Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Sokrates'in Savunmas─▒ : 04


SOKRATES'─░N SAVUNMASI

PLATON

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 1


Dar kafalar─▒n ├Âld├╝rd├╝─č├╝ Sokrates gibi ┼×ems'in ├Âl├╝m├╝ de yepyeni bir d├╝┼č├╝n├╝┼č ve duyu┼č ak─▒m─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒ oluyor.
B├╝t├╝n diyaloglarda oldu─ču gibi, hangi d├╝┼č├╝ncelerin nereye kadar─▒n─▒n Sokrates'in veya Platon'un oldu─čunu bilemeyiz. Bu iki insan bir potada eriyip birbirine kar─▒┼čm─▒┼č, kayna┼čm─▒┼č gibidir. Ger├ži Platon'u bir yazar, bir sanat├ž─▒ olarak yaln─▒z ba┼č─▒na d├╝┼č├╝nebiliriz. Devlet'te Sokrates'in s├Âyledikleri ger├žekten kendi d├╝┼č├╝nceleri de olsa, onlar─▒ Sokrates'in ├Âl├╝m├╝nden y─▒llar sonra derleyip toparlay─▒p kendi diledi─či gibi d├╝zene sokan Platon'dur. Tan─▒d─▒─č─▒m─▒z Sokrates ise Platon'un tan─▒tt─▒─č─▒, diledi─či gibi konu┼čturdu─ču bir Sokrates'tir. Resim modeline ne kadar benzerse benzesin, resmi yapan─▒n eseridir elbet. Ama bir filozof olarak Platon'un, Sokrates'in eseri oldu─ču su g├Ât├╝rmez. K─▒saca: Devletin babas─▒ Sokrates, anas─▒ Platon'dur diyebiliriz.
─░nsan d├╝┼č├╝ncesinin bir d├Ân├╝m noktas─▒ olan Sokrates'in kim oldu─čunu, nas─▒l ya┼čay─▒p ├Âld├╝─č├╝n├╝ az ├žok biliyoruz: Milattan ├Ânce 468 y─▒l─▒nda do─čmu┼č ve 400 y─▒l─▒nda ├Âlm├╝┼č. B├╝t├╝n ├Âmr├╝ Atina'da ge├žmi┼č. Babas─▒ heykel ustas─▒, anas─▒ ebeymi┼č. Erkenden d├Âk├╝lm├╝┼č sa├žlar─▒, yuvarlak y├╝z├╝, irice burnu ile kaba g├Âr├╝n├╝┼čl├╝, filozoftan ├žok hamala benzeyen bir adamm─▒┼č. Geli┼čig├╝zel giyinir, ya┼čar, kendi evinden ├žok ba┼čkalar─▒n─▒n evinde yer i├žer, kar─▒s─▒na, ├žocuklar─▒na bo┼č verir, her g├╝n ├ževresini saran gen├žlerle ┼čurada burada ak┼čamlara kadar ├žene ├žalarm─▒┼č. Bir sava┼čta Alkibiades'in hayat─▒n─▒ kurtaracak kadar g├Âz├╝ pekmi┼č. Her ├že┼čit insanla ahbap├ža, dobra konu┼čur, her d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ herkese a├ž─▒k├ža s├Âyler, Devlet'in politikas─▒na da yaln─▒z seyirci ve tenkit├ži olarak kar─▒┼č─▒rm─▒┼č. Konu┼čmalar─▒nda as─▒l g├╝tt├╝─č├╝ ama├ž, herkesi bildi─či, inand─▒─č─▒ ┼čeyden ┼č├╝phe ettirmekmi┼č. En ├žok s├Âyledi─či iki s├Âzden biri: ÔÇťBenim tek bildi─čim, bir ┼čey bilmedi─čimi bilmektirÔÇŁ, ├Âteki de: ÔÇťKendini tan─▒ÔÇŁ s├Âz├╝ imi┼č. Gen├žli─čin ahlak─▒n─▒ bozuyor diye 275'e kar┼č─▒ 281 oyla ├Âl├╝me mahk├╗m edildi─činde ne kendini kurtarmak i├žin d├╝┼č├╝ncelerinden k─▒s─▒nt─▒ yapm─▒┼č, ne de ka├žabilece─či halde ka├žm─▒┼č; dostlar─▒ aras─▒nda bald─▒ran zehrini, ┼čarap i├žer gibi i├žmi┼č!
Platon olmasa Sokrates ├╝st├╝ne bildiklerimiz, a┼ča─č─▒ yukar─▒ bunlar olacakt─▒. Ho┼č Platon da bize hayat─▒ ├╝st├╝ne fazla bir ┼čey ├Â─čretmiyor ama diyaloglar─▒n her sat─▒r─▒nda Sokrates bir Tanr─▒ gibi haz─▒r ve naz─▒rd─▒r. Diyaloglar─▒n─▒n ve hele Devlet'in yaz─▒lmas─▒na as─▒l yol a├žan olay da Sokrates'in ├Âl├╝m├╝d├╝r. Bu ├Âl├╝m ayn─▒ zamanda bug├╝n bizim Garpl─▒ dedi─čimiz kafan─▒n da kayna─č─▒ say─▒labilir. Onun i├žin Sokrates'e bald─▒ran zehrini i├žirten olaylar ├╝zerinde durmak istiyoruz.
Sokrates'in ├Âl├╝m├╝, Atina ile Sparta'n─▒n birle┼čip ─░ran ordular─▒na kar┼č─▒ kazand─▒klar─▒ zaferle, yani Sokrates'in do─čmas─▒ndan iki y─▒l ├Ânce haz─▒rlanmaya ba┼člar. Ortak d├╝┼čmana kar┼č─▒ Sparta kara kuvvetleri, Atina ise deniz kuvvetleriyle kat─▒lm─▒┼čt─▒. Zaferden sonra Sparta'n─▒n ordusu ba┼č─▒na dert oldu; memleketi s├Âm├╝rd├╝. Atina ise, sava┼č i├žin haz─▒rlad─▒─č─▒ filoyu, ticaret i├žin kulland─▒, d├╝nyaya a├ž─▒ld─▒, d├╝nya Atina'ya geldi; Atinal─▒lar kendilerine hi├ž benzemeyen, kendileri gibi d├╝┼č├╝nmeyen bamba┼čka insanlarla tan─▒┼čt─▒. De─či┼čik insanlar─▒n bir araya gelmesi, Atina'da eski inan─▒┼člar─▒n, d├╝┼č├╝n├╝┼č geleneklerinin y─▒pranmas─▒na yol a├žt─▒. Deniz yolculuklar─▒ Atinal─▒lar─▒ y─▒ld─▒zlar─▒ bilmeye, y─▒ld─▒zlar da evrenin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ara┼čt─▒rmaya g├Ât├╝rd├╝. Atina'da bir yandan eski inan─▒┼člar─▒ y─▒pratan, bir yandan da yeni bilgiler edinmeye ├žal─▒┼čan ve sonradan filozof (bilgisever) ad─▒n─▒ alan bir tak─▒m ayd─▒nlar t├╝remeye ba┼člad─▒. Bunlar─▒n bir k─▒sm─▒, Thales ve Herakleitos gibi Anadolu filozoflar─▒n─▒n ard─▒ndan giderek insan─▒n ya┼čad─▒─č─▒ d├╝nyay─▒, havay─▒, suyu, ate┼či, topra─č─▒, yani fizik ger├že─či ayd─▒nlatmaya ├žal─▒┼č─▒yorlar; bir k─▒sm─▒ da ak─▒llar─▒n─▒ yaln─▒z b├╝t├╝n inan─▒┼člar─▒ ├ž├╝r├╝tmekte, her ┼čeyin p├╝f noktas─▒n─▒ bulmakta kullan─▒yorlard─▒. Birinciler i├žin ├Ânemli olan insan d─▒┼č─▒ ger├žekler, ikinciler i├žinse daha ├žok insan i├ži ger├žeklerdi. Fizik├žiler insanla ilgili sorunlar─▒ (meseleleri) k├╝├ž├╝ms├╝yor, sofistlerse, hi├žbir sonuca varmaks─▒z─▒n da olsa, yaln─▒z insafla ilgili sorunlar─▒ ele al─▒yorlard─▒. Sokrates'in do─čdu─ču y─▒llarda Atina'da daha ├žok sofistlerin s├Âz├╝ ge├žiyordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   ...    23   »   


´╗┐