´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 09


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


─░lkellerin narsizminin bir kan─▒t─▒ olarak ele al─▒rsak, insanlar─▒n d├╝nyay─▒ anlay─▒┼člar─▒n─▒n ├že┼čitli geli┼čme evrelerini bireylerin libido geli┼čme evreleriyle kar┼č─▒la┼čt─▒rmaya giri┼čebiliriz. O zaman animistik evrenin, gerek zaman gerekse i├žerik a├ž─▒s─▒ndan, narsizme denk d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝r├╝z; dinsel evre, baba ve anneye ba┼če─čmenin anlatt─▒─č─▒ nesne bulma evresine denk d├╝┼čer; bilimsel evreyse, zevk ilkesiyle ili┼čkisini keserek ve kendini ger├žekli─če uyumlula┼čt─▒rarak nesnesini d─▒┼č d├╝nyada arayan bireyin olgunluk durumuna t├╝m├╝yle denk d├╝┼čer (28).
D├╝┼č├╝ncelerin salt erki kendi uygarl─▒─č─▒m─▒zda yaln─▒zca bir alanda, sanat alan─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. ─░nsanlar bug├╝n yaln─▒zca sanat alan─▒nda isteklerine uyarak, bu isteklerin doyumuna benzer bir ┼čey yarat─▒yor ve bu oyun, sanatsal imgeler sayesinde ger├žekmi┼č gibi sonu├žlar ortaya ├ž─▒kar─▒yor. Sanat─▒n sihrinden hakl─▒ olarak s├Âz ediyoruz ve sanat├ž─▒y─▒ sihirbazla hakl─▒ olarak kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒yoruz. Fakat bu kar┼č─▒la┼čt─▒rma, savland─▒─č─▒ndan belki de ├žok daha ├Ânemlidir. Hi├ž ku┼čkusuz, sanat sanat i├žindir bi├žiminde ba┼člamam─▒┼č olan sanat, k├Âkensel olarak bug├╝n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝yle art─▒k varolmayan e─čilimlerin i┼čine yaram─▒┼čt─▒. Bunlar aras─▒nda ├že┼čitli sihirsel ama├žlar─▒n bulundu─čunu varsayabiliriz (29).
├ľyleyse, insanl─▒─č─▒n kurmay─▒ ba┼čard─▒─č─▒ ilk d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝ olan animizm psikolojik bir anlay─▒┼čt─▒. Onu kurmak i├žin herhangi bir bilime gerek yoktu; ├ž├╝nk├╝ bilim, d├╝nyay─▒ bilmedi─čimizi ve onu bilmemiz i├žin gerekli olan ara├žlar─▒ aramam─▒z gerekti─čini anlad─▒ktan sonra ortaya ├ž─▒kar. Oysa animizm ilkel insana do─čal ve a├ž─▒k geliyordu; d├╝nyay─▒ olu┼čturan ┼čeylerin t├╝m├╝yle insan gibi davrand─▒─č─▒n─▒, kendi ├Âzel deneyimiyle anl─▒yordu. ├ľyleyse ilkel insan─▒n kendi ruhunun kurulu┼čundaki ili┼čkileri (30) d─▒┼č d├╝nyaya aktarm─▒┼č olmas─▒ kolayca a├ž─▒klanabilir. Buna kar┼č─▒ ┼čimdi animizmin e┼čyan─▒n i├ž y├╝z├╝ ├╝zerine bize ├Â─črettiklerini yeniden insan ruhuna d├Ând├╝rebiliriz.
Animizmin tekni─či olan sihir, a├ž─▒k ve yan─▒lmaz bir bi├žimde psi┼čik ya┼čam─▒n yasalar─▒n─▒ e┼čyan─▒n ger├žekli─či ├╝zerine zorlama e─čilimini g├Âsterir, bu durum ruhlar─▒n hen├╝z daha bir rol oynamad─▒klar─▒ ve hen├╝z sihir i┼činin nesneleri olarak al─▒nabilecekleri ko┼čullar alt─▒nda olur. ├ľyleyse sihirin kabul etti─či ilkelerin k├Âkeni animizmin ├žekirde─či olan cinler g├Âr├╝┼č├╝n├╝n k├Âkeninden daha eskidir. Psikanaliz g├Âr├╝┼č├╝ burada R.R. Marett'in bir g├Âr├╝┼č├╝yle birle┼čmektedir; bu g├Âr├╝┼če g├Âre animizmden ├Ânce gelen bir pre-animizm evresi vard─▒r ve bunun i├ž y├╝z├╝n├╝ bize en iyi animatizm (her ┼čeyi canland─▒rma g├Âr├╝┼č├╝) anlat─▒r. Uygulamada pre-animizm ├╝zerine fazla bilgimiz yoktur; ├ž├╝nk├╝ hen├╝z cinler kavram─▒na sahip olmayan hi├žbir budun bulunmam─▒┼čt─▒r (31).
Sihir, d├╝┼č├╝ncelerin b├╝t├╝n salt erkini hen├╝z korurken, animizm bu salt erkin bir par├žas─▒n─▒ cinlere vermi┼č ve bu yolla bir din olu┼čturmaya y├Âneltilmi┼čtir. ├ľyleyse ilkel insan─▒ bu ilk vazge├žme davran─▒┼č─▒na s├╝r├╝kleyen acaba neydi? Bunun nedeni, varsay─▒mlar─▒n─▒n yanl─▒┼čl─▒─č─▒n─▒ derinden anlamak olamazd─▒; ├ž├╝nk├╝ yine sihir tekni─čini korumay─▒ s├╝rd├╝r├╝yordu.
Ba┼čka yerde g├Âsterildi─či gibi, cinler ve ┼čeytanlar ilkel insan─▒n co┼čkulu i├žtepilerinin d─▒┼čar─▒ya ├ževrilmesinden ba┼čka bir ┼čey de─čildir (32). Libidosunun saplant─▒lar─▒n─▒, kendi imgeleminin yaratt─▒─č─▒ ÔÇťtanr─▒ ─▒┼č─▒nlar─▒ÔÇŁn─▒n ├ók─▒betinde becerikli paranoyak Schreber gibi (33), ─░lkel insan etki y├╝kledi─či e┼čyay─▒ ki┼čiselle┼čtirmi┼č, d├╝nyay─▒ bunlarla doldurmu┼č ve kendi i├žindeki ruhsal olu┼člar─▒ kendi d─▒┼č─▒nda yeniden bulmu┼čtur.
Daha ├Ânce ba┼čka bir nedenle yapt─▒─č─▒m─▒z i├žin (34), psi┼čik s├╝re├žleri d─▒┼č d├╝nyaya atma e─čiliminin k├Âkeni sorununu tart─▒┼čmayaca─č─▒z. Bununla birlikte bu d─▒┼č d├╝nyaya atma e─čiliminin ruhsal bir hafiflik verdi─či zaman daha g├╝├žl├╝ oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. ─░├žtepiler salt erki elde etmek i├žin birbirleriyle ├žat─▒┼čt─▒klar─▒ zaman b├Âyle bir durumu kesinlikle bekleyebiliriz; ├ž├╝nk├╝ bu i├žtepilerin hepsi birden b├Âyle bir erk sahibi
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    43   »   


´╗┐