´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Sezar ve Kleopatra : 03


SEZAR VE KLEOPATRA

GEORGE BERNARD SHAW

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 74


Yirmi sekiz ya┼č─▒ndayken ba┼člad─▒─č─▒ bu oyunu be┼č y─▒lda bitirip sergileyebildi. ÔÇťThe PhilandererÔÇŁ (Hovarda, 1893) ve ÔÇťMrs. Warren's ProfessionÔÇŁ (Bayan Warren'in Zanaat─▒, 1893) on dokuzuncu y├╝zy─▒l sonunda, bulvar komedilerine al─▒┼čk─▒n olan Londral─▒lar─▒ ┼ča┼č─▒rtm─▒┼č, yad─▒rgatm─▒┼čt─▒. ─░lk b├╝y├╝k ba┼čar─▒s─▒n─▒ bir y─▒l sonra yazd─▒─č─▒ ÔÇťArms and the ManÔÇŁle (├çikolata Asker) kazand─▒. Bu anti-romantik, anti-militarist g├╝ld├╝r├╝n├╝n a├ž─▒l─▒┼č gecesinde tiyatro alk─▒┼čtan y─▒k─▒l─▒yordu. Yazar─▒ sahneye ├ž─▒kard─▒lar. Sa─ča sola selam verirken, bir seyirci galeriden ÔÇťYuh!ÔÇŁ diye hayk─▒rd─▒. Shaw hemen sesin geldi─či y├Âne d├Ând├╝. ÔÇťBen de tastamam sizin fikrinizdeyim. Ama ikimiz bir tiyatro dolusu halka kar┼č─▒ ne yapabiliriz?ÔÇŁ Elli ├╝├ž oyunundan ba┼čka, ÔÇť├ľrnek WagnerciÔÇŁ, ÔÇť─░bsencili─čin ├ľz├╝ÔÇŁ, ÔÇťZeki Bir Kad─▒n─▒n Sosyalizm K─▒lavuzuÔÇŁ, ÔÇťPolitikada Kim Kimdir?ÔÇŁ adl─▒ yap─▒tlar─▒ da vard─▒r. ÔÇťTanr─▒y─▒ Arayan Kara K─▒z─▒n Ser├╝venleriÔÇŁ felsefe ├╝st├╝ne, ├že┼čitli dinler ├╝st├╝ne d├╝┼č├╝ncelerini dile getiren bir uzun ├Âyk├╝d├╝r. En ├žok be─čenilen, tekrar tekrar sahnelenen oyunlar─▒ aras─▒nda ┼čunlar─▒ sayabiliriz: ÔÇťCandidaÔÇŁ (1895), ÔÇťSezar ile KleopatraÔÇŁ (1898), ÔÇť─░nsan ve ├ťst├╝n ─░nsanÔÇŁ (1901-1903), ÔÇťBinba┼č─▒ BarbaraÔÇŁ (1905), ÔÇťDoktorun A├žmaz─▒ÔÇŁ (1906), ÔÇťAndrokles ile AslanÔÇŁ (1911), ÔÇťPygmalionÔÇŁ (1912), ÔÇťK─▒rg─▒nlar EviÔÇŁ (1916-1917), ÔÇťJan Dark (Saint Joan)ÔÇŁ (1923). Oyunlar─▒ hemen b├╝t├╝n d├╝nya dillerine ├ževrildi. Rusya'daki bir tiyatro festivalinde ba┼čkan se├žilince sormu┼čtu: ÔÇťNeden beni ba┼čkan se├žtiniz? Beyaz sakal─▒m y├╝z├╝nden mi? Art─▒k ya┼čl─▒lara sayg─▒ g├Âsterme modas─▒ ge├žti. Tiyatro yazar─▒ oldu─čum i├žin mi? Benim oyunlar─▒m da Shakespeare'inkiler gibi oradan buradan a┼č─▒rmad─▒r.ÔÇŁ Shakespeare'in ÔÇťJulius CaesarÔÇŁ ve ÔÇťAntonius ile KleopatraÔÇŁ adl─▒ oyunlar─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de Plutarkhos'un ÔÇťYa┼čamlarÔÇŁ─▒na dayan─▒r. Shakespeare'in ÔÇťJ├╝l SezarÔÇŁ─▒ bu soylu Romal─▒n─▒n ad─▒n─▒ ta┼č─▒makla birlikte, daha ├žok, ellerini onun kan─▒na bulayan Casca, Cassius ve Brutus gibi suikast├ž─▒lar ├╝st├╝nedir. Sezar'─▒n cesedi upuzun yatarken oyunu canland─▒ran, Marcus Antonius'un ÔÇťDostlar, Romal─▒lar, Yurtta┼člar!ÔÇŁ diye ba┼člayan k─▒┼čk─▒rt─▒c─▒ s├Âylevi olur. Bernard Shaw'un Sezar'─▒ farkl─▒ bir Sezar. D├╝nyay─▒ fethetmeye ├ž─▒kan bir komutandan ├žok d├╝nyay─▒ ke┼čfetmeye ├ž─▒kan bir d├╝┼č├╝n├╝r, gezginlik ve sava┼č an─▒lar─▒n─▒ yazmaya merakl─▒ bir amat├Âr yazar. Komutanl─▒─ča ge├ž soyunmas─▒na kar┼č─▒n ├žekirdekten yeti┼čme askerleri yenmesini ├žok yetenekli olmas─▒na ba─člayabilece─čimiz bir adam. Shaw'un Sezar'─▒nda ├Â─čretme tutkusu, yazar─▒n ├Â─črenme tutkusu kadar g├╝├žl├╝d├╝r. ÔÇťPygmalionÔÇŁda Profes├Âr Higgins nas─▒l bir ├ži├žek├ži k─▒z─▒ bir lady yapmak i├žin geceyi g├╝nd├╝ze katarsa, ÔÇťSezar ile KleopatraÔÇŁda da, ya┼čl─▒ devlet adam─▒ on alt─▒ ya┼č─▒nda deli┼čmen bir k─▒z─▒ krali├že yapmak i├žin didinir durur. Shakespeare'in Kleopatras─▒ erkekleri alt─▒ dilde ba┼čtan ├ž─▒karan, ayr─▒ca v├╝cut dilini c├Âmert├že kullanan, olgun ve dolgun bir afettir. Shaw'unki ise hen├╝z dad─▒s─▒ndan kam├ž─▒ yiyen bir ├žocuk. Oyunun prolo─čunda seyircilere seslenen M─▒s─▒r Tanr─▒s─▒ Ra, ┼čuh bir kad─▒n─▒n i├ž g─▒c─▒klay─▒c─▒ ser├╝venlerini izlemek i├žin gelenlerin d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črayacaklar─▒n─▒ s├Âyler. Yar─▒ kedi, yar─▒ k─▒z yaramaz Kleopatra'n─▒n Sezar'─▒n e─čitiminde krali├želi─če do─čru ad─▒mlar atmas─▒, uslanmas─▒, yine de ├Âfkelendik├že sivri pen├želerini g├Âstermekten geri kalmamas─▒ ilgin├žtir. Kleopatra, Sezar'─▒n zafer ├želengiyle gizledi─či sa├žlar─▒n─▒n kelle┼čmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ fark edince ona sa├ž ila├žlar─▒ tarif eder. Sezar'a duydu─ču a┼čk de─čil, korkuyla kar─▒┼č─▒k bir hayranl─▒kt─▒r. T─▒pk─▒ Galateia'n─▒n Pygmalion'a, Eliza'n─▒n, Higgins'e duydu─ču gibi. Sezar M─▒s─▒r'dan ayr─▒l─▒rken kendisinin yerine kelli─čini zafer ta├žlar─▒yla gizlemeyen din├ž, yak─▒┼č─▒kl─▒, g├╝nd├╝zleri sava┼čan, geceleri sevi┼čen gen├ž bir Romal─▒ yollayaca─č─▒na s├Âz verince bunun Marcus Antonius olmas─▒n─▒ diler. Oyundaki ilgin├ž ki┼čilerden biri Britannus'tur. Shaw bu ki┼čiyi Sezar'─▒n a─čz─▒ndan tan─▒mlarken Britanyal─▒lar─▒ i─čnelemekten geri kalmam─▒┼čt─▒r. ÔÇťBarbar─▒n biri. Kendi a┼čiretinin, kendi adas─▒n─▒n g├Âreneklerini do─ča yasalar─▒ san─▒r.ÔÇŁ 1876 y─▒l─▒n─▒n Nisan ay─▒nda ─░ngiltere'ye giden ince uzun, gri-ye┼čil g├Âzl├╝, k─▒z─▒l sa├žl─▒ ─░rlandal─▒, k─▒rk y─▒l sonra ┼čunlar─▒ yazacakt─▒: ÔÇťBen bu adaya ayak basal─▒ k─▒rk y─▒l oldu. Ya┼č─▒m ilerledi. Zek├óm k├Ârelmeye ba┼člad─▒. Yine de ─░ngilizler taraf─▒ndan ciddiye al─▒nacak kadar budalala┼čt─▒─č─▒m─▒ sanm─▒yorum.ÔÇŁ Yazar yetmi┼č ya┼č─▒nda Nobel ├ľd├╝l├╝'n├╝ kazand─▒. ÔÇťK─▒y─▒ya ├ž─▒kt─▒ktan sonra bana cankurtaran simidi uzat─▒yorsunuz,ÔÇŁ diye ├Ânce geri ├ževirdi. Sonra kabul edip ald─▒─č─▒ parayla ─░ngiliz-─░sve├ž Yaz─▒n Fonu'nu kurdu. Strindberg'in b├╝t├╝n oyunlar─▒n─▒ ─░ngilizceye ├ževirtti. Daha bir├žok ─░sve├žli yazar─▒n ─░ngiltere'de tan─▒nmas─▒na olanak sa─člad─▒. Doksan d├Ârt ya┼č─▒na kadar dolu dolu ya┼čad─▒. Y├╝z ya┼č─▒n─▒ doldurmaya niyetliydi. Gelgelelim bah├žesinde ├žal─▒┼č─▒rken d├╝┼č├╝p aya─č─▒n─▒ k─▒r─▒nca ba┼čkalar─▒na y├╝k olmak istemedi.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    76   »   


´╗┐