Ana SayfaYolculamakSokrates'in Savunmas覺 : 05


SOKRATES'襤N SAVUNMASI

PLATON

DNYA KLAS襤KLER襤 D襤Z襤S襤: 1


Dorusunu isterseniz, Sokrates fizik癟ilerden 癟ok sofistlerden yanad覺r. Bu okuyaca覺n覺z kitapta bile aslan pay覺 fizik癟ilerden 癟ok sofistlerindir; 癟羹nk羹 Devlet, insan d覺覺ndan 癟ok, insan i癟ine 癟evrik bir kitapt覺r. Uzun s繹z羹n k覺sas覺, Sokrates sofistlerle birlikte demek istiyor ki, insan覺n hayat覺 d羹nyan覺n hayat覺ndan daha 繹nemlidir; as覺l bilgi d羹nyay覺 deil, insan覺 bilmektir. Tanr覺lar evreni y繹netedursun, insan kendi hayat覺n覺 y繹netmelidir; iyi ile k繹t羹y羹, doru ile eriyi ay覺rt etmesini 繹renip hem kendini hem bakalar覺n覺 adam etmelidir. B羹t羹n bilimlerin amac覺 insanlar覺n daha iyi insan olmalar覺n覺 salamakt覺r. Sokrates b繹ylece felsefeyi tabiattan 癟ok insana, fizikten 癟ok ahlaka balam覺; filozofu ister istemez d羹nya ilerine, politikaya, g羹nl羹k sorunlara kar覺t覺rm覺 oluyordu. O kadar ki, d羹羹ncelerinden 癟覺kan sonuca g繹re ya devlet adam覺n覺n filozof ya da filozofun devlet adam覺 olmas覺 gerekiyordu.
Atina'da demokrasi ile felsefenin sarma dola olduu, ya da birbirini didikledii y覺llarda sofistler aras覺nda iki d羹羹nce 癟at覺覺yordu: bunlardan birine g繹re insanlar doutan iyi ve eittirler; toplumun k繹t羹 d羹zeni onlar覺 bozuyor; g羹癟l羹ler g羹癟s羹zleri eziyor; kanunlar g羹癟l羹lerin elinde g羹癟s羹zlere kar覺 bir silah oluyor. teki d羹羹nceye g繹re ise, insanlar doutan ne iyi, ne de eittirler. Yaln覺z g羹癟l羹 ve g羹癟s羹zler vard覺r; g羹癟l羹n羹n g羹癟s羹z羹 y繹netmesi, ezmesi tabiat gereidir ve dorudur; insan hakl覺 olmaya deil, kuvvetli olmaya bakmal覺d覺r. Bu iki d羹羹nceden biri daha 癟ok Atina, 繹teki daha 癟ok Sparta devletinden 繹rnek al覺yordu. Biri daha 癟ok halk癟覺lar覺n, 繹teki daha 癟ok aristokratlar覺n ya da zenginlerin ekmeine ya s羹r羹yordu.
襤te Platon'un Devlet diyalounun kayna覺 bu iki d羹羹ncenin 癟at覺mas覺d覺r. Sokrates ger癟i a癟覺k癟a hi癟birini desteklemi deildi. O, devletin ba覺na en ak覺ll覺lar覺n gelmesini istiyor, nerede olursa olsun, yaln覺z akla uygun olan覺 ar覺yordu. Ne var ki, i癟inde yaad覺覺 Atina demokrasisinin akla uymayan taraflar覺 癟oktu. Sokrates de akl覺n覺n dikine gittik癟e durmadan d羹man kazan覺yordu. 400 bin Atinal覺n覺n 250 bini hi癟bir siyasal hakk覺 olmayan k繹lelerdi. Geri kalan 150 bin yurttatan da k羹癟羹k bir az覺nl覺k B羹y羹k Meclis'e girebiliyor, devleti y繹netenler yurttalar listesinden alfabe s覺ras覺na g繹re se癟iliyordu. B繹ylece her halk 癟ocuu her an, devleti y繹neten bin kiinin aras覺na girebiliyordu. Ama u ya da bu deeri, bilgisi olduundan deil, yaln覺z halk 癟ocuu olduundan, Sokrates herkesin baa ge癟me hakk覺n覺 doru bulmakla birlikte, baa ge癟enin en deerli yurtta olmas覺n覺 istiyor. Bunu istemekle de devleti 癟ounluun deil, se癟kin bir az覺nl覺覺n y繹netmesini istemi oluyordu ki, bu da bir yandan halk 癟ocuunun bilgisizliini y羹z羹ne vurmak, 繹te yandan kendilerini en deerli az覺nl覺k sayan aristokratlar覺n ve zenginlerin halk d羹manl覺覺n覺 ister istemez hakl覺 癟覺karmak demekti. Demokrat Atina'n覺n b羹t羹n korkusu da, onlar覺n kuvvetlenip devleti elde etmeleriydi. Nitekim Sparta'n覺n destekledii demokrasi d羹manlar覺, Kritias'覺n 繹nderlii ile bakald覺rmaya haz覺rlan覺yorlard覺. 襤te bu Kritias, Platon'un amcalar覺ndan biriydi. Ba kald覺rma suya d羹t羹. Kritias 繹ld羹. Demokratlar bu ba kald覺rman覺n arkas覺nda hakl覺, haks覺z Sokrates'in parma覺 olduunu sand覺lar. Hem bu Sokrates de 癟ok oluyor art覺k dediler; ne Tanr覺lara sayg覺s覺 var, ne atalara, ne devlete! Herkesi, her eyi eletirmeye, akla vurup 癟羹r羹tmeye kalk覺yor; gen癟lerde hi癟bir eye inan癟 b覺rakm覺yor.
Sokrates b繹ylece, ba kald覺rmaya kat覺ld覺覺, bakalar覺n覺 ba kald覺rmaya zorlad覺覺 i癟in deil; serbest d羹羹nd羹羹, eski d羹zenin temellerini sarst覺覺 i癟in 繹l羹me mahk羶m oldu. Zaferi aristokratlar ve zenginler kazansayd覺, Sokrates kurtulur muydu? Hi癟 sanm覺yoruz. 羹nk羹, Sokrates en g羹癟l羹lerin deil, en ak覺ll覺lar覺n baa ge癟mesini istiyordu, bunu istemekten de hi癟bir g羹癟, hi癟bir d羹zen al覺koyamayacakt覺 onu. stelik belki Kritias'覺n ve Platon'un dostluundan da olacak, diyaloglar yaz覺lmayacak, Sokrates'in d羹羹nceleri bize kadar gelemeyecekti. Sokrates'in 繹l羹m羹 vaktinden 繹nce 繹ten horozun 繹l羹m羹 gibidir. lmek, onun d羹羹ncesinin ka癟覺n覺lmaz sonucuydu. Bir bak覺ma da en b羹y羹k eseri 繹l羹m羹d羹r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    23   »