´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - I : 23


TOTEM VE TABU - I

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 23


─░ngiliz Yeni GinesiÔÇÖndeki Mekeo ├ževresinde dul bir erkek b├╝t├╝n yurtta┼čl─▒k haklar─▒ndan yoksun kal─▒r ve bir s├╝re ├ódeta s├╝rg├╝n gibi ya┼čar. Topra─č─▒ ekemez. Halk i├žine ├ž─▒kamaz, k├Âye giremez, sokaklarda dola┼čamaz. Adeta vah┼či bir hayvan gibi, y├╝ksek otlar ve ├žal─▒l─▒klar aras─▒na ka├žar. ├ľzellikle de yakla┼čmakta olan bir kad─▒n g├Âr├╝rse, koyu ├žal─▒lar aras─▒nda saklanmak zorundad─▒r. Bu olay, dul kad─▒n ya da erkekteki tehlikenin, ba┼čtan ├ž─▒karma tehlikesinden do─čan bir ┼čey oldu─čunu g├Âstermeye yarar. Kar─▒s─▒n─▒ yitirmi┼č olan bir adam, kar─▒s─▒n─▒n yerine ba┼čka bir kad─▒n─▒ koyma iste─činden korunmak zorundad─▒r; dul kad─▒n da iste─če kar┼č─▒ koymal─▒d─▒r. Kocas─▒z kald─▒─č─▒ i├žin ba┼čka bir erke─če kar┼č─▒ istek duyabilir. Oysa yerine ge├žirme yoluyla isteklerin doyurulmas─▒, yas tutmada g├Âzetilen ere─če uymaz ve ├Âl├╝n├╝n ruhunun ├Âfkelenmesine yol a├žar. (38)
─░lkel insanlar aras─▒nda yas tabusu ├ódetlerinin en ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ve ayn─▒ zamanda en ├Â─čretici olan bir di─čeri, ├Âlm├╝┼č├╝n ad─▒n─▒ anma yasa─č─▒d─▒r. Bu yasak ├žok yayg─▒nd─▒r ve ├Ânemli sonu├žlar─▒ olan bir├žok k─▒l─▒k de─či┼čtirmeye u─čram─▒┼čt─▒r.
Tabu ├ódetlerini bize en iyi durumuyla korunmu┼č olarak g├Âsteren Avustralyal─▒lardan ve Polinezyal─▒lardan ba┼čka, bu yasa─č─▒ ayn─▒ zamanda Sibirya Samoyetleri, G├╝ney Hindistan Todalar─▒, Tataristan Mo─čollar─▒ ve Sahra Tuaregleri, Japonya Ainolar─▒, Orta Afrika Akamba ve Nandileri, Filipin Tinguaneleri Nikobar ve Madagaskar Adalar─▒ ve Borneo gibi birbirinden ├žok ayr─▒ ve uzak olan yerlerin halklar─▒nda g├Ârmekteyiz. (39) Bu budunlar─▒n baz─▒lar─▒ aras─▒nda bu yasak ve yasa─č─▒n do─čurdu─ču sonu├žlar yaln─▒zca yas d├Ânemi s─▒ras─▒nda ge├žerlidir, oysa di─čerlerinde s├╝rekli olarak kal─▒r; fakat hepsinde de ├Âl├╝mden sonra ge├žen zaman─▒n ├žo─čalmas─▒yla azal─▒r.
├ľlm├╝┼č├╝n ad─▒ndan sak─▒nmaya, kural olarak son derece ┼čiddetle uyulur. ├ľrne─čin G├╝ney Amerika yerlileri aras─▒nda, ├Âlm├╝┼č├╝n ad─▒n─▒, ya┼čayanlar─▒n huzurunda anmak en korkun├ž tecav├╝z say─▒l─▒r ve cezas─▒ kendini asmaktan daha hafif de─čildir. (40)
─░lk bak─▒┼čta bir ad─▒n s├Âylenmesinin ni├žin bu kadar yasak oldu─čunu kestirmek kolay de─čildir; fakat onun birlikte getirdi─či tehlikeler bundan sak─▒nmay─▒ gerektirecek bir├žok ilgin├ž ve ├Ânemli ├Ânlem yaratm─▒┼čt─▒r. Bunun i├žin AfrikaÔÇÖda Masailer ├Âl├╝n├╝n ad─▒n─▒, ├Âl├╝r ├Âlmez de─či┼čtirerek bu tehlikeden kurtulman─▒n hilesini bulmu┼čtur; o zaman ├Âl├╝n├╝n yeni ad─▒ hi├ž korkmaks─▒z─▒n s├Âylenebilir ve bundan sonra yasaklar eski ad─▒n ├╝zerinde kal─▒r. Ruhun bu yeni ad─▒ bilemeyece─čine ve onu bulamayaca─č─▒na inan─▒l─▒r. Adelaide ve Encounter K├ÂrfeziÔÇÖndeki Avustralya yerlileri o kadar tutarl─▒ bir bi├žimde dikkatlidir ki, bir ├Âl├╝m olmas─▒ durumunda ayn─▒ ad─▒ ya da ona benzer bir ad─▒ ta┼č─▒yan hemen herkes ad─▒n─▒ de─či┼čtirir. Bazen, Viktoria ve Kuzey AmerikaÔÇÖdaki bir├žok boyda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, bu yolda daha da ileri gidilerek ├Âl├╝n├╝n b├╝t├╝n akrabalar─▒, adlar─▒ ├Âl├╝n├╝n ad─▒na ses bak─▒m─▒ndan benzemese bile, kendi adlar─▒n─▒ de─či┼čtirir. ParaguayÔÇÖda Guaycurular aras─▒nda bu gibi ├Âl├╝m durumlar─▒nda ba┼čkan, boyun b├╝t├╝n ├╝yelerine yeni adlar takar ve onlar da sanki eskiden beri bu adlarla an─▒l─▒rlarm─▒┼č gibi davran─▒rlar. (41)
Hatta e─čer ├Âl├╝n├╝n ad─▒ bir hayvan─▒n ya da e┼čyan─▒n ad─▒na benziyorsa, az ├Ânce an─▒lan baz─▒ boylar bu hayvanlara ya da e┼čyaya yeni adlar takmak zorunda kal─▒r, b├Âylece bunlar─▒n ad─▒n─▒ s├Âylerken ├Âl├╝n├╝n ad─▒n─▒ anm─▒┼č olman─▒n ├Ân├╝ne ge├žerler. Bu y├╝zden misyonerlere bir├žok g├╝├žl├╝k ├ž─▒karan ve kullan─▒lan dilin hi├ž durmadan de─či┼čmesi gibi bir sonuca var─▒lmaktad─▒r, ├Âzellikle bir ad ├╝zerine konan yasa─č─▒n s├╝rekli oldu─ču yerlerde bu daha da ├žoktur. Misyoner DobrizhoferÔÇÖin ParaguayÔÇÖda Abiponlar aras─▒nda ge├žirdi─či yedi y─▒l i├žinde G├╝ney AmerikaÔÇÖn─▒n Jaguar kaplan─▒n─▒n ad─▒ ├╝├ž kez de─či┼čmi┼č ve kertenkele, diken ve hayvan bo─čazlaman─▒n adlar─▒n─▒n ba┼č─▒na da ayn─▒ ┼čey gelmi┼čtir. (42)
├ľlm├╝┼č biriyle ilgili olan bir ad─▒ anma korkusu, ├Âlm├╝┼č adamla bir ilgisi olan her ┼čeyin ad─▒n─▒n an─▒lmas─▒na de─čin etkisini g├Âstermektedir. Bu ├ódetin daha ├Ânemli bir sonucu da, bu boylar─▒n geleneklerinin ya da tarihsel an─▒lar─▒n─▒n olmamas─▒na yol a├žmas─▒ ve bu yolla onlar─▒n ge├žmi┼čteki tarihlerini incelemeyi bir hayli g├╝├žle┼čtirmesidir. Bu ilkel insanlar─▒n bir k─▒sm─▒nda ayn─▒ zamanda, uzun bir yas d├Âneminden sonra ├Âl├╝lerin ad─▒n─▒ yeniden canland─▒rmak i├žin birtak─▒m ├Âd├╝n ├ódetleri vard─▒r; bu adlar ├Âl├╝n├╝n dirilmi┼či say─▒lan ├žocuklara verilmektedir.
─░lkellerin kendi adlar─▒na, ki┼činin temel bir par├žas─▒ ve ├Ânemli bir mal─▒ gibi bakt─▒─č─▒n─▒ ve e┼čyan─▒n b├╝t├╝n anlam─▒n─▒ s├Âzc├╝klere y├╝kledi─čini d├╝┼č├╝n├╝rsek, bu ad tabusunun garipli─či azal─▒r. Ba┼čka bir yap─▒t─▒mda g├Âsterdi─čim gibi, bizim ├žocuklar─▒m─▒z da ayn─▒ ┼čeyi yapmaktalar ve bunun i├žin de s├Âzc├╝k benzerliklerinin bir anlam─▒ olmayaca─č─▒n─▒ anlayam─▒yorlar, iki ┼čey ayn─▒ ad─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒ takdirde bu iki ┼čey aras─▒nda tam bir kar┼č─▒l─▒kl─▒l─▒k olmas─▒ gerekti─činde diretiyorlar.
«   01   ...    13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   »   


´╗┐