´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 40


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


B├Âylece H─▒ristiyanl─▒k kural─▒nda insanl─▒k en a├ž─▒k bi├žimde ilk zamanlarda i┼členen g├╝nah─▒n─▒ kabul ediyor; ├ž├╝nk├╝ ┼čimdi o─čulun kurban olarak ├Âl├╝m├╝nde en eksiksiz temizleni┼čini bulmu┼čtur. Bu kuralda, babayla uzla┼čma ├žok daha ba┼čar─▒l─▒; ├ž├╝nk├╝ bu kurbanla birlikte, insanl─▒─č─▒n babaya kar┼č─▒ ba┼čkald─▒rmas─▒na neden olan kad─▒nda da t├╝m├╝yle vazge├žme vard─▒r. Fakat o zaman da kar┼č─▒t duygular─▒n psikolojik zorunlulu─ču kendi hakk─▒n─▒ istiyor, babaya m├╝mk├╝n olan en b├╝y├╝k t├Âvbeyi ettiren edimin kendisinde ayn─▒ zamanda o─čul da baban─▒n aleyhine besledi─či isteklerin hedefini elde etmi┼č oluyor. Kendisi de babas─▒n─▒n yan─▒nda ya da babas─▒n─▒n yerine bir tanr─▒ oluyor. O─čulun dini baban─▒n dinini izliyor. Bu yerini alman─▒n bir g├Âstergesi olarak eski totem ┼č├Âleni yeniden kom├╝nyon bi├žiminde canlan─▒yor, karde┼čler birli─či art─▒k baban─▒n de─čil, o─čulun etini ve kan─▒n─▒ yiyorlar; bunu yapmakla karde┼čler o─čulla kendilerini ├Âzde┼čle┼čtiriyor ve onunla kendilerini kutsalla┼čt─▒r─▒yorlar. B├Âylece ├že┼čitli d├Ânemlerde totem ┼č├Âleniyle hayvan kurban─▒n─▒n, theoanthropik insan kurban─▒n─▒n ve H─▒ristiyan encharistinin ayn─▒ ┼čeyler olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz ve b├╝t├╝n bu ayinlerde insanlara o kadar bask─▒ yapan ve fakat ayn─▒ zamanda o kadar da gururland─▒ran cinayetin sonu├žlar─▒n─▒ se├žebiliyoruz. Bununla birlikte, H─▒ristiyan kom├╝nyonu temelinde baban─▒n yeniden bir kez daha ortadan kald─▒r─▒l─▒┼č─▒, g├╝nah─▒n─▒n temizlenmesi gereken cinayetin bir yinelenmesidir. ÔÇťHi├ž ku┼čku duyulamaz ki H─▒ristiyan kom├╝nyonu H─▒ristiyanl─▒ktan ├žok daha eski olan sacrament'i kendi i├žinde eritmi┼čtirÔÇŁ diyen Frazer'in bu s├Âz├╝nde ne kadar hakl─▒ oldu─čunu g├Âr├╝yoruz. (90)
7
─░lk baban─▒n karde┼čler birli─či taraf─▒ndan ortadan kald─▒r─▒l─▒┼č─▒ gibi bir olay─▒n insanl─▒k tarihinde silinmez izler b─▒rakm─▒┼č olmas─▒n─▒n, kendini hi├ž olmazsa an─▒msanacak bir├žok yerine ge├žirme bi├žimiyle s─▒k s─▒k g├Âstermesi gerekir. (91) Bu izleri, bulunmas─▒ pek g├╝├ž olmayan mitolojide g├Âstermek hevesinden sak─▒n─▒yorum, yaln─▒zca S.Reinach'─▒n Orpheus'un ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine yapt─▒─č─▒ esinleyici incelemedeki bir kayd─▒ izleyerek ba┼čka bir alana ge├žiyorum (92).
Derin ayr─▒l─▒klar─▒na kar┼č─▒n Robertson Smith'in ke┼čfetti─či totem ┼č├Âlenine Grek sanat tarihinde g├Âze ├žarpacak kadar yak─▒n bir durum vard─▒r. Bu, en eski Grek trajedisinin durumudur: Ayn─▒ ad─▒ ta┼č─▒yan, ayn─▒ giysileri giymi┼č kimselerden kurulu bir topluluk bir tek fig├╝r├╝n ├ževresini sarar ve onun s├Âzlerine ve davran─▒┼člar─▒na ba─č─▒ml─▒ olur; bu, koroyla kahraman─▒n asl─▒nda tek olan temsilcisini simgeler. Daha sonra geli┼čerek oyundaki kar┼č─▒c─▒lar─▒ temsil etmek i├žin, ikinci ve ├╝├ž├╝nc├╝ bir akt├Âr daha ortaya ├ž─▒km─▒┼č, fakat gerek kahraman─▒n ├Âzyap─▒s─▒, gerekse bu kahraman─▒n koroyla ili┼čkisi de─či┼čmemi┼čtir. Trajedinin kahraman─▒ ac─▒ ├žekiyordu; bu h├ól├ó bug├╝n trajedinin ana i├žeri─čidir. Bu kahraman kendi ├╝st├╝ne, a├ž─▒klamas─▒ her zaman kolay olmayan ÔÇťtrajik bir g├╝nahÔÇŁ al─▒yordu. G├╝nah hemen her zaman tanr─▒sal ya da insansal bir yetkeye kar┼č─▒ ba┼čkald─▒rmaktan ibaretti, koro kahramana sempatiyle kat─▒l─▒yor, onu tehdit etmeye ya da uyarmaya ├žal─▒┼č─▒yor ve en sonunda onun yapmaya kalk─▒┼čt─▒─č─▒ edimin hak etti─či cezaya gelince kahraman─▒n sonu i├žin yas tutuyordu.
Fakat trajedinin kahraman─▒ ni├žin ac─▒ ├žekiyordu, onun ÔÇťtrajik g├╝nah─▒ÔÇŁn─▒n anlam─▒ neydi? Tart─▒┼čmay─▒ k─▒sa bir yan─▒tla kesece─čiz. Kahraman ac─▒ ├žekiyordu; ├ž├╝nk├╝ o ilk babayd─▒, o ilk trajedinin kahraman─▒yd─▒, (bu trajedinin oyunda yinelenmesi belirli bir evrime denk d├╝┼čer), trajik g├╝nahsa koroyu g├╝nahtan kurtarmak i├žin kendi ├╝st├╝ne ald─▒─č─▒ g├╝naht─▒. Sahnede g├Ârd├╝─č├╝m├╝z g├Âr├╝n├╝m, tarihsel sahnenin istenerek bozulmu┼č bir bi├žimiydi, hatta incelmi┼č bir ikiy├╝zl├╝l├╝─č├╝n sonucu oldu─čunu bile s├Âyleyebiliriz. Ger├žekte ilk durumunda, kahraman─▒n ac─▒lar─▒na neden olanlar koro ├╝yelerinin kendileriydi; oysa onlar burada kahramana kar┼č─▒ olan sempatilerini ve yaz─▒klanmalar─▒n─▒ g├Âstererek d├Âv├╝nmektedirler, kahramansa g├╝nah─▒n─▒n ac─▒s─▒n─▒ kendisi ├žeker. Kahraman─▒n ├╝st├╝ne at─▒lan cinayet, yani b├╝y├╝k bir yetkeye kar┼č─▒ sald─▒r─▒ ve ba┼čkald─▒rma, ge├žmi┼čte koro ├╝yelerine, yani karde┼čler birli─čine bask─▒ yapan sald─▒r─▒ ve ba┼čkald─▒rman─▒n kendisiydi.
«   01   ...    30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   »   


´╗┐