´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - I : 26


TOTEM VE TABU - I

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 23


E─čer ruhlar─▒n ├Âfkesinin kayna─č─▒ buysa, ya┼čayanlar i├žinde en yak─▒nlar─▒n─▒n ve en sevdiklerinin ondan en ├žok korkmas─▒ gerekti─či de a├ž─▒kt─▒r.
Nevroz belirtilerinde oldu─ču gibi, tabu kurallar─▒ da kar┼č─▒t duygular g├Âsterir. Bu kurallar─▒n yasak edici niteli─či yas─▒ anlat─▒r; di─čer yandan yine bu kurallar, gizlemek istedikleri ┼čeyi, yani ┼čimdi kendini savunma bi├žimine b├╝r├╝nm├╝┼č olan ├Âl├╝ye kar┼č─▒ d├╝┼čmanl─▒k duygusunu a├ž─▒klar. Tabu kurallar─▒n─▒n birtak─▒m ba┼čtan ├ž─▒karma olgular─▒ndan korkma bi├žiminde anla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čini g├Ârm├╝┼čt├╝k. ├ľl├╝ bir ki┼či savunmas─▒zd─▒r; kendisine kar┼č─▒ beslenen d├╝┼čmanca istekleri doyurmak i├žin bir k─▒┼čk─▒rtma nedeni olabilir; elbette bu ba┼čtan ├ž─▒karmaya birtak─▒m yasaklarla kar┼č─▒ koymak gerekir.
Fakat Westermarck, vah┼čiler aras─▒nda ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č olanlarla do─čal bir ├Âl├╝mle ├Âlm├╝┼č olanlar aras─▒nda bir fark g├Âzetildi─čini kabul etmemekte hakl─▒d─▒r ve daha sonra g├Âsterece─čimiz gibi (51), d├╝┼č├╝n├╝┼č├╝n bilin├ž d─▒┼č─▒ bi├žiminde do─čal ├Âl├╝m bile bir ├Âld├╝rme say─▒l─▒r; ki┼činin k├Ât├╝ isteklerle ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ne inan─▒l─▒r. Anne, baba, erkek ve k─▒z karde┼čler gibi en sevilen yak─▒nlar─▒n ├Âl├╝m├╝ne ilgili d├╝┼člerin k├Âkeni ve anlam─▒yla ilgilenenler, ├žocuk olsun, ilkel olsun d├╝┼č g├Ârenler ├Âl├╝ye kar┼č─▒ ayn─▒ tavr─▒ ald─▒klar─▒ i├žin, ├žift de─čerli duygunun egemen oldu─čunu g├Ârecektir. (52)
Biraz ├Ânce tabunun i├žeri─čini ┼čeytanlardan korkmayla a├ž─▒klayan WundtÔÇÖun g├Âr├╝┼č├╝n├╝ tart─▒┼čm─▒┼čt─▒k. Bununla birlikte ├Âl├╝ tabusunu, ├Âld├╝kten sonra ┼čeytana d├Ân├╝┼čen ├Âl├╝n├╝n ruhundan duyulan korkuyla a├ž─▒klayan g├Âr├╝┼č├╝ kabul etmi┼čtik. Bu bir tutars─▒zl─▒k gibi g├Âr├╝nmektedir; fakat bunu a├ž─▒klamak g├╝├ž de─čildir. Ger├ži ┼čeytan d├╝┼č├╝ncesini kabul ettik ama bunun, psikolojinin daha ileri ├Â─čelere dayand─▒ramayaca─č─▒ bir son olmad─▒─č─▒n─▒ da bilmekteyiz. Biz ┼čeytanlar─▒, ya┼čayan─▒n ├Âl├╝ye kar┼č─▒ besledi─či d├╝┼čmanca duygular─▒n ba┼čka yere ├ževrilmi┼či olarak g├Âstermi┼čtik.
├ľlm├╝┼če kar┼č─▒ beslenen ├žifte duygu, yani ┼čefkat ve d├╝┼čmanl─▒k duygular─▒, sevilen kimsenin ├Âl├╝m├╝ kar┼č─▒s─▒nda kendini yas ve doyum bi├žiminde anlatmaya ├žal─▒┼č─▒r, bu kar┼č─▒t duygular aras─▒nda do─čal bir ├žat─▒┼čma ba┼č g├Âsterir; bunlar─▒n bir tanesi, yani d├╝┼čmanl─▒k duygusu, t├╝m├╝yle ya da b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de bilin├ž d─▒┼č─▒ oldu─ču i├žin, bu ├žat─▒┼čma (├Ârne─čin sevdi─čimiz bir kimsenin bizi incitti─či zaman onu ba─č─▒┼člamam─▒zda oldu─ču gibi) d├╝┼čmanl─▒k ya da ┼čefkat bi├žiminde bilin├žli bir ay─▒rmayla sonu├žlanmaz. Bu i┼č genellikle, psikanalizde ├╝st├╝ne atma ad─▒ verilen ├Âzel bir ruhsal mekanizma arac─▒l─▒─č─▒yla ba┼čar─▒l─▒r. Bilgisiz oldu─čumuz ve bilmek de istemedi─čimiz bu bilinmeyen d├╝┼čmanl─▒k, i├ž d├╝nyam─▒zdan d─▒┼č d├╝nyaya ├ževrilir ve b├Âylece kendi benli─čimizden s├Âk├╝l├╝p ├ž─▒kar─▒l─▒r, ba┼čkas─▒n─▒n ├╝st├╝ne at─▒l─▒r. ├ľlm├╝┼č olandan kurtuldu─čumuz i├žin sevinmeyiz, tersine onun i├žin yas tutar─▒z; fakat o zaman, gariptir, o da bizim kederimizden zevk alan ve bizim ├Âlmemizi isteyen bir cad─▒ya d├Ân├╝┼č├╝r. O zaman ya┼čayanlar kendilerini bu k├Ât├╝ d├╝┼čmandan korumak ister; b├Âylece i├žlerinden gelen bask─▒dan kurtulurlar. Fakat ancak bu bask─▒n─▒n yerine d─▒┼čtan gelen bir bask─▒y─▒ koymakla bunu yapmay─▒ ba┼čar─▒rlar.
├ľl├╝y├╝ k├Ât├╝ bir d├╝┼čman d├Ân├╝┼čt├╝ren bu ├╝st├╝ne atma durumunun ger├žek bir deste─či olmad─▒─č─▒ s├Âylenemez. ├ç├╝nk├╝ ya┼čayanlarla ├Âlen aras─▒ndaki ger├žek nefretler unutulmam─▒┼čt─▒r ve bunlar an─▒msand─▒k├ža ├Âl├╝ hakl─▒ olarak be─čenilmeyebilir. Bu nefretler, birbirine kar┼č─▒ yap─▒lan sert davran─▒┼člara egemen olma iste─či, haks─▒zl─▒k gibi, k─▒saca, insanlar aras─▒ndaki en yumu┼čak ili┼čkilerin bile i├žinde bulunan duygulard─▒r. Fakat durum, yaln─▒zca bu etmenin tek ba┼č─▒na cad─▒lar─▒n k├Âkenini ├╝st├╝ne atmayla a├ž─▒klamay─▒ m├╝mk├╝n k─▒lacak kadar basit olamaz. Ku┼čkusuz ├Âl├╝n├╝n su├žlar─▒, ya┼čayanlar─▒n k─▒smen d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ uyand─▒rmaktad─▒r; fakat bu d├╝┼čmanl─▒─č─▒ uyand─▒rmam─▒┼č olsalar, b├Âyle bir sonu├ž olu┼čturmayacaklard─▒r ve o zaman ├Âl├╝m olay─▒ ├Âl├╝ye kar┼č─▒ hakl─▒ olarak ├ževrilmi┼č olan su├žlar─▒n an─▒s─▒n─▒n uyanmas─▒na neden olmayacakt─▒r. Bilin├ž d─▒┼č─▒ d├╝┼čmanl─▒─č─▒, s├╝rekli ve ger├žekten k─▒┼čk─▒rt─▒c─▒ neden olarak kabul etmek zorunday─▒z. En yak─▒nlara ve en sevgililere kar┼č─▒ olan bu d├╝┼čmanca e─čilim onlar ya┼čad─▒─č─▒ s├╝rece gizli kal─▒r, yani ya do─črudan do─čruya ya da bir yerine koyma arac─▒l─▒─č─▒yla kendini bilin├žte ele vermekten ├žekinir. Bununla birlikte hem sevilen, hem de kin duyulan ki┼či ├Âld├╝─č├╝ zaman, bu art─▒k daha fazla m├╝mk├╝n olmaz ve ├žat─▒┼čma iyice ┼čiddetlenir. Artan ┼čefkatten do─čan yas, bir yandan uyuyan d├╝┼čmanl─▒─ča, di─čer yandan da bu d├╝┼čmanl─▒─č─▒n tam bir doyum duygusunu do─čurmamas─▒na daha fazla dayanamaz. B├Âylece bilin├ž d─▒┼č─▒, ├╝st├╝ne atma arac─▒l─▒─č─▒yla at─▒l─▒r ve ┼čeytanlar taraf─▒ndan cezaland─▒r─▒lma korkusunun bir anlat─▒m─▒ olan ayin olu┼čur. Yas d├Âneminin sonucuyla ├žat─▒┼čma da korkutucu yan─▒n─▒ yitirir, b├Âylece ├Âl├╝ tabusu giderek ortadan kalkar ve sonunda unutulup gider.
«   01   ...    16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   »   


´╗┐