´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Ya┼čamlar : 14


YA┼×AMLAR

PLUTARKHOS

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 56


Ksenophon, Symposion'da (60) ┼č├Âyle bir olay anlat─▒r: Kallibios atlet Autolykos'u d├Âvmek i├žin de─čnek kald─▒r─▒nca, Autolykos da onu iki baca─č─▒ndan yakalay─▒p kald─▒r─▒r ve yere f─▒rlat─▒r. Lysandros bu olaya k─▒zmay─▒p yaln─▒zca Kallibios'a: ÔÇť├ľzg├╝r insanlara komuta etmesini bilmiyorsunÔÇŁ diyerek ├ž─▒k─▒┼č─▒r. Ancak Otuzlar Kallibios'a yaranmak i├žin k─▒sa bir s├╝re sonra Autolykos'u ortadan yok ederler.
16.
Bu olaylardan sonra Lysandros Trakya'ya ge├žti; geri kalan paray─▒ (61), kendisine verdikleri bir├žok arma─čan─▒, ├želenkleri Sicilya'da komutanl─▒k eden Gylippos (62) ile Lakedaimon'a g├Ânderdi. ├çok do─čal olarak, Lysandros'u ├žok g├╝├žl├╝ bir adam ve Hellas'─▒n h├╝k├╝mdar─▒ gibi sayd─▒klar─▒ndan, bir├žok ki┼či ona arma─čanlar veriyordu.
Gylippos'a gelince, kendisine teslim edilen torbalar─▒n alt diki┼člerini s├Âkerek her birinden olduk├ža ├žok miktarda para ald─▒ktan sonra, bunlar─▒ yine dikti. Her birinde, i├žinde bulunan paray─▒ belirten bir yaz─▒ oldu─čunu bilmiyordu. Sparta'ya gelince, ├žald─▒klar─▒n─▒ evinin dam─▒na saklad─▒ ve torbalar─▒ ephorlara verdi; m├╝h├╝rleri de g├Âsterdi. Ephorlar torbalar─▒ a├ž─▒p say─▒nca yaz─▒lanla torbada bulunan paran─▒n birbirini tutmad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝rler. Bu i┼čte bir yolsuzluk oldu─ču ortaya ├ž─▒kar; Gylippos'un u┼ča─č─▒ da onlara ├╝st├╝ kapal─▒ s├Âzlerle, ÔÇťkiremitlerin alt─▒nda bir├žok bayku┼č yatt─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ bildirir. ├ç├╝nk├╝ bilindi─čine g├Âre o d├Ânemde Atina paralar─▒n─▒n ├žo─čunda bayku┼č resmi vard─▒.
17.
Gylippos daha ├Ânceki onurlu b├╝y├╝k ba┼čar─▒lar─▒ ├╝zerine bu kadar ├žirkin ve a┼ča─č─▒l─▒k bir davran─▒┼čtan sonra, Lakedaimon'dan ├ž─▒k─▒p gitmek zorunda kald─▒. Sparta'n─▒n en ak─▒ll─▒ ki┼čileri bu olay ├╝zerine para h─▒rs─▒na yaln─▒zca s─▒radan ki┼čilerin kap─▒lmad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝p g├╝c├╝nden de b├╝y├╝k bir korku duyarak Lysandros'u ele┼čtirip, ├╝lkelerine sokulmu┼č bir b├╝y├╝k k├Ât├╝l├╝km├╝┼č gibi, b├╝t├╝n para ve alt─▒n─▒n ilen├žle savu┼čturulmas─▒ i├žin ephorlara yalvard─▒lar. Ephorlar da konuyu meclise g├Ânderdiler. Kente alt─▒n ve g├╝m├╝┼č para al─▒nmay─▒p ├╝lkedekilerin kullan─▒lmas─▒ gerekti─čini ├Âne s├╝ren, Theopompos'a g├Âre Skiraphidas, Ephoros'a g├Âre de Phlogidas't─▒r. Bu para da ate┼čten ├ž─▒kar─▒l─▒r ├ž─▒kar─▒lmaz sirkeye bat─▒r─▒lm─▒┼č demirden bir parayd─▒, ├Âyle ki bak─▒rla kar─▒┼čt─▒r─▒lam─▒yor, b├Âyle su verilmi┼č olmas─▒ nedeniyle d├Âv├╝lemiyor, i┼členemiyordu. Sonra da a─č─▒rd─▒ ve ta┼č─▒nmas─▒ zordu. ├çok yer tutuyordu ve ├žok say─▒da para az bir de─čeri kar┼č─▒l─▒yordu. Eskiden genellikle bunun hep b├Âyle oldu─ču san─▒l─▒yor. Para olarak, baz─▒s─▒ demir, baz─▒s─▒ tun├žtan ┼či┼čler kullan─▒l─▒rd─▒. Bu y├╝zden de bug├╝n h├ól├ó ufak paraya obol, alt─▒ obole de drakhmi (avu├ž dolusu) deme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ kalm─▒┼čt─▒r; ├ž├╝nk├╝ bir avucun alabildi─či bu kadard─▒r.
Lysandros'un dostlar─▒ kar┼č─▒ ├ž─▒karak bu servetin kentte kalmas─▒na ├žal─▒┼č─▒p, bu paran─▒n devlet yan─▒ndan kullan─▒lmas─▒na kendisi ├Âzelinde elinde para bulunduranlar─▒n da ├Âl├╝mle cezaland─▒r─▒lmas─▒na karar verdiler. Sanki Lykurgos paran─▒n do─čurdu─ču h─▒rstan de─čil de paran─▒n kendisinden korkuyormu┼č gibi. Bireylerin paraya sahip olmas─▒ bu h─▒rs─▒ ortadan kald─▒rmad─▒─č─▒ gibi, salt kent y├Ânetiminin paraya sahip olmas─▒ bu h─▒rs─▒ daha da ├žok art─▒r─▒r. Paran─▒n sa─člad─▒─č─▒ yarar onu de─čerlendirir, sonu├žta onu elde etmek h─▒rs─▒n─▒ do─čurur. ├ç├╝nk├╝ devlet i┼člerinde paraya de─čer verildi─čini g├Âr├╝rken bireysel i┼člerde ona gereksiz bir ┼čey olarak bak─▒lamazd─▒. Kamusal i┼člerde bu kadar ├Ânem verilen, istenen paran─▒n ki┼či i├žin hi├ž i┼če yaramad─▒─č─▒na inanmak olanaks─▒zd─▒. Bireylerin ahlak d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝n, h─▒rslar─▒n─▒n, devleti k├Ât├╝l├╝─če bo─čmas─▒ndan daha ├žok, toplumsal ya┼čam bi├žiminden gelen al─▒┼čkanl─▒klar ki┼čilerin ├Âzel ya┼čamlar─▒n─▒ etkiler. Do─čal olarak bir b├╝t├╝n k├Ât├╝l├╝─če y├Ânelince, par├žalar─▒ da onunla birlikte k├Ât├╝l├╝─če s├╝r├╝klenir; oysa par├žalardan b├╝t├╝ne etki edebilecek olumsuzluklara sa─člam b├Âl├╝mler engel olur, b├╝t├╝n├╝ k├Ât├╝l├╝─če d├╝┼čmekten korur. Lakedaimonlular ise yurtta┼člar─▒n evlerine para girmesin diye korkuyu, yasalar─▒ bek├ži gibi kap─▒lar─▒na diktiler.
«   01   ...    04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   ...    65   »   


´╗┐