´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - I : 21


TOTEM VE TABU - I

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 23


Her psikanalist son derece ac─▒l─▒ ve tutkulu olan bu ┼čefkat duygusunun (├Ârne─čin anneyle ├žocuk aras─▒nda ya da birbirini seven evli ├žiftler aras─▒nda oldu─ču gibi) en umulmaz durumlarda bile hep abart─▒l─▒ bir ├╝z├╝nt├╝ye d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ bilir. Ayr─▒cal─▒kl─▒ ki┼čilerle olan ili┼čkilerde de, duygular─▒n bu kar┼č─▒t ├žifteli─či g├Âr├╝┼č├╝ sayesinde, halk─▒n onlara verdi─či b├╝t├╝n konumlara, b├╝t├╝n tanr─▒la┼čt─▒rmalara kar┼č─▒n bilin├ž d─▒┼č─▒nda yo─čun bir nefret e─čilimini ya┼čamakta oldu─ču g├Âr├╝l├╝r, yani kar┼č─▒t duygululuk durumu ayn─▒ derecede burada da ge├žerlidir. Kral─▒ bask─▒da tutan tabular─▒n kayna─č─▒ olan g├╝vensizlik duygusu, ayn─▒ bilin├žsiz nefretin di─čer bir g├Âr├╝n├╝m├╝d├╝r. Ger├žekten de bu ├žat─▒┼čman─▒n yaratt─▒─č─▒ sonu├žlar farkl─▒ uluslarda o kadar ├že┼čitlidir ki, bu nefretin varl─▒─č─▒n─▒ bize kolayca bulduracak ├Ârnekleri bol bol elde edebiliyoruz.
FrazerÔÇÖden (34), Sierra LeoneÔÇÖnin vah┼či Timmolar─▒n─▒n, se├žtikleri kral─▒ ta├ž giyme g├╝n├╝n├╝n gecesi d├Âvme hakk─▒na sahip oldu─čunu ├Â─čreniyoruz. Ve bu anayasal haklar─▒n─▒ o kadar eksiksiz bi├žimde yerine getirmektedirler ki, zavall─▒ h├╝k├╝mdar ├žo─ču kez tahta ge├žtikten sonra uzun s├╝re ya┼čayamamaktad─▒r. Bu y├╝zden ├╝lkenin ileri gelenleri, kin besledikleri kimselerin se├žilmesini bir yasa haline getirmi┼čtir. B├Âyle oldu─ču halde, bu kadar a├ž─▒k durumlarda bile, kin duygusu a├ž─▒─ča vurulmaz, sanki bir t├Ârenmi┼č gibi g├Âsterilir.
─░lkel insanlar─▒n h├╝k├╝mdarlar─▒na kar┼č─▒ ald─▒klar─▒ tav─▒rda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ba┼čka bir ├Âzellik, ruh hastal─▒klar─▒nda her zaman g├Âr├╝len ve ÔÇťitisafi m├óniÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi─čimiz rahats─▒zl─▒─ča d├Ân├╝┼čen ba┼čka bir mekanizmada g├Âr├╝lmektedir. Bu rahats─▒zl─▒─ča yakalananlar hep belirli bir ki┼činin ├Ânemini son derecede b├╝y├╝t├╝rler. Hasta, ba┼č─▒na gelen her y─▒k─▒m─▒n sorumlulu─čunu kolayca ona y├╝klemek i├žin, o ki┼činin g├╝c├╝n├╝ eri┼čilmeyecek derecelere y├╝kseltir. Ger├žekte vah┼čilerin de h├╝k├╝mdarlar─▒na ya─čmura, g├╝ne┼če, r├╝zg├órlara egemen olma g├╝c├╝n├╝ y├╝kledikten sonra, iyi bir av ya da olgun bir ├╝r├╝n bekledikleri halde do─čan─▒n kendilerini aldatt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝nce h├╝k├╝mdar─▒ taht─▒ndan indirerek ya da ├Âld├╝rerek h─▒n├žlar─▒n─▒ ald─▒klar─▒ zaman yapt─▒klar─▒, bundan farkl─▒ bir ┼čey de─čildir. Paronayal─▒lar─▒n ÔÇťitisafi m├óniÔÇŁlerinde kurduklar─▒ ki┼činin prototipinin, ├žocuk-baba ili┼čkisinde bulundu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. O─čulun imgesinde babada hep b├Âyle kesin bir g├╝├ž oldu─ču varsay─▒l─▒r. Babaya kar┼č─▒ beslenen g├╝vensizlik, yine ona kar┼č─▒ g├Âsterilen y├╝ksek bir sayg─▒yla s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒d─▒r. Paranoyak da kendisine kar┼č─▒ k─▒y─▒c─▒l─▒k yapt─▒─č─▒na inand─▒─č─▒ kimsenin yapt─▒klar─▒n─▒ s├Âylerken, onu babas─▒n─▒n d├╝zeyine y├╝kseltir, onu ba┼č─▒na gelen b├╝t├╝n ┼čanss─▒zl─▒klar─▒n nedeni olabilecek bir konuma getirir. Bu yolla ilkelle nevrozlu aras─▒ndaki bu ikinci benzerlik bize ilkelin h├╝k├╝mdar─▒na kar┼č─▒ tavr─▒n─▒n, ├žocu─čun babas─▒na kar┼č─▒ tavr─▒na ne kadar benzedi─čini g├Âstermektedir.
Fakat tabu yasaklar─▒n─▒ nevroz belirtileriyle kar┼č─▒la┼čt─▒rmaya dayanan kuram─▒m─▒z─▒n en g├╝├žl├╝ kan─▒tlar─▒n─▒, h├╝k├╝mdarl─▒k kurumunda ├žok b├╝y├╝k ├Ânemini g├Âstermi┼č oldu─čumuz tabu t├Ârenlerinin kendisinde buluruz. Tabu t├Ârenlerinin yaratt─▒─č─▒ sonu├žlar─▒n asl─▒nda g├╝tt├╝─č├╝ sonu├žlar oldu─čunu kabul edersek, bu t├Ârenlerin her zaman ├žifte anlam─▒ oldu─čunu ve k├Âkeninde ÔÇť├žift de─čerliÔÇŁ e─čilimler bulundu─čunu g├Âr├╝r├╝z. Bu t├Ârenler yaln─▒zca krallar─▒ ba┼čkalar─▒ndan ay─▒rmakla ve onlar─▒ s─▒radan ├Âl├╝ml├╝lerin ├╝zerine y├╝kseltmekle kalmaz, ayn─▒ zamanda onlar─▒n ya┼čam─▒n─▒ bir i┼čkenceye, dayan─▒lamaz bir y├╝ke d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r, onlar─▒ uyruklar─▒n─▒nkinden ├žok daha k├Ât├╝ olan bir tutsakl─▒k i├žine s├╝r├╝kler. ├ľyleyse bu, nevrozlarda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z durumun tam kar┼č─▒l─▒─č─▒d─▒r. Nevrozlarda bilin├ž d─▒┼č─▒na itilen i├žtepiyle onu iten i├žtepinin ikisi de kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak birlikte doyurulur. Nevrozdaki zorlanmal─▒ davran─▒┼č, yasak olan edime kar┼č─▒ s├Âzde bir korunma edimidir, oysa ger├žekte o yasaklanm─▒┼č olan edimin kendisinin bir yinelenmesidir. ÔÇťS├ÂzdeÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ bilin├žli ruh ya┼čam─▒na, ÔÇťger├žekteÔÇŁ deyi┼či ise bilin├ž d─▒┼č─▒ ya┼čama denk d├╝┼čer. B├Âylece krallar─▒n tabu t├Ârenleri de, g├Âr├╝n├╝rde onlara g├Âsterilen en y├╝ksek sayg─▒n─▒n ve onu koruma yollar─▒n─▒n bir anlat─▒m─▒d─▒r; fakat ger├žekte onu y├╝kseltmelerinin cezas─▒, uyruklar─▒n ondan ald─▒─č─▒ ├Â├žt├╝r. CervantesÔÇÖin Sancho PanzaÔÇÖy─▒ bir adaya vali yaparak orada ba┼č─▒ndan ge├žirdi─či olaylara bak─▒l─▒rsa, saray te┼črifat─▒n─▒n bu bi├žimde yorumlanmas─▒n─▒n do─čru yorum bi├žimi oldu─čunu CervantesÔÇÖin anlad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Bug├╝nk├╝ krallar─▒n ve h├╝k├╝mdarlar─▒n i├žinden ge├ženleri s├Âyletmek elimizde olsayd─▒, belki onlar da bunu onaylard─▒.
H├╝k├╝mdarlara kar┼č─▒ al─▒nan duygusal tavr─▒n ni├žin b├Âyle g├╝├žl├╝ bilin├ž d─▒┼č─▒ bir kin pay─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒ sorunu, bu kitab─▒n alan─▒n─▒ a┼čan, ├žok ilgi ├žekici bir sorundur. ┼×imdiye de─čin ├žocu─čun baba kompleksine i┼čaret etmi┼čtik; buna, krall─▒─č─▒n ilk tarihinin incelenmesinin, bize bu sorun hakk─▒nda kesin bir yan─▒t verebilece─čini de ekleyelim. Frazer olduk├ža dikkate de─čer bir kuram ileri s├╝rer: ÔÇť─░lk krallar yabanc─▒lard─▒, bunlar k─▒sa bir h├╝k├╝mdarl─▒ktan sonra, tanr─▒l─▒─č─▒n temsilcisi olarak g├Ârkemli ┼č├Âlenlerde kurban edilmeye mahk├╗mdu.ÔÇŁ
«   01   ...    11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   »   


´╗┐