´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Totem ve Tabu - II : 42


TOTEM VE TABU - II

SIGMUND FREUD

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 24


Bu sorunlar─▒n yeterli derecede a├ž─▒kland─▒─č─▒n─▒, bir ku┼čaktan di─čer ku┼ča─ča do─črudan do─čruya ge├žmenin ve gelene─čin bunu a├ž─▒klayabildi─čini savlam─▒yorum. Toplumsal psikoloji genellikle sonraki ku┼čaklar─▒n ruhsal ya┼čam─▒ndaki zorunlu s├╝reklili─čin nas─▒l ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ sorunuyla pek az ilgilidir. Etkili olabilmesi i├žin herhalde yine bireysel ya┼čamda baz─▒ nedenlerin varl─▒─č─▒ i├žin zorunlu olan ruhsal e─čilimlerin kal─▒t─▒mla ge├žmesi olay─▒yla bu a├ž─▒klama k─▒smen yap─▒l─▒yor gibidir. ┼×airin ÔÇťatalar─▒ndan sana kalana kendin sahip olmaya ├žal─▒┼čÔÇŁ s├Âz├╝n├╝n anlam─▒ bu olsa gerektir. E─čer arkalar─▒nda iz olarak hi├ž bir ┼čey b─▒rakmayacak kadar tutuklu kalm─▒┼č ruhsal i├žtepilerin var oldu─čunu kabul etseydik, sorun daha da g├╝├žle┼čecekti. Fakat bu yoktur. En b├╝y├╝k tutukluk bile bi├žim de─či┼čtirmi┼č vekillere ve bunlardan do─čan tepkilere yer verir. Fakat bu noktada, hi├žbir ku┼ča─č─▒n en ├Ânemli ruhsal s├╝re├žlerini kendinden sonra gelen ku┼čaktan asla gizleyemedi─čini kabul edebiliriz. ├ç├╝nk├╝ psikanaliz bize, herkesin bilin├žd─▒┼č─▒ ruhsal etkinliklerinde ba┼čkalar─▒n─▒n tepkilerini yorumlamamas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lan bir araca sahip oldu─čunu, yani di─čer ki┼činin kendi duygular─▒n─▒ anlat─▒rken g├Âr├╝n├╝rde g├Âsterdi─či bozulmalar─▒ do─črultan bir arac─▒ oldu─čunu ├Â─čretmi┼čtir. Sonraki ku┼čaklar─▒n, k├Âkensel olarak baba ili┼čkisinin kal─▒t─▒ olan b├╝t├╝n ├ódetleri, t├Ârenleri ve yasalar─▒ bilin├žd─▒┼č─▒ anlama y├Ântemiyle kal─▒t olarak almay─▒ ba┼čarm─▒┼č olmas─▒ olas─▒d─▒r.
├ç├Âz├╝mlemeli d├╝┼č├╝n├╝┼č y├Ânteminin bizzat kendisinin ortaya ataca─č─▒ di─čer bir itiraz daha vard─▒r.
Ahl├ók─▒n ilk kurallar─▒n─▒ ve ilkel toplumun ahl├óksal s─▒n─▒rlamalar─▒n─▒, i┼čleyenlerine bir cinayet duygusu vermi┼č olan bir olaya kar┼č─▒ tepkiler olarak yorumlam─▒┼čt─▒k.
Olay─▒ ger├žekle┼čtirenler bu olaydan etkilenmi┼č, bir daha yinelenmemesine ve yinelenmesinin bir kazan├ž sa─člamayaca─č─▒na karar vermi┼čtir. Bu yarat─▒c─▒ g├╝nah duygusu bizim aram─▒zda s├Ânmemi┼čtir. Onun toplumsal nitelikte olmayan sonu├žlar─▒n─▒, kendileri i├žin birtak─▒m yeni ahl├ók kurallar─▒ yaratan, yapt─▒klar─▒ yanl─▒┼č davran─▒┼člardan t├Âvbe niteli─činde ya da yapmalar─▒ olas─▒ yanl─▒┼č davran─▒┼člardan sak─▒nma niteli─činde birtak─▒m yeni ka├ž─▒nma kurallar─▒ yaratan nevrozlular da buluyoruz (95).
Fakat bu gibi tepkilere neden olan olaylar i├žin nevrozlar─▒ inceledi─čimizde, d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črar─▒z. ├ç├╝nk├╝ olaylar bulmuyoruz, yaln─▒zca k├Ât├╝l├╝k isteyen ama o k├Ât├╝l├╝─č├╝ i┼člemekten al─▒konan birtak─▒m i├žtepiler ve duygular buluyoruz.
Nevrozlunun g├╝nah duygusunun temeli ger├žek olaylar de─čil, yaln─▒zca birtak─▒m ruhsal ger├žekliklerdir. Ruhsal bir ger├žekli─či g├╝ncel bir ger├žekli─čin ├╝st├╝ne koymak, normal adam─▒n ger├žekliklere verdi─či tepkileri ayn─▒ ciddilikle d├╝┼č├╝ncelere de vermek, nevrozlulara ├Âzg├╝ bir ┼čeydir.
─░lkel adam i├žin de durum ayn─▒ olamaz m─▒yd─▒? ─░lkellerin narsisizmlerinin k─▒smi bir g├Âr├╝n├╝m├╝ olarak ruhsal durumlar─▒na ola─čan├╝st├╝ de─čer verdi─čini savlayabiliriz (96). Buna g├Âre, babaya kar┼č─▒ s─▒radan d├╝┼čmanl─▒k i├žtepileri ve babay─▒ ├Âld├╝rmek ve yemek gibi fantezili bir istek, totemizmle tabuyu yaratan ahl├óksal tepkiyi ortaya ├ž─▒karmaya yeterliydi. ├ľyleyse, pek hakl─▒ olarak gururunu duydu─čumuz ekinsel varl─▒─č─▒m─▒z─▒n ba┼člang─▒├žlar─▒n─▒, b├╝t├╝n duygular─▒m─▒z─▒ yaralayan korkun├ž bir cinayete geri g├Ât├╝rme zorunlulu─čundan kendimizi kurtar─▒yoruz. Bu sayede bu ba┼člang─▒├žla ┼čimdiki zaman─▒ birle┼čtiren nedensel ba─čl─▒l─▒k kopmam─▒┼č olur, ├ž├╝nk├╝ ruhsal ger├žeklik b├╝t├╝n bu sonu├žlar─▒n nedeni olarak d├╝┼č├╝n├╝lecek kadar ├Ânem kazanm─▒┼č olur. Baba s├╝r├╝s├╝nden karde┼č oyma─č─▒na kadar toplumun bi├žiminde ger├žekten bir de─či┼čikli─čin oldu─ču kabul edilebilir. Bu g├╝├žl├╝ bir savd─▒r; fakat kesin de─čildir. Bu de─či┼čiklik daha hafif bile olsayd─▒, yine de ahl├ók─▒n olu┼čmas─▒na neden olabilirdi. ─░lk baban─▒n bask─▒s─▒ duyumsand─▒k├ža, ona kar┼č─▒ duyulan d├╝┼čmanca duygular ya┼čayacak, ba┼čka bir f─▒rsat gelinceye kadar bu duygulardan pi┼čmanl─▒k duyulmayacakt─▒. ─░kinci itiraz, yani tabular─▒n, kurban kurallar─▒n─▒n hep babaya kar┼č─▒ beslenen kar┼č─▒t duygulardan ├ž─▒kar─▒lmas─▒na kesin olarak inan─▒lmas─▒na ve bunun ger├žek olarak kabul edilmesine y├Âneltilecek itiraz ise pek yerinde de─čildir.
«   01   ...    32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   »   


´╗┐