´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Yahudiler : 28


YAHUD─░LER

GOTTHOLD EPHRAIM LESSING

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 88


ÔÇťYahudilerÔÇŁ, Lessing'in b├╝t├╝n d├╝nyaca bilinen ÔÇťBilge NathanÔÇŁ (Nathan, der Weise) (1779) adl─▒ olgunluk d├Ânemi oyununun ├Ân habercisi, ├Ân ├žal─▒┼čmas─▒ oldu.
Bilindi─či gibi, ÔÇťBilge NathanÔÇŁ oyununda Lessing, Boccaccio'nun y├╝z├╝k parabol├╝n├╝ (Ringparabel) yenileyerek kullan─▒yor. ├ť├ž kutsal kitab─▒n, ├╝├ž dinin kar┼č─▒la┼čmas─▒nda ve kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒nda; ger├žek dinin, kar┼č─▒l─▒kl─▒ ho┼čg├Âr├╝, tahamm├╝l, kar┼č─▒l─▒kl─▒ anlay─▒┼č, sevgi ve bar─▒┼č oldu─ču sav─▒ bir oyun kurgusu i├žinde i┼členiyor.
D─▒┼čta de─čil i├žte, zikirde de─čil fikirde diyebilece─čimiz ger├žek inanc─▒n, ├╝st├╝n ahlak, temiz duygular ve temiz y├╝reklilikten ba┼čka bir ┼čey olmad─▒─č─▒, b├Âylece her ├╝├ž dine ba─čl─▒ insanlar─▒n, bu erdem ve ilkelerde birle┼čebilecekleri ve e┼čitlenebilecekleri ortaya konuyor.
Kurumsalla┼čm─▒┼č ve iktidar sahibi din (├Ârne─čin, kilise; ├Ârne─čin bug├╝n ─░ran'daki gibi uygulamalar, ya da Refah ya da Fazilet militanlar─▒n─▒n hedefledikleri) ger├žek inanc─▒n, ger├žek m├╝minli─čin kar┼č─▒t─▒ olarak g├Âsteriliyor.
─░nsan olmak, insanl─▒k, insanc─▒ll─▒k, her t├╝rl├╝ din, mezhep, ─▒rk, soy, ulus ayr─▒m─▒n─▒n ├╝st├╝ndedir. Herkesten ├žok ac─▒ ├žeken ve bask─▒ g├Âren, b├Âylece olgunla┼čan ve bilgele┼čen Yahudi Nathan, oyunda hem M├╝sl├╝manlar─▒n sultan─▒ Saladin'in saray─▒nda, hem de H─▒ristiyanlar─▒n ba┼črahibinin yan─▒nda insanl─▒k hocas─▒ olarak g├Ârev al─▒r.
Lessing, bu oyunda bar─▒┼čsever bilgelikle, ├╝st├╝n ahlak ve hakikat├ž─▒l─▒─č─▒, ├Âzg├╝r d├╝┼č├╝nmeyi bir potada yo─čurarak, insanc─▒ll─▒k d├╝┼č├╝ncesine, saf h├╝manite d├╝┼č├╝ncesine var─▒yor.
Ayd─▒nlanma hareketi de zaten, kilise bask─▒s─▒na ve kilisenin d├╝nya yorumuna kar┼č─▒, bilimsel, ussal yorumu, dogmalardan ve ├Ânyarg─▒lardan kurtulu┼ču getirerek, h├╝manizm denizine akm─▒┼čt─▒r, h├ól├ó akmaktad─▒r.
Y├╝ksel Pazarkaya
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   »   


´╗┐