒ bilmiyor. ─░nsan─▒n do─čal durumu bu de─čil midir? Bu k─▒tadaki insanlar─▒n di─čerinden ├╝st├╝n oldu─čuna inan─▒yorum, ├ž├╝nk├╝ sanat ve bilim yoluyla ya┼čam─▒n─▒ daha da zenginle┼čtirmeyi bildi. Acaba bunun nedeni bunlar─▒n sakall─▒ olu┼ču, Amerikal─▒lara Tanr─▒'n─▒n sakal─▒ esirgemesinden olabilir mi? Sanm─▒yorum; ├ž├╝nk├╝ ├çinlilerin de sakal─▒ yok, ama be┼č bin y─▒ll─▒k bir sanatlar─▒ var. ├çin tarih kay─▒tlar─▒ d├Ârt bin y─▒l eskilere dayand─▒─č─▒na g├Âre, en az elli y├╝zy─▒ld─▒r bereket i├žinde ya┼č─▒yor olmal─▒lar.
Ni├žin ├╝lkeler kendi ortaya ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒ g├Ârkemli g├Âsteriyorlar? Pek de eski olmayan Fransa tarihini yazanlar onu Hector'un o─člu Francus ad─▒nda birine dayand─▒r─▒yorlar. Romal─▒lar kendilerini Frigyadan gelmi┼č say─▒yorlar, ama dillerinde Frigya dilinden kalm─▒┼č bir tek s├Âzc├╝k bile yok. Tanr─▒lar M─▒s─▒r'da on bin y─▒l, ┼čeytanlar da ─░skitlerin ├╝lkesinde be┼č bin y─▒l kalm─▒┼člar ve Hunlar─▒ do─čurmu┼člar. Thukidides'ten ├Ânce yaz─▒lm─▒┼č tarihlerde Amadis'in yazd─▒─č─▒ romanlar─▒n k├Ât├╝ birer kopyas─▒n─▒ g├Âr├╝yorum. Her yerde hayaletler, mucizeler, b├╝y├╝ler, de─či┼čimler, d├╝┼člerde g├Âr├╝len gizli ge├žitler b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k t├╝m uluslar─▒n yazg─▒s─▒n─▒ belirlemi┼čler. K├óh konu┼čan, k├óh tap─▒lan hayvanlar, insana d├Ân├╝┼čen Tanr─▒lar ve Tanr─▒'ya d├Ân├╝┼čen insanlar. Ah! E─čer bize masallar gerekiyorsa, hi├ž olmazsa ger├že─če yak─▒n masallar olsun. Filozoflar─▒n masallar─▒ beni d├╝┼č├╝nd├╝r├╝r, ├žocuk masallar─▒ g├╝ld├╝r├╝r, ama bu sahte masallar beni i─črendiriyor.
Bir g├╝n Bizans ─░mparatoru J├╝stinyen'in tarihini okudu. Orada, bu yi─čit kral─▒n ┼ču s├Âzleri i├žin rahiplerce aforoz edilmek istendi─čini okudu: Ger├žek kendi ─▒┼č─▒─č─▒yla ayd─▒nl─▒kt─▒r, kafalar odun ate┼čiyle ayd─▒nlanmaz. Rahipler bu s├Âzlerin dinsizlik oldu─čunu, oysa H─▒ristiyanl─▒─ča uygun ve evrensel olan d├╝┼č├╝ncenin ┼č├Âyle olmas─▒ gerekti─čini s├Âylemi┼člerdi: Kafalar ancak odun ate┼čiyle ayd─▒nlan─▒r; ger├žek kendi ─▒┼č─▒─č─▒yla ayd─▒nlatamaz. Bu rahipler, kral─▒ buna benzer s├Âzleri i├žin aforoz etmi┼člerdi.
Safdil ├Âfkelendi: ÔÇťNas─▒l? Bunlar kimi aforoz ediyorlar?ÔÇŁ Gordon yan─▒tlad─▒: ÔÇťRahiplerin aforozlar─▒ Konstantinopolis'te halk ve imparator taraf─▒ndan alay konusu oldu; ├ž├╝nk├╝ bu iyi imparator rahiplerin iyilikten ├Âte bir ┼čey yapmalar─▒n─▒ engellemi┼čti. Bu rahipler daha ├Ânceki imparatorlar─▒ ├žok daha ciddi konularda aforoz ederek halk─▒ b─▒kt─▒rm─▒┼člard─▒.ÔÇŁ Safdil ÔÇť─░yi olmu┼čÔÇŁ dedi, ÔÇťRahipleri d─▒┼člamadan denetim alt─▒nda tutmak gerekir.ÔÇŁ
Safdil'in kaleme ald─▒─č─▒ d├╝┼č├╝nceler ya┼čl─▒ Gordon'u deh┼čete d├╝┼č├╝r├╝yordu. Kendi kendine ÔÇťNas─▒l olur?ÔÇŁ diyordu, ÔÇťBen elli y─▒l okuyup kendimi yeti┼čtirdim ama yabanl─▒ktan gelen bu iyi ├žocu─čun sa─čduyusuna eri┼čemedim. Ben karma┼č─▒k ├Ânyarg─▒lar ├╝retirken, o do─čay─▒ dinliyor.ÔÇŁ
«   01   ...    29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   »   


´╗┐