´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yahudiler : 01


YAHUD─░LER

GOTTHOLD EPHRAIM LESSING

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 88


YAHUD─░LER

(Bir Perdelik G├╝ld├╝r├╝)

Bu kitap Cumhuriyet D├╝nya Klasikleri Dizisi i├žin ├Âzel olarak ├ževrilmi┼čtir.
Almancadan ├ževiren: Y├╝ksel Pazarkaya
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
┼×ubat 2000


├ľNS├ľZ

Lessing'in tek perdelik oyunu Yahudiler bir gen├žlik yap─▒t─▒. 1749 y─▒l─▒nda yaz─▒ld─▒. 1754 y─▒l─▒nda ilk kez, Berlin'de ├ž─▒kan yap─▒tlar─▒n─▒n 4. cildinde yay─▒nland─▒. Ancak 13 Eyl├╝l 1775 g├╝n├╝ Frankfurt'ta d├╝nyada ilk kez sahneye ├ž─▒kt─▒.
Bu oyunda Lessing, Baron gibi varl─▒kl─▒ ve e─čitimli bir ki┼činin bile, d├╝┼č├╝ncesinin ├Ânyarg─▒da donmu┼člu─čunu konu eder. Oyun s├╝reci i├žinde bu donmu┼člu─ču ├ž├Âzer. Dolay─▒s─▒yla us ve mant─▒kla, ├Âzellikle iyi yeti┼čmi┼č, e─čitimli bir ki┼činin ├Ânyarg─▒lar─▒ndan kurtulabilece─čini g├Âsterir. Erdem ve ayd─▒nl─▒k, ├Ânyarg─▒n─▒n kat─▒l─▒─č─▒n─▒ a┼čar.
Oyun, insanlar aras─▒ndaki ili┼čkilerin, soy sop, k├Âken, din ve inan├ž ayr─▒m─▒yla insanca olamayaca─č─▒n─▒, bunun yerine insanca ili┼čkilerin kar┼č─▒l─▒kl─▒ sevgi ve sayg─▒yla, us ve mant─▒─č─▒ kullanarak ya┼čanabilece─čini g├Âsteriyor.
├ľnyarg─▒lar─▒n, sevgisizlik ve sayg─▒s─▒zl─▒─č─▒n, ancak bu oyunda g├Âsterildi─či gibi, yalan, dolan ve soygunculuk gibi i┼člerde maske olabilece─čini, ayd─▒nlanmac─▒ bir yazar olarak Lessing, 250 y─▒l ├Ânce ├žarp─▒c─▒ bir bi├žimde canland─▒r─▒yor.
Baron'u kendi u┼čaklar─▒ soymak istiyorlar. Ama kendilerini Yahudi'ye benzetmek i├žin sakalla maskeliyorlar. Ama tam bu s─▒rada oradan ge├žen bir yolcu, kendi ya┼čam─▒n─▒ da tehlikeye atarak, Baron'u soyguncular─▒n elinden kurtar─▒yor. Yoksa soyguncular Baron'un ya┼čam─▒na da k─▒yacaklard─▒.
Maskelerini ├ž─▒kart─▒p ├žiftli─če d├Ânen soyguncu u┼čaklar, soyguncular─▒n ancak Yahudi olabilece─čini yayarken, bu s├Âylentiye Baron'un bile ├Ânyarg─▒lar─▒na kap─▒larak kolayca inanmas─▒, toplum i├žinde ola─čan. Ama oyun geli┼čtik├že, son kerte insanc─▒l, sevimli, g├Ânl├╝ y├╝ce olan kurtar─▒c─▒ yolcunun bir Yahudi oldu─ču ortaya ├ž─▒k─▒yor.
Baron ve k─▒z─▒, ├Ânce bu ger├žek kar┼č─▒s─▒nda, neye u─črad─▒klar─▒n─▒ ┼ča┼č─▒r─▒yorlar. Ancak, bir Yahudi'nin de b├Âylesine iyi ve mert bir ki┼či olabilece─čini anl─▒yor ve kabul ediyorlar.
Oyunu on sekizinci y├╝zy─▒lda okuyan baz─▒ ele┼čtirmenler, Lessing'i, insani kusuru olmayan, m├╝kemmel insan olan bir Yahudi tipi ├žizmekle ele┼čtirdiler. Lessing, bunlara gereken yan─▒t─▒ verdi o zaman. Bu yan─▒t─▒nda iki noktaya de─čindi: Birincisi, do─čru, erdemli, soylu bir Yahudi'nin varl─▒─č─▒, olanaks─▒z bir ┼čey mi? ─░kinci soruysa, b├Âyle bir Yahudi'nin bu oyunda varsay─▒lmas─▒ olas─▒l─▒k d─▒┼č─▒ m─▒?
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    28   »   


´╗┐