´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 04


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


k├╝rek takarlar, ondan sonra bu kab─▒ k├Ây├╝n ve bah├želerin ├ževresinde s├╝r├╝klerler. Topra─č─▒n verimlili─či i├žin yap─▒lan sihir ise, topra─č─▒n ├╝st├╝nde insanlar aras─▒nda cinsel ili┼čkide bulunmaktan ibarettir. Bir├žok ├Ârnekten bir tanesini anal─▒m: Java'n─▒n baz─▒ yerlerinde, pirin├žlerin ├ži├žeklenme zaman─▒nda, pirin├žlerin iyi ├╝r├╝n vermesi i├žin ├Ârnek olsun diye k├Âyl├╝ler geceleyin tarlalara ├ž─▒karak ├žiftle┼čirlerdi (12). Ayn─▒ zamanda yasak olan ÔÇťensestÔÇŁin yap─▒lmas─▒n─▒n, topra─č─▒ zararl─▒ otlarla dolduraca─č─▒ndan ve ├╝r├╝n verdiremeyece─činden de korkulur (13).
Baz─▒ olumsuz kurallar, yani sihirle ilgili sak─▒nma ├Ânlemleri vard─▒r ve bunlar da, bir t├╝r sihir bi├žimine sokulabilir. ├ľrne─čin Dayak k├Âylerinde k├Âyl├╝lerin baz─▒lar─▒ yabandomuzu av─▒na ├ž─▒kt─▒klar─▒ zaman, k├Âyde kalanlar─▒n av s├╝resince elleriyle ya─ča ya da suya dokunmalar─▒ yasakt─▒r, dokunurlarsa bu hareketleri avc─▒lar─▒n parmaklar─▒n─▒n yumu┼čamas─▒na ve av─▒n ellerinin aras─▒ndan s─▒yr─▒l─▒p ka├žmas─▒na neden olur (14). Gilyakl─▒ bir avc─▒ ormanda av pe┼činde ko┼čarken, ├žocuklar─▒n─▒n a─ča├ž ya da kum ├╝zerine resim ├žizmesi yasakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ s─▒k ormanlardaki patikalar bu resimlerdeki ├žizgiler kadar kar─▒┼čabilir ve b├Âylece avc─▒n─▒n av─▒n─▒n yolunu ┼ča┼č─▒rmas─▒na neden olabilir (15).
Gerek bu ├Ârneklerde gerekse bunlar gibi olan daha bir├žok ├Ârnekte uzakl─▒─č─▒n hesaba kat─▒lmamas─▒, telepatinin do─čal bir ┼čey gibi kabul edilmesi, sihrin ├Âzelliklerini kavramam─▒z─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r.
B├╝t├╝n bu ├Ârneklerde etkili g├╝├ž olarak kabul edilen ┼čeyin ne oldu─čunu a├ž─▒k├ža g├Ârebiliriz: bu g├╝├ž, ger├žekle┼čtirilen edimle beklenen olay aras─▒ndaki benzerliktir. Bunun i├žin Frazer bu t├╝rl├╝ sihre ├Âyk├╝nmeyle yap─▒lan ya da homoeopathic sihir diyor. Ya─čmur ya─čmas─▒n─▒ isterseniz, ya─čmur gibi g├Âr├╝nen ya da ya─čmuru an─▒msatan bir ┼čey yapman─▒z yeterlidir. Daha sonraki evrim a┼čamas─▒nda ya─čmurun sihirle ya─čd─▒r─▒lmas─▒ yerine, evliyalardan ya─čmur ya─čd─▒rmalar─▒n─▒ rica etmek i├žin tap─▒naklara gidilerek dua edildi─čini g├Âr├╝r├╝z. Sonunda bu din tekni─či de terk edilmi┼č, bunun yerine ya─čmurun ya─čmas─▒nda havay─▒ etkileyen g├╝├žlerin neler oldu─ču anla┼č─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.
Sihrin di─čer bir t├╝r├╝nde ise benzerlik ilkesi yoktur, bunlarda ba┼čka bir ilke vard─▒r, bu ilkeyi ┼ču ├Ârnekler anlatabilir.
Bir d├╝┼čmana k├Ât├╝l├╝k etmek i├žin ba┼čka bir y├Ântem daha kullan─▒labilir. Onun ├╝st├╝nden herhangi bir ┼čey, ├Ârne─čin bir sa├ž, t─▒rnak par├žas─▒ ve hatta giysinin bir par├žas─▒ elde edilir ve bunlara d├╝┼čmanca bir ┼čey yap─▒l─▒r. Adeta o adam─▒n kendisine yap─▒lm─▒┼č gibi, bunlar─▒n etkisi oldu─čuna ve ona ilgili olan e┼čyan─▒n ba┼č─▒na gelenlerin onun da ba┼č─▒na gelece─čine inan─▒l─▒r. ├ľrne─čin ilkel adam─▒n d├╝┼č├╝ncesine g├Âre, ad, bir adam─▒n ki┼čili─činin bir par├žas─▒d─▒r; onun i├žin bu adam─▒n ya da bir ruhun ad─▒ bilinirse, o ad─▒ ta┼č─▒yan─▒n ├╝zerine de etki etme g├╝c├╝ kazan─▒lm─▒┼č olur. ─░┼čte tabuyu irdelerken de─činmi┼č oldu─čumuz (16) adlar─▒n kullan─▒lmas─▒ndaki dikkate de─čer sak─▒nma ve s─▒n─▒rlamalar─▒ bu a├ž─▒klar. Bu ├Ârneklerde benzerlik yerine par├žan─▒n b├╝t├╝n yerine konmas─▒ ilkesi ge├žmektedir.
─░lkel insanlar─▒n yamyaml─▒─č─▒n─▒n ├žok daha y├╝ksek kaynaklar─▒ ve anlam─▒ da bu bi├žimde ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ bir kimsenin v├╝cudunun par├žalar─▒n─▒ yemekle ve onu kendimizin bir par├žas─▒ yapmakla o adam─▒n ├Âzelliklerine de sahip olmu┼č oluruz. ─░┼čte baz─▒ durumlarda yemek yeme konusunda birtak─▒m sak─▒nmalara ve yasaklara dikkat etmenin kayna─č─▒ buradad─▒r. ├ľrne─čin gebe bir kad─▒n─▒n baz─▒ hayvanlar─▒n etini yemekten sak─▒nmas─▒ gerekir; ├ž├╝nk├╝ onlar─▒n, ├Ârne─čin korkakl─▒k gibi istenmeyen ├Âzelliklerinin beslemekte oldu─ču ├žocu─ča ge├žmesi olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r. Sihrin etkilemesi i├žin iki ┼čey aras─▒nda kesinlikle bir dokunu┼č ya da hi├ž olmazsa en ├Ânemli noktada dokunu┼č ko┼čulu yoktur. ├ľrne─čin bir yaran─▒n iyile┼čip iyile┼čmeyece─či, bu yaraya neden olan silaha ba─čl─▒d─▒r; yaran─▒n gelece─čiyle silah─▒n kendisi aras─▒nda bir ba─č oldu─čunu sanan b├Âyle bir g├Âr├╝┼č├╝ hi├ž de─či┼čmeden binlerce y─▒l boyunca izlemek olas─▒d─▒r. Bir Melanezyal─▒ kendisini
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   ...    43   »   


´╗┐