´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Yaln─▒z Gezerin D├╝┼člemleri : 18


YALNIZ GEZER─░N D├ť┼×LEMLER─░

JEAN-JACQUES ROUSSEAU

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 55


Bunun bir ┼čaka oldu─ču, yazar─▒n kimseyi kand─▒rmak istemedi─či ve buna kimsenin kanmad─▒─č─▒; dahas─▒, o, s├Âzde Yunanca'dan ├ževrilen yap─▒t─▒ yazar─▒n kendisinin yazd─▒─č─▒n─▒ herkesin bildi─či an─▒msat─▒labilir; ama neye yarar? Yan─▒t─▒m ┼ču oldu: B├Âyle bir ┼čaka, bir ama├ž g├╝tm├╝yor idiyse budalaca bir ├žocukluk say─▒l─▒r; yalanc─▒, s├Âz├╝ne kimseyi inand─▒rmasa bile yine yalanc─▒l─▒k etmi┼čtir; okudu─čunu anlayanlardan ba┼čka, eski bir yaz─▒n─▒n bulundu─čunu temiz bir edayla anlatmas─▒na inan─▒p da kendi d├Ânemlerinin bir k├ósesinden i├žmeyecekleri zehiri antika bir kadehten, duraksamadan i├žen s─▒radan ve saf okurlar bulunmaktad─▒r.
Bu gibi ayr─▒mlar kitaplarda bulunsun bulunmas─▒n, vicdan─▒n─▒n ho┼č g├Ârmeyece─či hi├žbir ┼čeye raz─▒ olmayan iyi niyetli kimseler de vard─▒r: ├ç├╝nk├╝ kendimize yarar diye do─čru olmayan─▒ s├Âylemek, (daha az a─č─▒r olmakla birlikte) ba┼čkas─▒n─▒n zarar─▒na s├Âylenen s├Âz kadar yalan say─▒l─▒r. Hak etmeyene f─▒rsat vermek adalet d├╝zenini bozmakt─▒r; be─čence ya da k─▒namay─▒ gerektiren bir eylemi kendimize ya da ba┼čkas─▒na mal etmek, insan─▒ ┼č├Âyle ya da b├Âyle sarsan her ┼čey, yaland─▒r. ─░┼čte i┼čin a├ž─▒k s─▒n─▒r─▒; ama ger├žek olmad─▒─č─▒ halde adaleti ilgilendirmeyen herhangi bir ┼čey, bir s├Âylencedir: A├ž─▒k s├Âyleyeyim ki, o s├Âylenceleri yalan sayanlar─▒n vicdan─▒ benimkinden ├žok daha tutucudur.
Hizmet amac─▒yla s├Âylenen yalanlar, ger├žek yalanlard─▒r; ├ž├╝nk├╝ onlar─▒ gerek ba┼čkalar─▒, gerekse kendimizin ad─▒na ileri s├╝rmek, kendimize kar┼č─▒ ileri s├╝rmek gibi haks─▒zl─▒kt─▒r. Ger├žekten yana ya da ger├že─če kar┼č─▒ s├Âz s├Âyleyen her kimse, ger├žek bir ki┼či s├Âz konusu olunca yalan s├Âyler. Ama ÔÇťd├╝┼člem ├╝r├╝n├╝'' bir kimseden s├Âz ediyorsa, uydurdu─ču ┼čeylerin ahlaka uygunlu─ču ya da uygun olmay─▒┼č─▒ konusunda yarg─▒ya varan ve bu yarg─▒lar─▒ yanl─▒┼č olan kimse, ne s├Âylerse s├Âylesin, yalan say─▒lmaz; o zaman, olaylar bak─▒m─▒ndan yalan s├Âylemezse de ahlak ger├že─či bak─▒m─▒ndan s├Âylemi┼č olur.
Toplumsal ya┼čamda ÔÇťger├žek├žiÔÇŁ denen bu t├╝rden pek ├žok insan g├Ârd├╝m. Bo┼č ve anlams─▒z konu┼čmalar─▒nda g├Âzettikleri ger├žeklik; her yeri, her g├╝n├╝, herkesi do─čru olarak saymakla, hi├žbir ┼čey uydurmamakla, olaylar─▒ abart─▒ya bo─čmamakla s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Kendi ├ž─▒karlar─▒ s├Âz konusu olmad─▒k├ža ├Âyk├╝lerinde kesin ger├žek├žili─če ├Âzen g├Âsterirler; ancak, kendi ki┼čiliklerine dokunur bir i┼či konu┼čma s─▒ras─▒ geldi mi, olaylar─▒ kendilerinden yana g├Âstermek i├žin, her renge boyarlar. Yalan i┼člerine geldi─či halde bunu kendileri a─č─▒zlar─▒yla s├Âylemekten ka├ž─▒n─▒rlarsa, ustal─▒kla ba┼čkalar─▒na s├Âyletip kendilerine mal edilmeksizin kabul ettirirler. Sak─▒nganl─▒k ┼čunu buyuruyor: ÔÇťDo─črulukÔÇŽ Her ┼čeye kar┼č─▒n do─čruluk!ÔÇŁ
ÔÇťDo─čruÔÇŁ dedi─čim ki┼či, b├╝sb├╝t├╝n etkileyicidir. Ba┼čkas─▒n─▒n bu denli sayd─▒─č─▒ ger├žek, ├Ânemsiz i┼člerde onu ilgilendirmedi─či gibi, kimseye dokunmayan ve haks─▒z yarg─▒lara var─▒lmas─▒na yol a├žmayacak ├Âyk├╝lerle dostlar─▒n─▒ e─člendirmekten ├žekinmez; ama, ger├že─če ya da adalete ayk─▒r─▒ olup herhangi bir kimseye zarar verecek en ufak s├Âz├╝ bile, ne dili kullan─▒r ne de kalemi. S─▒radan konu┼čmalarda do─čruluktan dem vurmad─▒─č─▒ halde, kendi ├ž─▒kar─▒na kar┼č─▒ olsa da do─črudur. ┼×undan dolay─▒ do─črudur ki kimseyi aldatmaya ├žal─▒┼čmaz, kendisinden yana ya da kendisine kar┼č─▒ ├ž─▒kan ger├že─če ayn─▒ derecede ba─čl─▒d─▒r; ne kendi yarar─▒, ne de d├╝┼čman─▒n─▒n zarar─▒ i├žin egemenlik kurmaya kalk─▒┼č─▒r. Do─čru adamla ├Âteki aras─▒nda fark ┼čudur: Toplum insan─▒, kendinden hi├žbir ├Âzveri istemeyen ger├že─če kesin olarak ba─čl─▒d─▒r; daha ileri gidemez; oysa benim d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m insan, ger├že─če, ancak feda olmas─▒ gerekti─činde hizmet eder.
Onda be─čendi─čim ger├žek a┼čk─▒, b├Âyle bir gev┼čeklikle nas─▒l ba─čda┼č─▒r diyeceksiniz. Bu bula┼č─▒c─▒ a┼čk, yalanc─▒ m─▒? Hay─▒r, saf ve temizdir; ama, adaletin s├Âzc├╝s├╝ oldu─čundan, ├žo─ču kez ÔÇťs├ÂylenceselÔÇŁ olmakla birlikte, sahte olmak istemez. Onun i├žin ger├žek ve adalet s├Âzleri e┼čanlaml─▒d─▒r; her ikisini de geli┼čig├╝zel kullan─▒r: Tap─▒nd─▒─č─▒ kutsal ger├žek, anlams─▒z olaylar ve gereksiz s├Âzc├╝klerden olu┼čmay─▒p, iyi ya da k├Ât├╝, onur ya da su├ž, be─čence ya da k─▒nama gibi durumlar─▒n her birinde, herkesin hakk─▒ olan─▒ herkese eksiksiz tan─▒makt─▒r. Kimseye zarar vermek istemedi─či i├žin ba┼čkas─▒na kar┼č─▒ da sahtelik etmedi─či gibi, kendisinin olmayan─▒ kabul etmedi─či i├žin kendi benli─čine kar┼č─▒ da sahte de─čildir. Onun k─▒skand─▒─č─▒, kendi kendisini saymad─▒r;
«   01   ...    08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   ...    49   »   


´╗┐