´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 10


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


olamaz. Paranoyadaki hastal─▒─č─▒n geli┼čimi psi┼čik ya┼čamda g├Âz├╝ken bu gibi ├žat─▒┼čmalar─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin bu ├╝st├╝ne atma (projection) mekanizmas─▒n─▒ kullan─▒r. Bununla birlikte, bir kar┼č─▒sav─▒n iki par├žas─▒ aras─▒ndaki b├Âyle bir ├žat─▒┼čman─▒n ├Ârne─či, sevilen bir kimsenin ├Âl├╝m├╝ kar┼č─▒s─▒nda yas tutma sorununda inceledi─čimiz ├žiftde─čerli duygu duyma durumudur. B├Âyle bir durum d─▒┼čar─▒ya ├ževirme mekanizmas─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmaya en uygun olan durumdur. Burada da yine, cinler aras─▒nda ilk ├Ânce k├Ât├╝ cinlerin do─čdu─čunu kabul ederek ruh kavramlar─▒n─▒n k├Âkenini ├Âl├╝m├╝n ya┼čayanlar ├╝zerinde b─▒rakt─▒─č─▒ izlenimlerde bulan yazarlarla birle┼čiyoruz. Ayr─▒ld─▒─č─▒m─▒z nokta, ├Âl├╝m olay─▒n─▒n ya┼čayanlar ├╝zerine yapt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝nsel etkiye birinci derecede ├Ânem vermeyi┼čimizdedir, biz onun yerine ├Âl├╝m olay─▒ kar┼č─▒s─▒nda ya┼čayan kimselerin i├žine d├╝┼čt├╝kleri duygu ├žat─▒┼čmas─▒n─▒ incelemeye bizi s├╝r├╝kleyen g├╝c├╝n ├╝zerinde duruyoruz. ├ľyleyse, insanlar─▒n ilk kuramsal ba┼čar─▒s─▒ olan ruh d├╝┼č├╝ncesi de, insanlar─▒n ilk boyun e─čdikleri ahl├ók kurallar─▒yla, yani tabu kurallar─▒yla ayn─▒ kaynaktan ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Fakat bunun b├Âyle olu┼ču, ├Ânceden, onlar─▒n zaman bak─▒m─▒ndan da ayn─▒ oldu─ču yarg─▒s─▒na varmam─▒z─▒ gerektirmez. E─čer ilkel insanda d├╝┼č├╝nmeyi ilk uyand─▒ran olay ger├žekten de ├Âl├╝mle kar┼č─▒la┼čmas─▒ ve bunun kar┼č─▒s─▒nda kendi erkinin bir par├žas─▒n─▒ ruhlara b─▒rakmas─▒, devinim ve isten├ž ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n bir b├Âl├╝m├╝ndan vazge├žmesi olmu┼čsa, bu ilk ekin ├╝r├╝nleri, insanlar─▒n narsizminin kar┼č─▒s─▒na dikilen anagch'n─▒n ilk kez tan─▒nmas─▒ demektir. ─░lkel adam ├Âl├╝m├╝ yads─▒r g├Âr├╝n├╝rken, ┼čimdi ├Âl├╝m├╝n ├╝st├╝n erkine boyun e─čmektedir.
Varsay─▒m─▒m─▒z─▒ biraz daha ileri g├Ât├╝rmeye cesaret edersek, ├╝st├╝ne atma mekanizmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan ruhlar─▒n ve cinlerin yarat─▒l─▒┼č─▒nda psikolojik pay─▒m─▒z─▒n hangi b├Âl├╝m├╝n├╝n yans─▒d─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rabiliriz. ┼×uras─▒ a├ž─▒kt─▒r ki t├╝m├╝yle nesnel olmayan daha sonraki ruh anlay─▒┼č─▒ndan hen├╝z daha ├žok uzak olmakla birlikte, ilkellerin ruh anlay─▒┼č─▒nda ona benzer bir yan vard─▒r ve bu bak─▒mdan insanlar─▒ ve e┼čyay─▒ bir ikilik olarak g├Âr├╝r; bu bi├žimde g├Âr├╝len nitelikler ve de─či┼čmeler bu ikili─čin iki ├Â─česi aras─▒nda b├Âl├╝n├╝r. Herbert Spencer'in deyi┼čiyle (35) bu k├Âken ikili─či bizim ruhu bedenden ay─▒r─▒┼č─▒m─▒zda g├Âr├╝len ikicili─čin ayn─▒d─▒r ve bunun h├ól├ó dilde ya┼čayan g├Âr├╝n├╝┼člerini, ├Ârne─čin bay─▒lan ya da sabuklayan kimseler i├žin kullan─▒lan ÔÇťkendinden ge├žtiÔÇŁ gibi deyimlerde buluruz (36).
T─▒pk─▒ ilkel insan─▒n yapt─▒─č─▒ gibi biz de d─▒┼č ger├žekli─če ├Âyle bir durumu kayd─▒r─▒yoruz ki, bunda hem belirli bir ┼čeyin duyu ve bilincimize ba┼č e─čdi─či, hem de o ┼čeyin gizli olarak bulundu─ču ve yeniden ba┼č e─čebilece─či bir durum yan yana bulunmaktad─▒r. Di─čer bir deyi┼čle alg─▒ ve bellek yan yana bulunur. Daha genel olarak s├Âylersek, bilin├žli ruhsal s├╝re├žlerin yan─▒nda bilin├žd─▒┼č─▒ ruhsal s├╝re├žler bulunmaktad─▒r (37).
Ku┼čkusuz ne ilkel ruh anlay─▒┼č─▒nda, ne de bug├╝nk├╝ ruh anlay─▒┼č─▒nda (bug├╝nk├╝ bilimin ruhsal ya┼čamda bilin├žliyle bilin├žsizi birbirinden ay─▒rt edi┼či gibi) ruhun di─čer k─▒s─▒mlardan b─▒├žak kesimi ay─▒rt edildi─čini beklememeliyiz. Tersine, animizmde anla┼č─▒lan ruh, her iki b├Âl├╝m├╝n da ├Âzelliklerini kendinde birle┼čtirmektedir. Ruhun u├žuculu─ču ve hareketlili─či, bedenden ayr─▒lma erki, ge├žici ya da s├╝rekli olarak ba┼čka bir bedene girme yetene─či bize yan─▒lmaz bir bi├žimde bilincin i├ž y├╝z├╝n├╝ an─▒msatan ├Âzelliklerdir. Fakat somut g├Âr├╝n├╝┼člerinin arkas─▒na gizlenmesi bize bilin├žd─▒┼č─▒n─▒ an─▒msat─▒r; bug├╝n art─▒k biz onun de─či┼čmezli─čini ve yok edilemezli─čini bilince de─čil, bilin├žd─▒┼č─▒ s├╝re├žlere ba─čl─▒yoruz ve bunlara ya┼čam─▒n ger├žek i├žerikleri olarak bak─▒yoruz.
Animizmin bir d├╝┼č├╝n├╝┼č sistemi, ilk ve tam bir evren g├Âr├╝┼č├╝ oldu─čunu s├Âylemi┼čtik. ┼×imdi bu sistemin psikanalizce yorumundan baz─▒ sonu├žlar ├ž─▒karmak istiyoruz. G├╝nl├╝k deneyimimiz bize bu ÔÇťsistemÔÇŁin ba┼čl─▒ca ├Âzelliklerini g├Âsterebilir. Geceleyin d├╝┼č g├Âr├╝r├╝z, g├╝nd├╝z├╝n d├╝┼č├╝m├╝z├╝ yorumlat─▒r─▒z. D├╝┼č, i├žeri─či gere─či bize kar─▒┼č─▒k ve tutars─▒z g├Âr├╝nebilir; fakat di─čer yandan da deneyimimizden edindi─čimiz izlenimlerin s─▒ras─▒na ├Âyk├╝nebilir; bir olaydan di─čer bir olay─▒ ├ž─▒karabilir, bir olay─▒n i├žindekilerin bir par├žas─▒n─▒ bir di─čerine ge├žirebilir. D├╝┼č bunda az ├žok ba┼čar─▒l─▒ olur; fakat d├╝┼č├╝n yap─▒s─▒nda bir yerde kesinlikle bir sa├žmal─▒k ya da bir bo┼čluk olmamas─▒na olanak yoktur. D├╝┼č├╝ yoruma ba─čl─▒ tutarsak g├Âr├╝r├╝z
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   ...    43   »   


´╗┐