´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 15


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


Boy totemi (klan totemi), adlar─▒n─▒ bu totemden alan, kendilerini ortak bir atadan gelme ve birbirlerinin kan akrabas─▒ sayan ve gerek totem inan├žlar─▒nda, gerekse birbirleriyle ili┼čkilerinde ortak bor├žlarla s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒ olan erkek ve kad─▒nlardan kurulu bir toplulu─čun sayg─▒ konusudur.
Totemizm, toplumsal oldu─ču kadar dinsel bir sistemdir. Dinsel cephesinde bir kimseyle totemi aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ sayg─▒ ili┼čkisinden, toplumsal cephesinde de boy ├╝yelerinin birbirlerine ve di─čer oymaklara kar┼č─▒ bor├žluluk ili┼čkilerinden ibarettir. Totemizmin daha sonraki tarihinde bu iki cephe birbirinden ayr─▒lmaya do─čru bir e─čilim g├Âsterir; toplumsal sistem genellikle dinsel sistemin izlerini ya┼čat─▒r ve buna kar┼č─▒l─▒k totemizm ├╝zerine kurulu toplumsal sistemin kayboldu─ču ├╝lkelerin dininde totemizmin arta kalanlar─▒ ya┼čar. Totemizmin k├Âkeni konusundaki bilgisizli─čimiz kar┼č─▒s─▒nda, bu iki cephenin ba┼člang─▒├žta nas─▒l birbirine kar─▒┼č─▒k bir durumda oldu─čunu kesin olarak s├Âylemek olanaks─▒zd─▒r. Fakat genel g├Âr├╝n├╝m├╝ a├ž─▒s─▒ndan ba┼člang─▒├žta totemizmin bu iki cephesinin birbirinden ay─▒rt edilebilmesi olas─▒d─▒r. Di─čer bir deyi┼čle geriye do─čru gittik├že, bir boyun bir bireyinin totemiyle kendisini bir t├╝rden saymakta oldu─čunu ve totemle olan ili┼čkileriyle boy arkada┼člar─▒yla olan ili┼čkileri aras─▒nda bir ayr─▒l─▒k g├Ârmedi─čini daha ayd─▒nl─▒k olarak g├Âr├╝yoruz. Dinsel bir sistem olma a├ž─▒s─▒ndan totemizmi betimlerken Frazer, bir boyun ├╝yelerinin, totemlerinin ad─▒n─▒ ald─▒─č─▒n─▒ ve ayn─▒ zamanda kural olarak bu totemden geldiklerine inand─▒klar─▒n─▒ ─▒srarla g├Âstermektedir. Bu kan─▒ y├╝z├╝nden ilkeller totem olan hayvan─▒ avlamaz, ├Âld├╝rmez ya da yemezler ve totem e─čer hayvan de─čilse onu hi├žbir bi├žimde kullanmazlar. Totem tabular─▒, totemin ├Âld├╝r├╝lmesi ya da kesilmesi yasa─č─▒ndan ibaret de─čildir; bazen toteme dokunmak ya da hatta bakmak bile yasakt─▒r; bir├žok yerde totem kendi ad─▒yla an─▒lmaz bile. Totemi koruyan tabular─▒n dikine bir davran─▒┼č, vahim bir hastal─▒kla ya da ├Âl├╝mle otomatik olarak cezaland─▒r─▒l─▒r (6).
Boy taraf─▒ndan bazen totem hayvanlar─▒ndan ├Ârnekler yeti┼čtirilir. Ve tutsak olarak korunur (7); ├Âl├╝ bulunan bir totem hayvan i├žin yas tutulur ve oymak ├╝yesi gibi g├Âm├╝l├╝r. Bir totem hayvan─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi gerekirse, bu, ancak ba─č─▒┼članma iste─či ayinleri ve t├Âvbe t├Ârenleriyle yap─▒l─▒r.
Boy, toteminden korunma ve sab─▒r bekler. Totem tehlikeli bir hayvansa (├Ârne─čin y─▒rt─▒c─▒ ve vah┼či ya da zehirli bir hayvansa) bir zarar vermeyece─čine inan─▒l─▒r ve bu inanc─▒n do─čru ├ž─▒kmad─▒─č─▒ zamanlarda sald─▒r─▒yla kar┼č─▒la┼čan ki┼či boydan at─▒l─▒r. Frazer'e g├Âre, antlar k├Âkensel olarak ÔÇťordalieÔÇŁ (*) idiler, bir kimsenin soyu bu y├Ântemle totemler taraf─▒ndan belirlenirdi. Totem hastal─▒k durumlar─▒nda yard─▒m eder ve boya uyar─▒larda bulunur. Totem olan hayvan─▒n bir ev yak─▒n─▒nda g├Âr├╝nmesi ├žo─ču kez bir ├Âl├╝m haberi say─▒l─▒r, totem kendisinin olan─▒ almaya gelmi┼čtirÔÇť denir (8).
Bir boyun ├╝yeleri totemle ili┼čkisini bir├žok anlaml─▒ yolla g├╝├žlendirmeye ├žal─▒┼č─▒rlar: Totem-hayvan─▒n derisini giyip ona d─▒┼čtan benzemeye ├žal─▒┼čarak ona ├Âyk├╝n├╝rler, totemin resmini v├╝cutlar─▒na d├Âvd├╝r├╝rler, vb. Do─čum, erkekli─če erdirme (initation) ya da cenaze alay─▒ gibi t├Ârenlerde totemle bu ├Âzde┼čle┼čme (identification) i┼či bir├žok davran─▒┼č ve s├Âzle yap─▒l─▒r. Boyun b├╝t├╝n ├╝yeleri totemlerine benzeyen k─▒l─▒klara girerek ve onlar gibi devinimler yaparak dans eder, bunlar da bir├žok sihir ve din ere─čine hizmet eder. Sonunda totem hayvan─▒n ├óyinlerle ├Âld├╝r├╝lmesi t├Ârenlerine s─▒ra gelir (9).
Totemizmin toplumsal cephesi her ┼čeyden ├Ânce yasaklarda g├Âr├╝len ┼čiddetle ve s─▒n─▒rlamalar─▒n geni┼člik ve bollu─čuyla kendini g├Âsterir. Bir totem boyunun ├╝yeleri karde┼č ve k─▒z karde┼člerdir, birbirlerine yard─▒m etmek ve birbirlerini korumak zorundad─▒rlar; klan─▒n bir ├╝yesi bir yabanc─▒ taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝l├╝rse, ├Âld├╝renin boyunun t├╝m ├╝yeleri bu cinayetin hesab─▒n─▒ vermek zorundad─▒r ve ├Âlenin boyu tam bir dayan─▒┼čmayla ak─▒t─▒lan kan─▒n temizlenmesini ister. Totem ba─člar─▒ bizim bug├╝nk├╝ aile ba─člar─▒ ├╝zerine d├╝┼č├╝ncelerimizden daha g├╝├žl├╝d├╝r; ilkeller aile ba─člar─▒yla ba─čl─▒ de─čildiler; ├ž├╝nk├╝ totem kural olarak anadan kal─▒t─▒m olarak ge├žer, ba┼člang─▒├žta baba kal─▒t─▒m─▒n─▒n hemen hemen hi├ž ├Ânemi yoktu.
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    43   »   


´╗┐