´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 39


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


Bu yorumun do─črulu─čunu kabul edebilecek durumday─▒z, kurban bayram─▒n─▒ kutlayanlar─▒n duygular─▒nda s├Âz├╝n├╝ etti─čimiz durumun do─črudan do─čruya anlat─▒m─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z.
┼×imdi, dinlerin daha sonraki geli┼čiminde bu iki temel etmenin, yani o─čulun g├╝nah duygusuyla ba┼čkald─▒rma duygusunun asla kaybolmad─▒─č─▒n─▒ bir ger├žek olarak kabul edebiliriz. Dinin ortaya koydu─ču sorunun ├ž├Âz├╝m├╝ne do─čru yap─▒lan her giri┼čim, birbirine kar┼č─▒t iki ruhsal g├╝c├╝n uzla┼čt─▒r─▒lmas─▒ giri┼čimleri, ekin de─či┼čmelerinin, tarihsel olaylar─▒n ve ruhsal i├ž de─či┼čmelerin belki de hep birden etkisi alt─▒nda, yava┼č yava┼č ortadan kalkar.
O─čulun, kendini baba-tanr─▒n─▒n yerine koyma ├žabas─▒ gittik├že daha belirgin olarak g├Âz├╝kmektedir. Tar─▒m─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒yla ataerkil ailede o─čulun ├Ânemi artar. O zaman o─čul, ana-topra─č─▒ alt├╝st ederek i┼člemekte simgesel anlat─▒m─▒n─▒ bulan ensest├ži libidosuna yeni bir anlat─▒m verme cesaretini g├Âsterir. Attis, Adonis, Tammuz, vb. tanr─▒ bi├žimleri ortaya ├ž─▒kar; bunlar bereket tanr─▒lar─▒ oldu─ču kadar ana-tanr─▒lar─▒n yak─▒nl─▒k g├Âstermesinden yararlanarak babaya ba┼čkald─▒ran ve anneleriyle ensest yapan gen├ž tanr─▒lard─▒. Fakat bu simgelerle dindirilmeyen g├╝nah duygusu, efsanelerde ana-tanr─▒lar─▒n bu gen├ž ├ó┼č─▒klar─▒na k─▒sa ├Âm├╝r verme, onlar─▒ had─▒m etme cezas─▒yla ya da hayvan bi├žiminde g├Âr├╝nen baba-tanr─▒n─▒n ├Âfkesiyle cezaland─▒rma bi├žiminde kendini anlat─▒r.
Adonis'i, Afrodit'in kutsal hayvan─▒ olan erkek domuz ├Âld├╝r├╝r; Kibele'nin ├ó┼č─▒k─▒ olan Attis, had─▒m edildi─či i├žin ├Âl├╝r (86).
Bu tanr─▒lar─▒n ├Âl├╝m├╝ kar┼č─▒s─▒nda tutulan yas, yeniden dirildikleri zaman g├Âsterilen sevin├ž, tanr─▒l─▒─č─▒ sonsuz olan ba┼čka bir o─čul k├╝lt├╝ne de ge├žmi┼čtir:
H─▒ristiyanl─▒k eski d├╝nyada ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ zaman, Mitra dininin rekabetiyle kar┼č─▒la┼čm─▒┼čt─▒ ve uzun zaman hangisinin tanr─▒s─▒n─▒n utku kazanaca─č─▒ kesin olarak belli olmam─▒┼čt─▒r.
Gen├ž ─░ran tanr─▒s─▒ Mitra'n─▒n parlak ├žehresi g├Âzden ka├žm─▒┼čt─▒r. Mitra'n─▒n ├Âk├╝zleri ├Âld├╝rd├╝─č├╝n├╝ g├Âsteren tasar─▒mlardan, Mitra'n─▒n, babay─▒ yaln─▒z ba┼č─▒na kurban ederek karde┼čleri olaya kar─▒┼čma g├╝├žl├╝klerinden kurtaran o─člu simgeledi─či sonucunu ├ž─▒karabiliriz.
Bu g├╝nah duygusunu dindirmenin ba┼čka bir yolu daha vard─▒, bunu da ─░sa yapm─▒┼čt─▒r. Yani ─░sa kendi ya┼čam─▒n─▒ kurban etmi┼č ve bu yolla karde┼člerini ilk g├╝nahtan kurtarm─▒┼čt─▒r.
─░lk g├╝nah g├Âr├╝┼č├╝n├╝n k├Âkeni Orpheus inan├žlar─▒ndad─▒r; bu g├Âr├╝┼č dinsel oyunlarda ya┼čam─▒┼č ve sonralar─▒ eski Yunan felsefe okullar─▒na ge├žmi┼čtir (87). Bu g├Âr├╝┼če g├Âre, insanlar gen├ž Dionisos Zagreus'u ├Âld├╝rerek v├╝cudunu par├žalayan Titanlardan gelmi┼čtir ve bu cinayetin a─č─▒rl─▒─č─▒ onlar─▒n ├╝st├╝ne y├╝klenmi┼čtir. Anaximander'den kalan bir yaz─▒, d├╝nyan─▒n birli─čini bu ilk cinayetin bozdu─čunu, ondan ├ž─▒kan her ┼čeyin bu cinayetin cezas─▒n─▒ ├žekece─čini s├Âyler (88). Nilus'un betimledi─či totem kurban─▒n─▒ (Antikite'nin di─čer bir├žok efsanesinde, ├Ârne─čin Orpheus'un kendisinin ├Âl├╝m├╝nde oldu─ču gibi) a├ž─▒k├ža an─▒msatmakla birlikte, burada gen├ž bir tanr─▒n─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi gibi bir farkl─▒l─▒kla kar┼č─▒la┼č─▒yoruz.
H─▒ristiyan efsanelerinde insan─▒n ilk g├╝nah─▒ hi├ž ku┼čkusuz tanr─▒-babaya kar┼č─▒ ba┼čkald─▒rmas─▒yd─▒, e─čer ─░sa kendi ya┼čam─▒n─▒ kurban etmekle insanl─▒─č─▒ bu ilk g├╝nah─▒n y├╝k├╝nden kurtarm─▒┼čsa, bu g├╝nah─▒n asl─▒nda bir ├Âld├╝rme oldu─ču sonucu ├ž─▒kar─▒labilir. ─░nsanda ├žok derin k├Âkleri olan ayn─▒ bi├žimde kar┼č─▒l─▒k verme yasas─▒na g├Âre, bir ├Âld├╝rme ancak ba┼čka bir can─▒n kurban edilmesiyle ├Âdenebilir; kendi kendini kurban etmek, bir kan g├╝nah─▒na i┼čaret eder (89). E─čer bir kimsenin can─▒n─▒ kurban etmesi, tanr─▒yla, yani babayla bir uzla┼čmay─▒ sa─čl─▒yorsa, o takdirde, t├Âvbe edilmesi gereken cinayet ancak baban─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi olabilir.
«   01   ...    29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   »   


´╗┐