´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 06


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


diye mi selam vermeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ san─▒yorsunuz? Bana gelince, ben yaln─▒zca bug├╝n ya┼čayanlar─▒ tan─▒makla kalmay─▒p, onlar─▒n babalar─▒n─▒ da, dedelerini de tan─▒r─▒m ve mezarlar ├╝zerindeki yaz─▒lar─▒ okurken, dedikleri gibi belle─čimi yitirmekten korkmam; ├ž├╝nk├╝, bunlar─▒ okumakla ├Âl├╝ler belle─čimde canlan─▒r. Bir ya┼čl─▒n─▒n hazinesini g├Âmd├╝─č├╝ yeri unuttu─čunu do─črusu hi├ž duymad─▒m; ya┼čl─▒lar i┼č edindikleri ┼čeyleri, mahkeme i├žin saptanan g├╝nleri, kimden alacaklar─▒, kime verecekleri oldu─čunu ak─▒llar─▒nda tutarlar. Ya hukuk├žular, pontifexler (39), angurlar, ya┼čl─▒ filozoflarÔÇŽ ├Âyle ├žok ┼čey an─▒msarlar ki onlarÔÇŽ Ya┼čl─▒lar─▒n akl─▒na bir ┼čey olmaz, yeter ki ├žabalar─▒n─▒ ve eylemlerini s├╝rd├╝rs├╝nler; bu, yaln─▒zca parlak ve onurlu konumlarda bulunan kimseler i├žin de─čil, devlet i┼člerinden uzak, kendi halinde bir ├Âm├╝r s├╝renler i├žin de b├Âyledir. Sophokles, en ya┼čl─▒ zaman─▒nda bile tragedyalar yazd─▒; dahas─▒, bu u─čra┼č─▒ y├╝z├╝nden mal─▒n─▒ y├Ânetmeyi savsakl─▒yor gibi g├Âr├╝nd├╝─č├╝ i├žin o─čullar─▒ onu mahkemeye verdiler. Bizde servetini iyi y├Ânetemeyen babalar─▒n, mallar─▒yla u─čra┼čmas─▒n─▒ yasaklamak nas─▒l gelenekse (40); yarg─▒├žlar─▒n ├Âylece, sanki o akl─▒n─▒ yitirmi┼č bir insanm─▒┼č gibi, servetini elinden almalar─▒n─▒ istiyorlard─▒. Dediklerine g├Âre, o zaman ya┼čl─▒ adam, elinde tuttu─ču ve az ├Ânce yazm─▒┼č oldu─ču Oidipos Kolonos'ta adl─▒ yap─▒t─▒n─▒ yarg─▒├žlara okumu┼č ve bu yap─▒t─▒n─▒n deli i┼čine benzeyip benzemedi─čini sormu┼č; yap─▒t okunduktan sonra da yarg─▒├žlar─▒n karar─▒yla aklanm─▒┼č. ─░┼čte ya┼čl─▒l─▒k, bu adam─▒, Homeros'u, Simonides'i, Stesikhoros'u, demin s├Âz etmi┼č oldu─čum ─░sokrates'i, Gorgias'─▒, en b├╝y├╝k filozoflar─▒; Pythagoras'─▒, Demokritos'u, Platon'u, Xenokrates'i, daha sonra Zenon'u, Kleanthes'i ya da sizin Roma'da g├Ârd├╝─č├╝n├╝z stoac─▒ Diogenes'i (41) ├žal─▒┼čmalar─▒na son vermek zorunda b─▒rakm─▒┼č m─▒d─▒r? Hepsi ya┼čad─▒klar─▒ s├╝rece etkin de olmam─▒┼člar m─▒d─▒r?
Haydi bu y├╝ce u─čra┼člar─▒ bir yana b─▒rakal─▒m; Sabin topraklar─▒nda kom┼čum ve ahbab─▒m olan ├Âyle Romal─▒ k├Âyl├╝ler sayabilirim ki, onlar ba┼čta olmadan ekim, bi├žim, ├╝r├╝n├╝n ambarlara yerle┼čtirilmesi gibi en ├Ânemli tarla i┼čleri hemen hemen hi├ž g├Âr├╝lmez. Ama bunda pek ┼ča┼č─▒lacak bir ┼čey yok: ├ľyle ya, ne kadar ya┼čl─▒ olursa olsun, bir y─▒l daha ya┼čayabilece─čini d├╝┼č├╝nmeyen var m─▒d─▒r? Ama u─čra┼čt─▒klar─▒ i┼člerden hi├žbir yarar g├Ârmeyeceklerini bile bile didinenler de vard─▒r. Bizim Statius'un Synephebi adl─▒ komedyas─▒nda dedi─či gibi:
ÔÇťKendisinden sonra geleceklere yaras─▒n diye a─ča├ž dikerler (42)ÔÇŁ. Ger├žekten de ├žift├ži ya┼čl─▒ olsa bile, kimin i├žin ekiyor diye sorana hi├ž duraksamadan ┼ču yan─▒t─▒ verir: ÔÇť├ľl├╝ms├╝z tanr─▒lar i├žin; ├ž├╝nk├╝ onlar, bu serveti yaln─▒zca dedelerimden almam─▒ de─čil, onu benden sonrakilere b─▒rakmam─▒ da istiyorlar.ÔÇŁ
Caecilius'un kendisinden sonraki ku┼ča─č─▒ d├╝┼č├╝nen ya┼čl─▒ adam ├╝zerine s├Âyledi─či o s├Âz, gene onun s├Âyledi─či ┼ču s├Âzlerden daha do─črudur:
ÔÇťPollux hakk─▒ i├žin, ey ya┼čl─▒l─▒k, ba┼čka hi├žbir dert getirmesen de gelirken yan─▒nda getirdi─čin ┼ču dert yeter:
─░nsan ├žok ya┼čay─▒nca, g├Ârmek istemedi─či bir├žok ┼čeyi g├Âr├╝r.ÔÇŁ (43)
├ľyle ama, belki g├Ârmek istedi─či bir├žok ┼čeyi de g├Âr├╝r; hem istenmedik ┼čeyler ├žo─ču kez gen├žlikte de ba┼ča gelir. Caecilius,
ÔÇťBence ya┼čl─▒l─▒kta en ac─▒ ┼čey:
O ya┼ča gelen insan─▒n ba┼čkalar─▒na s─▒k─▒nt─▒ verdi─čini mas─▒d─▒rÔÇŁ (44).
demekle daha da ├žok yan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ya┼čl─▒lar─▒n can s─▒kt─▒klar─▒n─▒ de─čil, ho┼ča gittiklerini s├Âylemek daha do─čru olur: ├Âyle ya, akl─▒ ba┼č─▒nda ya┼čl─▒lar iyi huylu gen├žlerden nas─▒l ho┼član─▒r, gen├žler kendilerine sayg─▒ ve sevgi g├Âsterdiklerinde ya┼čl─▒l─▒─ča nas─▒l daha kolay katlan─▒rlarsa, buna kar┼č─▒l─▒k gen├žler de ya┼čl─▒lar─▒n ├Â─č├╝tlerini
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    48   »   


´╗┐