Ana SayfaYolculamakSokrates'in Savunmas覺 : 02


SOKRATES'襤N SAVUNMASI

PLATON

DNYA KLAS襤KLER襤 D襤Z襤S襤: 1


Tersine, elimizden geldii kadar Platon'un havas覺na girmeye, deyiine ermeye, Platonca konumaya 癟al覺t覺k. Senin anlayaca覺n, Efl璽tun'un y羹z y覺llard覺r 癟evresine dolan kerli ferli, c羹bbeli, uzun sakall覺, 癟at覺k kal覺 bir s羹r羹 deerli deersiz bilginleri ite kaka yan覺na sokulmak, kendisiyle senli benli olmak istedik. S覺rt覺m覺zda ne filozoflar覺n, ne de filologlar覺n yumurta k羹fesi vard覺; onun i癟in de Devlet'i 癟evirirken k覺l覺 k覺rk yarmaktan 癟ok, anlad覺覺m覺z kadar覺n覺 en rahat T羹rk癟eyle s繹ylemek yolunu tuttuk. Bu ii g羹le s繹yleye, Sokrates'i kendi hocam覺zm覺 gibi k璽h hayranl覺kla, k璽h 羹phe ve g羹l羹msemeyle k璽h 羹rke 羹rke dinleyerek yapt覺k. Ama bundan, iimizi ve kendimizi k羹癟羹msedik, ciddiye almad覺k manas覺n覺 癟覺karma; 癟羹nk羹 bir yandan Platon'la senli benli olma, bir yandan da imdiye kadar adal覺, l羹gatli bir dille s繹ylenmeye al覺覺lm覺 s繹zleri halk覺n T羹rk癟esiyle s繹yleme 癟abalar覺m覺zla, hem insanca hem de T羹rk癟e d羹羹nmenin gelimesine az 癟ok yard覺m ettiimize inan覺yoruz. evirimizdeki t羹rl羹 eksiklikler, ayk覺r覺l覺klar ortaya 癟覺k覺nca da bu inanc覺m覺z sars覺lmayacak; sa kal覺rsak onlar覺 seve seve d羹zelteceiz, kalmazsak bizim yerimize d羹zeltecek T羹rklere imdiden: Merhaba! Bu s繹zlerimizden iin kolay覺na ka癟t覺覺m覺z覺, kendimizi hem Platon'a hem de sana kar覺 sorumlu saymad覺覺m覺z覺 sanma; sana verdiimiz, bizim yapabileceimizin en iyisidir. Dilimizin 癟ok daha ar覺k, terimlerimizin hem daha T羹rk癟e hem de daha kesin, daha ka癟amaks覺z olmas覺n覺 isterdik. Ne var ki, Yunanca bilmediimiz, hem de Devlet'in rahat okunmas覺n覺 istediimiz kadar kullanamad覺k. Ortalama bir yolu bu 癟eviri i癟in uygun g繹rd羹k. Faydaland覺覺m覺z deiik 癟eviriler bilimsel deerlerine, Yunancadan 癟evrilmi olmalar覺na ramen, 癟ok yerde Platon'a pek a覺r c羹bbeler giydirmi; b羹t羹n eserlerinde g羹ndelik konuma dilini kullanm覺, felsefeyi halk覺n, hatta 癟ocuun senli benli, g羹l羹mser d羹nyas覺na indirmi olan bu adam覺 adal覺, 癟etrefil bir yaz覺 dili ile konuturmular. Akdeniz'in sular覺 gibi duru bir d羹羹nceyi kimi zaman dibi g繹r羹nmez karanl覺k kuyulara 癟evirmiler; metinden uzaklamayal覺m derken insandan uzaklam覺lar. Felsefeyi ayaa d羹羹rmek korkusu ile halk覺n ulaamayaca覺 raflara koymular. Ama haks覺zl覺k etmeyelim: 襤ngiliz Jowett hi癟 de 繹yle deil. Bizden 癟ok 繹nce o da Platon'un kolay okunup anla覺lmas覺n覺, yani Platon'un kendi dilinde yapt覺覺n覺 襤ngilizcede yapmak istemi. Anlamad覺覺m覺z yerleri ona sormad覺k, hatta bize yolumuzu bulduran da o olmad覺; ama 癟al覺malar覺m覺z覺n sonuna doru h覺z ve g羹ven verdi bize.
Dorusunu istersen bizim 癟evirimiz bakalar覺n覺n 癟evirileri aras覺ndan Platon'u sezinleme 癟abas覺 oldu. Yunanca metne hi癟 bavurmam覺 say覺lmay覺z. D繹rd羹nc羹 kitaba kadar klasikler aras覺nda 癟覺km覺 ve Yunancadan yap覺lm覺 癟eviriden faydaland覺k. S覺k覺t覺覺m覺z yerlerde eski Yunancay覺 bilen dostumuz Azra Erhat'a bir kelime ya da bir c羹mlenin asl覺n覺 kurcalatt覺k. Platonun u ya da bu s繹z羹 nas覺l bir a覺z ve ne 癟eit, ne k繹kten kelimelerle s繹ylediini sorduk. Frans覺zca 癟evirilerin Platon'un orta mal覺 dilden ald覺覺 diri ve somut kelimeleri bir hayli soyutlat覺r覺p terimletirdiini o da g繹sterdi bize. Ama, ne de olsa biz Platon'u el g繹z羹 ile tan覺d覺k, Devlet'i k覺lavuzla dolat覺k. Bu y羹zden batan sona dilediimiz kadar serbest olamad覺k; eski Yunancan覺n somutluk ve dirilik bak覺m覺ndan T羹rk癟e ile yak覺nl覺覺ndan faydalanamad覺k. Bununla beraber s繹yleyite olduu kadar kelime se癟iminde de baz覺 a覺rl覺klar覺 atmay覺, metnin 繹z羹ne daha yak覺n kar覺l覺klar bulmay覺 denedik. Buna bir 繹rnek verelim: Devlet'in 繹nemli kavramlar覺 aras覺nda adalet ve 璽dil bata gelir. Bu terimleri Arap癟a diye deil, d羹羹ncenin ak覺覺n覺 bozduklar覺, yerlerine oturmad覺klar覺 i癟in deitirmek zorunda kald覺k. Buna kar覺l覺k doruluk ve doru hi癟bir yerde aksamad覺. Bunun sebebi u olsa gerek: Bizim eskiler adalet ve 璽dil kavramlar覺n覺 ba覺 kaba sayd覺klar覺 T羹rklerin diline s覺mayacak kadar y羹ksek saym覺 ve bunlar覺 Kuran'覺n dili ile s繹ylemeyi, adaleti tanr覺 kat覺na y羹kseltmeyi daha doru bulmular. Bunu yapan ayd覺nlar覺m覺z adalet d羹manlar覺n覺n bundan faydalanaca覺n覺 d羹羹nmemiler. Ne bilsinler ki, g羹n羹n birinde adaletin k覺l覺c覺 keskindir denince, halk bunu padiah覺n k覺l覺c覺 keskindir diye anlayacak, doruluktan, doru adam olmaktan 癟覺kan padiaha 璽dil denmesini kimse yad覺rgamayacak? Eski Yunan ayd覺n覺 burada faka basmam覺: Adalet'i yani Devlet'in en b羹y羹k ilkesini, Devlet'in hizmet ettii, daha dorusu hizmet edecei halk覺n dili ile s繹ylemi.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    23   »