´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 05


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


Ya┼čl─▒l─▒k, insan─▒ i┼člerden uzakla┼čt─▒r─▒rm─▒┼č. Hangi i┼člerden? Gen├žlik ve g├╝├ž isteyen i┼člerden mi? Ya┼čl─▒lara g├Âre, beden g├╝├žs├╝z olsa da, manevi g├╝├žlerle yap─▒labilecek i┼čler yok mudur? Q. Maximus hi├ž mi bir ┼čey yapm─▒yordu? Ya senin babana, Scipio, tam bir insan olan o─člumun (25) kay─▒nbabas─▒ L. Paulus'a (26) ne dersin? Ya ├Âteki ya┼čl─▒lar, d├╝┼č├╝nceleriyle, ├Â─č├╝tleriyle devleti koruyan Fabricius, Curius, Coruncaniuslar (27)ÔÇŽ bunlar elleri bo┼č mu duruyorlard─▒? Appius Claudius ya┼čl─▒l─▒─č─▒nda, ├╝stelik k├Âr (28) de olmu┼čtu, ama gene de senato Pyrrhos'la bar─▒┼čmaya, anla┼čmaya yana┼čt─▒─č─▒ s─▒rada Ennius'un ┼čiirine soktu─ču ┼ču s├Âzleri s├Âylemekte duraksamad─▒:
ÔÇť┼×imdiye dek ba┼č─▒n─▒zda olan akl─▒n─▒z nereye gitti de
├ç─▒lg─▒nlar gibi yolunuzu ┼ča┼č─▒rd─▒n─▒z?ÔÇŁ (29)
Bundan ├Âtesi de b├Âyle ├žok g├╝├žl├╝d├╝r; o ┼čiiri bilirsiniz elbette; asl─▒nda bizzat Appius'un kendi s├Âyledi─či s├Âylev de saklan─▒p korunmu┼čtur. Hem Appius bu i┼či ikinci kons├╝ll├╝─č├╝nden on yedi y─▒l sonra g├Ârm├╝┼čt├╝r; ├╝stelik iki kons├╝ll├╝─č├╝ aras─▒nda on y─▒l ge├žmi┼č ve kons├╝l olmadan ├Ânce kensorluk (30)da yapm─▒┼čt─▒r. Demek ki Pyrrhos (31) sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda adamak─▒ll─▒ ya┼čl─▒yd─▒. Ger├žekten b├Âyle etkinlik g├Âsterdi─čini dedelerimizden de dinledik. Demek ya┼čl─▒lar─▒n i┼če yaramad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyenler bo┼č konu┼čuyorlar; b├Âyle bir savda bulunmakla, denizde d├╝mencinin hi├žbir i┼če yaramad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č gibi oluyorlar; '├ľyle ya' diyorlar, 'gemide kimi dire─če t─▒rman─▒r, kimi g├╝vertede ko┼ču┼čur, kimi sintineyi bo┼čalt─▒r, d├╝menciyse d├╝men elinde geminin k─▒├ž─▒nda rahat rahat oturur.' Ya┼čl─▒lar gen├žlerin yapt─▒─č─▒ i┼čleri yapmazlar, ama ├žok daha b├╝y├╝k, ├žok daha iyi i┼čler g├Âr├╝rler. B├╝y├╝k i┼čler kol g├╝c├╝ ya da h─▒z ve ├ževiklikle de─čil; d├╝┼č├╝nce, s├Âz├╝n├╝ ge├žirme, ortaya do─čru d├╝┼č├╝nceler atmayla ba┼čar─▒l─▒r. Genellikle ya┼čl─▒lar bu artamlardan yoksun olmak ┼č├Âyle dursun, onlar─▒ art─▒rm─▒┼člard─▒r bile. E─čer er, tribun, legat (32) ve kons├╝l olarak t├╝rl├╝ sava┼člara girmi┼č olan beni, ┼čimdi sava┼čm─▒yorum diye bo┼č duruyor san─▒yorsan─▒z, o ba┼čkaÔÇŽ Ama hi├ž de ├Âyle de─čil, ├ž├╝nk├╝ nelerin yap─▒lmas─▒ gerekti─čini ve nas─▒l yap─▒laca─č─▒n─▒ senatoya ben g├Âsteriyorum: ├Âteden beri k├Ât├╝ niyetler besleyen Kartaca'n─▒n sava┼č ilan etmesini beklemeden ben ilan ediyorum; onun yerle bir oldu─čunu g├Ârmedik├že i├žim rahat etmeyecek (33). Scipio, ke┼čke ├Âl├╝ms├╝z tanr─▒lar o onuru sana verse, ke┼čke dedenin yar─▒da b─▒rakt─▒─č─▒ i┼čleri sen sona erdirsen! O ├Âleli otuz ├╝├ž y─▒l oluyor: ama gelecekteki b├╝t├╝n ku┼čaklar onun ad─▒n─▒ anacak. Ben kensor olmadan bir y─▒l ├Ânce ve kons├╝l olduktan dokuz y─▒l sonra ├Âld├╝; ben kons├╝lken o da ikinci kez kons├╝l olmu┼čtu (34). Y├╝z ya┼č─▒na dek ya┼časayd─▒, ya┼čl─▒ oldu─ču i├žin ├╝z├╝l├╝r m├╝yd├╝ sanki? Evet, bask─▒n, sald─▒r─▒, uzaktan m─▒zrak atma, k─▒l─▒├ž elde g├Â─č├╝s g├Â─č├╝se d├Âv├╝┼čmeyle de─čilse de; sa─čduyulu ve parlak d├╝┼č├╝nceleriyle i┼č g├Âr├╝rd├╝. Bu artamlar ya┼čl─▒lara vergi olmasayd─▒, atalar─▒m─▒z meclislerin en y├╝kse─čine senato ad─▒n─▒ vermezlerdi (35). Sparta'da en onurlu g├Ârevlerde bulunan kimselere ÔÇťYa┼čl─▒larÔÇŁ denir; bunlar ger├žekten de ya┼čl─▒d─▒rlar (36). Yabanc─▒ ├╝lkelerde olup bitenleri bir okur ya da dinlerseniz, g├Âr├╝rs├╝n├╝z ki en b├╝y├╝k devletler gen├žlerce y─▒k─▒ma s├╝r├╝klenmi┼č, ya┼čl─▒larca da kurtar─▒lm─▒┼č ve kalk─▒nd─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.
┼×air Naevius'un Ludus'unda ┼č├Âyle bir soru sorulur:
ÔÇťBaksan─▒za, nas─▒l oldu da o koca devleti ├Âyle y─▒k─▒verdiniz (37)?ÔÇŁ
Verilen t├╝rl├╝ yan─▒tlar aras─▒nda ba┼čl─▒cas─▒ ┼čudur:
ÔÇťYeni yeni s├Âylevciler t├╝remi┼čti; bunlar kafas─▒zd─▒lar, bilgisizdiler.ÔÇŁ
Do─čall─▒kla, d├╝┼č├╝ncesizlik ├ži├že─či burnundakilere, ak─▒ll─▒l─▒k da ya┼č─▒n─▒ ba┼č─▒n─▒ alm─▒┼č olanlara vergidir.
Ama, ya┼čland─▒k├ža bellek zay─▒flar, derler. ─░┼čletmezsen ya da yarat─▒l─▒┼čtan a─č─▒r i┼čliyorsa, zay─▒flar elbette. Themistokles b├╝t├╝n yurtta┼člar─▒n─▒n adlar─▒n─▒ bellemi┼čti; ya┼č─▒ ilerledi─činde Aristeides'e Lysimakhos (38)
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    48   »   


´╗┐