´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - I : 22


TOTEM VE TABU - I

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 23


Fakat FrazerÔÇÖin kendisi olaylar─▒n─▒ t├╝m├╝yle kand─▒r─▒c─▒ bulmamaktad─▒r (35). Krall─▒─č─▒n bu ilkel tarihinin yank─▒s─▒n─▒ H─▒ristiyanl─▒─č─▒n mitoslar─▒nda bulabiliriz.

(C) ├ľl├╝ler Tabusu

├ľl├╝lerin ya┼čayanlar ├╝zerinde egemen olduklar─▒na inan─▒ld─▒─č─▒n─▒ biliyoruz. Fakat ├Âl├╝lerin ayn─▒ zamanda d├╝┼čman say─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âylersek buna ┼ča┼čars─▒n─▒z.
Bir├žok ilkel insan aras─▒nda ├Âl├╝ler tabusunun (daha ├Ânce yapt─▒─č─▒m─▒z gibi bula┼č─▒c─▒l─▒k benzetmemizi korursak) ├Âzel bir ┼čiddet g├Âsterdi─čini s├Âyleyebiliriz. Bunu ├Âl├╝ye dokunman─▒n do─čurdu─ču sonu├žlarda, bir de ├Âl├╝ i├žin yas tutanlara kar┼č─▒ davran─▒┼čta g├Âr├╝r├╝z. Maoriler aras─▒nda bir cesede dokunmu┼č ya da g├Âm├╝lmesine kat─▒lm─▒┼č olan bir kimse ola─čan├╝st├╝ kirli olur ve b├╝t├╝n arkada┼člar─▒yla hemen hemen her t├╝rl├╝ ili┼čkisi kesilir; ├ódeta ona kar┼č─▒ boykot yap─▒l─▒r. Bir eve girecek olursa, insanlara ya da e┼čyaya yana┼čacak olursa, kendi kirlili─čini ba┼čkalar─▒na bula┼čt─▒rm─▒┼č olur. Hatta kendi yeme─čine ├žok kirli olan eliyle dokunamaz. Yeme─či yere konur, onu ellerini arkas─▒na alarak dudaklar─▒yla ve di┼čleriyle yemekten ba┼čka ├žaresi yoktur. Bazen yeme─čini ba┼čka biri yedirir ve bu ┼čanss─▒z adama dokunmamak i├žin kollar─▒ d─▒┼čar─▒ya do─čru gerilmi┼č durumda ona yard─▒m eder ve bu yard─▒mc─▒ya da hemen hemen ayn─▒ bask─▒ ve yasaklar uygulan─▒r. Hemen hemen her toplumda d─▒┼članm─▒┼č, sayg─▒nl─▒─č─▒ olmayan, kimsesiz ve ancak halk─▒n sadakas─▒yla yoksul ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilen kimseler bulunur. ─░┼čte ancak bu gibi kimseler ├Âlm├╝┼če son g├Ârevini yapm─▒┼č olanlara bir kol uzunlu─čunda yakla┼čmaya yetkilidir. Bu yal─▒t─▒lma d├Ânemi ge├žer ge├žmez ve cesede dokunarak kirlenen bu ki┼či yeniden arkada┼člar─▒ aras─▒na kar─▒┼č─▒r kar─▒┼čmaz, tehlikeli d├Ânem s─▒ras─▒nda kulland─▒─č─▒ b├╝t├╝n kaplar at─▒l─▒r.
├ľl├╝n├╝n cesedine dokunmayla ilgili tabular PolinezyaÔÇÖda, MelanezyaÔÇÖda ve AfrikaÔÇÖn─▒n bir k─▒sm─▒nda ayn─▒d─▒r; en de─či┼čmez yan─▒ yiyeceklere dokunma yasa─č─▒ ve ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan yedirilme zorunlulu─čudur. PolinezyaÔÇÖda ya da belki de yaln─▒zca HawaiÔÇÖde (36) rahip-krallar─▒n da kutsal g├Ârevlerini yaparken ayn─▒ yasaklara uymak zorunda olmas─▒ dikkate de─čer bir ┼čeydir. Tonga Adas─▒ÔÇÖndaki ├Âl├╝ tabusunda, yasa─č─▒n s├╝resi ve ┼čiddeti bireyin dokundu─ču ├Âl├╝n├╝n tabusunda gizli olan g├╝ce g├Âre de─či┼čir. ├ľlm├╝┼č bir ba┼čkan─▒n cesedine dokunmu┼č olan bir kimse on ay boyunca kirli say─▒l─▒r; fakat bu adam─▒n kendisi ba┼čkansa ├Âl├╝n├╝n d├╝zeyine g├Âre ancak ├╝├ž, d├Ârt ya da be┼č ay boyunca kirli say─▒l─▒r; e─čer ceset tanr─▒la┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bir ├╝st ba┼čkan─▒n cesediyse en b├╝y├╝k ba┼čkanlar bile on ay tabu olurlar. Bu ilkeller o kadar kaba sofudurlar ki, bu tabu kurallar─▒n─▒ bozan bir adam ┼čiddetle hastalan─▒p ├Âl├╝r ve bir g├Âzlemcinin d├╝┼č├╝ncesine g├Âre hi├žbir zaman bunun aksine inanmak istemezler (37).
├ľl├╝n├╝n cesediyle maddi anlamda de─čilse bile dolayl─▒ olarak bir ili┼čkisi oldu─čuna inan─▒lan dul kad─▒n ya da erkek gibi yasl─▒ akrabalar─▒n durumu da temel olarak yukar─▒da anlatt─▒klar─▒m─▒z gibidir; fakat bunlara bizim a├ž─▒m─▒zdan ├žok daha b├╝y├╝k bir ilgi g├Âsterilmeye de─čer. ┼×imdiye de─čin anlatt─▒─č─▒m─▒z kurallarda yaln─▒zca tabunun ┼čiddetinin ve yay─▒lma g├╝c├╝n├╝n tipik anlat─▒m─▒n─▒ g├Ârmekteyiz; ┼čimdi verece─čimiz ├Ârneklerdeyse, tabunun hem g├Âr├╝n├╝┼čteki ├Ârgelerini, hem de temel ve ger├žek ├Ârgelerini g├Ârebilece─čiz.
─░ngiliz Kolombiyas─▒ÔÇÖnda ShuswapÔÇÖda dul kalan kad─▒n ve erkekler yas d├Ânemleri s─▒ras─▒nda yal─▒t─▒lm─▒┼č olarak kalmak zorundad─▒r; ba┼člar─▒na ya da v├╝cutlar─▒na ellerini dokunduramazlar, onlar─▒n kulland─▒─č─▒ e┼čyay─▒ kimse kullanamaz. Avc─▒lar, i├žinde b├Âyle bir yasl─▒n─▒n bulundu─ču bir kul├╝beye yakla┼čmaz; ├ž├╝nk├╝ bu, kendisine u─čursuzluk getirir; e─čer yasl─▒lardan birinin g├Âlgesi onun ├╝zerine d├╝┼čerse, kesinlikle hasta olur. Yasl─▒lar dikenli ├žal─▒lar ├╝st├╝nde uyur. Yataklar─▒ da dikenli ├žal─▒larla ├ževrilidir. Bunun nedeni ├Âl├╝n├╝n ruhunun i├žeriye girmesine engel olmakt─▒r. Kuzey Amerika boylar─▒nda dul kad─▒n─▒n, kocas─▒ ├Âld├╝kten sonra ├Âl├╝n├╝n ruhunun yakla┼čmas─▒na engel olmak i├žin kuru otlardan yap─▒lm─▒┼č bir t├╝r pantolon giymek zorunda olma ├ódeti de anlaml─▒d─▒r. Bu ├Ârneklerde, benzetme anlam─▒ndaki dokunman─▒n da t─▒pk─▒ cesede dokunma gibi say─▒ld─▒─č─▒ a├ž─▒k├ža g├Âr├╝lmektedir; ├ž├╝nk├╝ ├Âl├╝n├╝n ruhu akrabas─▒ndan ayr─▒lmamakta, yas d├Ânemi boyunca onlar─▒n ÔÇť├ževresinde dola┼čmaktanÔÇŁ vazge├žmemektedir.
Filipin Adalar─▒ndan biri olan Palawan Adas─▒ÔÇÖnda ya┼čayan Agutainolar aras─▒nda, dul kalan kad─▒n, kocas─▒ ├Âld├╝kten sonra, ilk yedi ya da sekiz g├╝n kul├╝besinden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kamaz; ancak kimseyle kar┼č─▒la┼čmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒ olmayan bir zamanda, yani geceleyin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kabilir. E─čer onu birisi g├Âr├╝rse, g├Âren adam derhal ├Âl├╝m tehlikesi alt─▒nda kal─▒r. Onun i├žin ba┼čkalar─▒n─▒n kendisine yana┼čmas─▒na engel olmak i├žin her ad─▒m─▒nda elindeki bir de─čnekle ├žal─▒lara vurarak y├╝r├╝r. Di─čer bir g├Âzlem de, bize dullar─▒n tehlikelili─čini g├Âstermektedir.
«   01   ...    12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   »   


´╗┐