´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 37


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


├ľyleyse totemin, baban─▒n yerine ilk ge├žen bi├žim olmas─▒, baban─▒n kendi insan bi├žimini yeniden kazand─▒─č─▒ daha sonraki bir d├Ânemde, tanr─▒n─▒n baban─▒n di─čer bir bi├žimi olmas─▒ gerekir. B├╝t├╝n dinsel evrimin k├Âk├╝nden b├Âyle yeni bir ├╝r├╝n├╝n, yani babaya ├Âzlemin ortaya ├ž─▒kmas─▒, zamanla babayla ve belki de hayvanla ili┼čkide olu┼čan bir de─či┼čikli─čin sonucunda m├╝mk├╝n olmu┼č olabilir.
Hayvandan ruhsal bir so─čuman─▒n ba┼člamas─▒n─▒, ayn─▒ zamanda hayvanlar─▒n evcille┼čtirilmesiyle totemizmin bozulmaya ba┼člamas─▒n─▒ bir yana b─▒raksak bile, bu de─či┼čiklikleri yine de kolayca ortaya ├ž─▒karabiliriz (82).
Baban─▒n yenilmesiyle ortaya ├ž─▒kan durumda, zaman ge├žtikte son derece ├žo─čalan bir baba ├Âzlemiyaratmas─▒ gereken bir etmen vard─▒. ├ç├╝nk├╝ babay─▒ ├Âld├╝rmek i├žin g├╝├žlerini birle┼čtirmi┼č olan o─čullar─▒n her biri, baba gibi olma iste─činin bask─▒s─▒ alt─▒ndayd─▒, bu isteklerini baban─▒n yerine koyduklar─▒ ┼čeyin par├žalar─▒n─▒ totem ┼č├Âleninde birle┼čtirmelerinde g├Âstermi┼člerdir. Karde┼č oyma─č─▒n─▒n her bir bireye yapt─▒─č─▒ bask─▒ sonucunda, bu istek doyurulmam─▒┼č olarak kalm─▒┼čt─▒r. Hi├ž kimsenin baban─▒n tam erkini elde etmesine (hepsinin arad─▒─č─▒ ┼čey bu oldu─ču halde) izin verilmemi┼č ve hi├ž kimse de bunu ba┼čaramam─▒┼čt─▒r. B├Âylece o─čullar─▒ cinayete y├Ânelten, babaya kar┼č─▒ duyulan bu ac─▒ duygunun zaman ge├žtik├že dinmi┼č ve baba ├Âzleminin ├žo─čalm─▒┼č olmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r; i├žeri─či o─čullar─▒ babaya ba─č─▒ml─▒ k─▒lma iste─či kadar g├╝├žl├╝ olan, yenilgiye u─čram─▒┼č baban─▒n yasaklar─▒ndan kurtulu┼č demek olan bir ideal do─čmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r.
Boyun bireyleri aras─▒ndaki eski demokratik e┼čitlik, ekindeki de─či┼čikliklerin i┼če kar─▒┼čmas─▒ y├╝z├╝nden art─▒k s├╝rd├╝r├╝lemezdi; bunun sonucu olarak da eski baba idealini, ├╝st├╝n bir bireye sayg─▒ g├Âstererek onu tanr─▒ a┼čamas─▒na y├╝kseltme yoluyla, yeniden canland─▒rma e─čilimi uyanm─▒┼čt─▒r. Bir adam─▒n tanr─▒ olmas─▒, tanr─▒n─▒n ├Âlmesi gibi, bize bug├╝n ├žirkin g├Âr├╝nen bir d├╝┼č├╝nce klasik Antikite'nin d├╝┼č├╝ncelerine bile uymayan bir d├╝┼č├╝nce de─čildi (83). Fakat boyun kendi atas─▒ sayd─▒─č─▒ ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č baban─▒n tanr─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒, totemle daha ├Ânce yap─▒lan s├Âzle┼čmeden daha ├Ânemli bir af dileme ├žabas─▒yd─▒.
Belki de her yerde baba tanr─▒lardan ├Ânce gelen b├╝y├╝k ana tanr─▒lar─▒n bu evrimdeki yerini g├Âstermem olanaks─▒z. Fakat baba-o─čullar ili┼čkisindeki de─či┼čikli─čin yaln─▒zca dine ├Âzg├╝ kalmad─▒─č─▒ kesin gibidir, baban─▒n sessizli─činden etkilenen insan ya┼čam─▒n─▒n di─čer cephesine, yani toplumsal ├Ârg├╝te de─čin do─čal olarak geni┼čletilmi┼čtir. Baba-tanr─▒ kurumuyla babas─▒z toplum yava┼č yava┼č ata erkil bir duruma gelmi┼čtir. Aile, daha ├Ânceki ilk s├╝r├╝n├╝n yeniden kurulmas─▒ ve ayn─▒ zamanda babalar─▒n eski haklar─▒n─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n kendilerine geri verilmesi demekti. Bu durumda, yine aile ba┼čkan─▒ babalar vard─▒; fakat karde┼č oyma─č─▒n─▒n elde etti─či toplumsal ba┼čar─▒lardan vazge├žilmemi┼čti ve yeni aile ba┼čkanlar─▒yla hi├žbir s─▒n─▒r tan─▒mayan eski baba aras─▒ndaki as─▒l fark, dinsel gereksinimin, yani babaya kar┼č─▒ duyulan doyurulmam─▒┼č ├Âzlemin s├Ânmemesini sa─člayacak kadar b├╝y├╝kt├╝.
├ľyleyse boyun tanr─▒s─▒ndan ├Ânce baba, kurban sahnesinde ger├žekte iki kez, yani bir keresinde tanr─▒ olarak, ikinci keresinde de kurbanl─▒k totem hayvan olarak g├Âr├╝n├╝yor demektir. Fakat bu durumu anlamaya ├žal─▒┼č─▒rken, bunu ├╝st├╝nk├Âr├╝ bir benzetme deyip ge├živermek isteyen, bu olu┼čtaki tarihsel evreleri unutan yorumlara kar┼č─▒ uyan─▒k davranmal─▒y─▒z. Baban─▒n iki bi├žimde g├Âr├╝n├╝┼č├╝, sahnenin birbiri ard─▒na gelen iki anlam─▒na denk d├╝┼čer. Gerek babaya kar┼č─▒ duyulan ├žift duygular, gerekse o─čullar─▒n sevgi duygular─▒n─▒n d├╝┼čmanl─▒k duygular─▒n─▒ yenmesi, burada esnek bir anlat─▒m bulmaktad─▒r. Bunda baban─▒n yenilgiye u─črat─▒lmas─▒, d├╝┼č├╝r├╝lmesi o─čullar─▒n en b├╝y├╝k utkusunu g├Âsteren gere├ž olmaktad─▒r.
Kurban─▒n hemen her tarafta kazand─▒─č─▒ anlam, yap─▒lan k├Ât├╝ davran─▒┼č─▒n an─▒s─▒n─▒n ya┼čamas─▒ durumunun kendisinde, yap─▒lan a┼ča─č─▒lamaya kar┼č─▒l─▒k baban─▒n doyumunu sa─člayacak bir ┼čey bulmas─▒d─▒r.
«   01   ...    27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   »   


´╗┐