´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čamlar : 03


YA┼×AMLAR

PLUTARKHOS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 56


Fakat kimse bu y├Ântemi Plutarkhos'un kulland─▒─č─▒ bi├žimde kullanmam─▒┼čt─▒r. Onda bu anlat─▒m bi├žimi, d├╝┼č├╝nce bi├žiminin yans─▒mas─▒ olmu┼čtur. Yunanl─▒lar─▒n ya┼čam├Âyk├╝lerinde yazar─▒n yurt sevgisi ve ├╝lkesinin tarihine olan hayranl─▒─č─▒, Romal─▒lar─▒n ya┼čam├Âyk├╝lerinde de Roma'n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne olan hayranl─▒─č─▒ sezilir. Fakat ├Ânemli bir di─čer nokta, Plutarkhos'un yazd─▒─č─▒ Romal─▒larla ilgili ya┼čam├Âyk├╝lerinin ├žok daha canl─▒ olu┼ču ve bu y├╝zden Yunan b├╝y├╝k adamlar─▒n─▒n ya┼čam├Âyk├╝lerinden daha derin etkiler b─▒rakm─▒┼č olmalar─▒d─▒r.
Ya┼čam├Âyk├╝lerinin kurulu┼ču hemen hemen birbirine benzer: ├Ânce b├╝y├╝k adam─▒n ailesiyle, soyuyla ilgili bilgiler verilir, sonra ├Âzyap─▒s─▒n─▒n anlat─▒m─▒yla birlikte gen├žli─či ve yapt─▒─č─▒ i┼čler ├že┼čitli t├Âresel de─čerlere g├Âre se├žilerek anlat─▒l─▒r, sonunda da ├Âl├╝m├╝ ve ├Âl├╝m├╝n├╝n ├ževresindeki olaylar. Her ├žift ya┼čam├Âyk├╝s├╝n├╝n sonunda iki ya┼čam, ├žok kez bizce ├žok ├Ânemli olmayan al─▒nyaz─▒s─▒ ve ki┼čilik benzerliklerine dayan─▒larak kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒r. Yaln─▒zca birka├ž ya┼čam├Âyk├╝s├╝nde kar┼č─▒la┼čt─▒rma yoktur. Plutarkhos'tan elimize 22 kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ ya┼čam├Âyk├╝s├╝ ge├žmi┼čtir; bunlar─▒n birinde (Agis ile Kleomenes - Tiberius ile Gaius Gracchus) iki Yunanl─▒ iki Romal─▒ ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒r. Ya┼čam├Âyk├╝lerinin hepsi g├╝n├╝m├╝ze dek saklanamam─▒┼čt─▒r; ├Ârne─čin Plutarkhos'un yurtta┼člar─▒ aras─▒nda ├žok sayd─▒─č─▒ Epameinondas'─▒n, sonra Leonidas'─▒n, gen├ž Scpio'nun ya┼čam├Âyk├╝leri kay─▒pt─▒r. G├Âsteri┼čsiz ya┼čam├Âyk├╝lerinin d─▒┼č─▒nda Pers Kral─▒ II. Artakserkses'in ve III. y├╝zy─▒lda ya┼čam─▒┼č Yunanl─▒ bir general ve siyaset adam─▒ olan Aratos'un ya┼čam├Âyk├╝leri de vard─▒r. Elimize ge├žen ya┼čam├Âyk├╝lerinin listesini a┼ča─č─▒da veriyoruz. (A┼ča─č─▒daki numaralar yap─▒tlar─▒n Plutarkhos'un t├╝m yap─▒tlar─▒ i├žinde s─▒ralan─▒┼č─▒n─▒ g├Âsterir.)
1. Theseus - Romulus,
2. Solon - Publicola,
3. Themistokles - Camillus,
4. Aristeides - Ya┼čl─▒ Cato,
5. Kimon - Lucullus,
6. Perikles - Fabius Maximus,
7. Nikias - Crassus,
8. Coriolanus - Alkibiades,
9. Demosthenes - Cicero,
10. Phokion - Gen├ž Cato,
11. Dion - Brutus,
12. Aemilius Paulus - Timoleon,
13. Sertorius - Eumenes,
14. Philopoimen - Flamininus,
15. Pelopidas - Marcellus,
16. Aleksandros ( B├╝y├╝k ─░skender ) - Caesar,
17. Demetrios - Antonius,
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    65   »   


´╗┐