´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 12


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


kendi savlar─▒yla anlatmaya kalk─▒┼čmak bo┼čuna ve ger├žekten sa├žma bir ┼čey olur. ├ç├╝nk├╝ bu savlar─▒n b├╝t├╝n mant─▒kl─▒l─▒─č─▒ ve g├Âsterdi─či ili┼čkilerin b├╝t├╝n kesinli─či yaln─▒zca g├Âr├╝n├╝┼čten ibarettir. D├╝┼člerdeki fa├žade'─▒n olu┼čumunda oldu─ču gibi, belirtilerin yap─▒s─▒nda da b├╝y├╝k bir tutars─▒zl─▒k ve keyfilik oldu─čunu daha dikkatli bir g├Âzlem bize g├Âsterir. B├Âyle bir fobi sisteminin ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒n as─▒l nedenleri, y├╝r├╝me yasa─č─▒yla hi├žbir ilgisi olmayan gizli etmenlerden gelir; i┼čte bunun i├žindir ki bu gibi fobilerin say─▒s─▒z bi├žimi vard─▒r ve ayr─▒ ayr─▒ kimselerde birbirine o kadar kar┼č─▒t bi├žimlerde g├Âr├╝n├╝rler.
┼×imdi animizm sisteminin izlerinden geriye do─čru gitmeye ├žal─▒┼č─▒rsak di─čer psikolojik sistemlerden edindi─čimiz bu g├Âr├╝┼čten ┼čunu ├ž─▒karabiliriz: ─░lkel insanlar aras─▒nda da, bir kural─▒n ya da ├ódetin biricik ve as─▒l nedeninin ÔÇťbo┼č inan├žÔÇŁ olmas─▒na olanak yoktur, onun i├žin gizli ├Ârgeler aramak zorunday─▒z. Animizm sisteminin egemenli─či alt─▒nda her kural─▒n ve her davran─▒┼č─▒n bug├╝n bizim ÔÇťhurafeviÔÇŁ dedi─čimiz bir d├╝┼č├╝nce sistemiyle do─črula┼čt─▒r─▒lmas─▒ kesinlikle zorunludur. Fakat ÔÇť├╝z├╝nt├╝ÔÇŁ, ÔÇťd├╝┼čÔÇŁ ve ÔÇť┼čeytanÔÇŁ gibi ÔÇťbo┼č inan├žÔÇŁ da, psikanaliz ara┼čt─▒rmalar─▒yla psikolojinin y─▒k─▒lan ilkelerinden biridir. Biz bunlar─▒n gerisinde neler oldu─čunu kavrayabilirsek, ilkellerin psi┼čik ya┼čam─▒n─▒n ve ekinsel durumunun ┼čimdiye kadar yanl─▒┼č anla┼č─▒lm─▒┼č oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z.
─░├žtepilerin bo─čulmas─▒n─▒, var─▒lan ekin d├╝zeyinin bir ├Âl├ž├╝s├╝ olarak ele al─▒rsak, animizm sisteminin de bo┼č inan├žlardan geldi─či i├žin haks─▒z yere de─čerlendirilemeyen bir ilerleme ve evrim oldu─čunu kabul etmemiz gerekir. ─░lkellerin, sefere ├ž─▒kt─▒klar─▒ zaman yolda temizlenme kurallar─▒na uyduklar─▒n─▒ ve pislemediklerini g├Ârd├╝─č├╝m├╝z zaman (39), bunu ┼č├Âyle a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼č─▒yoruz: E─čer d├╝┼čmanlar─▒ ki┼činin bir par├žas─▒ olan bu pislikleri ele ge├žirirse, sihir arac─▒l─▒─č─▒yla kendilerine bir k├Ât├╝l├╝k yapabilirler. Onun i├žin pisliklerini ├ž─▒karmazlar. Oru├žlar─▒n─▒ da buna benzer bo┼č inan├žlarla a├ž─▒klayabiliriz. Oysa i├žtepinin bast─▒r─▒lmas─▒ bununla a├ž─▒klanmaz, vah┼či sava┼č├ž─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒k olarak ba┼čka bir ┼čeyi elde etmek i├žin bu kurallara ba┼č e─čdi─čini kabul edersek, sorunu daha iyi anlar─▒z; ├ž├╝nk├╝ ba┼čka durumlarda kendisine yasak edilen d├╝┼čmanl─▒k ve k├Ât├╝l├╝k etme i├žtepilerini ┼čimdi istedi─či gibi doyurma f─▒rsat─▒n─▒ elde edecektir. Ayn─▒ ┼čey cinsel s─▒n─▒rlamalarla ilgili bir├žok olayda da ge├žerlidir (40). Bu yasaklar─▒n nedenlerinin sihirle bir ilgisi oldu─ču kabul edilse bile, az ├Ânce s├Âyledi─čimiz gibi istekleri doyurarak g├╝├ž kazanmak iste─či yine temeldir ve yasa─č─▒ hakl─▒ g├Âstermek i├žin sihirin g├╝tt├╝─č├╝ nedenlerin sa─čl─▒─ča ili┼čkin bir neden oldu─čunu da savsaklamamak gerekir. ─░lkel boyun ├╝yeleri bal─▒k, vb. avlamaya, sava┼čmaya ya da i┼če yarar bitkiler toplamaya gitti─či zaman, evde kalan kad─▒nlar bir s├╝r├╝ yasaklar─▒n bask─▒s─▒ alt─▒na girerken vah┼čilerin kendilerine g├Âre bu av─▒n ya da sava┼č─▒n ba┼čar─▒s─▒n─▒ uzaktan duygusal olarak etkiler. Fakat uzaktan etkileyen bu ├Â─čenin av─▒ d├╝┼č├╝nmek, geride b─▒rak─▒lanlar─▒ ├Âzlemek gibi ┼čeylerden ba┼čka bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ anlamak i├žin ve bu k─▒l─▒─ča b├╝r├╝nm├╝┼č duygular─▒n alt─▒nda erkeklerin geride kalan kar─▒lar─▒n─▒n ne yapt─▒klar─▒ndan t├╝m├╝yle emin olduklar─▒ zaman daha iyi ├žal─▒┼čabileceklerini g├Âsteren ├žok yerinde bir psikolojik sezi┼čin gizlendi─čini kestirmek i├žin ├žok b├╝y├╝k bir zekaya gerek yoktur. Bazen ayn─▒ d├╝┼č├╝nce sihir d├╝┼č├╝nceleri, vb. kar─▒┼čmaks─▒z─▒n da anlat─▒l─▒r ve kad─▒n─▒n kocas─▒n─▒ aldatmas─▒n─▒n uzaktaki kocas─▒n─▒n i┼čini alt ├╝st etti─či a├ž─▒k├ža s├Âylenir.
─░lkellerin kad─▒nlar─▒n─▒n ayba┼č─▒ zamanlar─▒nda ba─čl─▒ olduklar─▒ say─▒s─▒z tabu kural─▒n─▒n nedenleri bir bo┼činan├ž olan kan korkusudur ve ger├žek nedeninin de bu olmas─▒ olas─▒d─▒r. Fakat bu kan korkusunun yan─▒nda, daima sihirsel nedenlerle ├Ârt├╝len estetik ve sa─čl─▒─ča ili┼čkin ama├žlar─▒n da olmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒n─▒ savsaklamak yanl─▒┼č olur.
Yapt─▒─č─▒m─▒z bu a├ž─▒klamalar─▒n kar┼č─▒s─▒nda, bizi bug├╝nk├╝ vah┼čilere psikolojik bir incelik y├╝klemek gibi sa├žma bir i┼č yapmakla su├žlayanlar olaca─č─▒n─▒ s├Âylersek herhalde yan─▒lm─▒┼č olmay─▒z. Fakat biz erginlerin hi├ž de iyice anlayamad─▒─č─▒m─▒z, zenginli─čine ve duygu inceli─čine pek az ├Ânem verdi─čimiz ├žocu─čun psi┼čik ya┼čam─▒nda yapt─▒─č─▒m─▒z yanl─▒┼č─▒ animizm evresinde bulunan budunlar─▒n psikolojisinde de yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ san─▒yorum.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   ...    43   »   


´╗┐