´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 09


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


d├╝┼č├╝nceyi benimseyen, beden bak─▒m─▒ndan ya┼članabilir, ama ruh bak─▒m─▒ndan hi├žbir zaman ya┼članmaz. ┼×imdi Origines adl─▒ yap─▒t─▒m─▒n yedinci kitab─▒yla u─čra┼č─▒yorum; eski zamanlarla ilgili b├╝t├╝n yap─▒tlar─▒ topluyorum; savunmu┼č oldu─čum ├Ânemli d├óv├ólar dolay─▒s─▒yla verdi─čim s├Âylevlerin hepsini g├Âzden ge├žiriyorum; augur ve pontifex hukukunu, yurtta┼člar hukukunu inceliyorum; bundan ba┼čka Yunan yaz─▒n─▒yla da ├žok u─čra┼č─▒yorum; belle─čimi i┼čletmek i├žin, Pythagoras├ž─▒lar gibi, g├╝nd├╝zleri her dedi─čim, her duydu─čum, her yapt─▒─č─▒m ┼čeyi ak┼čamlar─▒ akl─▒mdan ge├žiryorum. Ruhun yapaca─č─▒ e─čitim budur, zihnin tutaca─č─▒ yol, i┼čte bu yoldur. B├Âyle i┼člere kendimi verip ├žal─▒┼č─▒rken, al─▒n teri d├Âkerken beden g├╝c├╝m├╝n yoklu─čunu pek duymuyorum. Arkada┼člar─▒n yard─▒m─▒na ko┼čuyor, senatoya s─▒k s─▒k gidiyor, hem de ├╝zerlerinde iyice, uzun uzun d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č d├╝┼č├╝nceler ortaya at─▒yorum. Bu d├╝┼č├╝nceleri de beden g├╝c├╝yle de─čil, ak─▒l g├╝c├╝yle savunuyorum. Bu i┼člerle u─čra┼čamayacak duruma gelirsem, art─▒k o yapamad─▒─č─▒m ┼čeyleri yatt─▒─č─▒m yerde d├╝┼č├╝nmek de gene benim i├žin bir zevk olur; ama s├╝rd├╝─č├╝m ├Âm├╝r gene eylemli olmama olanak veriyor. ├ç├╝nk├╝ kendisini i┼če veren, ├žal─▒┼čan insan, ya┼čl─▒l─▒─č─▒n ne zaman geldi─čini duymaz. B├Âylece yava┼č yava┼č, ayr─▒m─▒na varmaks─▒z─▒n ya┼član─▒r ve birden ├ž├Âk├╝vermez de a─č─▒r a─č─▒r s├Âner.
Gelelim ya┼čl─▒l─▒─ča bulduklar─▒ ├╝├ž├╝nc├╝ eksikli─če; yani zevklerden yoksun olmas─▒na. Ya┼čl─▒l─▒k bizden gen├žli─čin o en k├Ât├╝ eksinli─čini uzakla┼čt─▒ryorsa, ne b├╝y├╝k bir iyilik ediyor! De─čerli gen├žler, b├╝y├╝k ve ├╝nl├╝ bir adam olan Tarentum'lu Arkhytas (62) bak─▒n bir zamanlar neler s├Âylemi┼č. O s├Âylediklerini bana, yeni yeti┼čti─čim ve Q. Maximus ile Tarentum'da bulundu─čum s─▒ralarda anlatm─▒┼člard─▒. Arkhytas'a g├Âre madd├« zevk, do─čan─▒n insanlara verdi─či en u─čursuz bel├ód─▒r; bunu elde etmek i├žin doymak bilmez istekler, d├╝┼č├╝nce ve ─▒l─▒ml─▒l─▒ktan uzak olarak alevlenir. Yurda ihanet etmeler, devleti y─▒kmalar, d├╝┼čmanlarla gizli g├Âr├╝┼čmeler hep ondan ├ž─▒kar: ┼čehvetin g├Âze ald─▒rmad─▒─č─▒ hi├žbir su├ž, hi├žbir k├Ât├╝ eylem yoktur; insanlar fuhu┼č, zina ve bunlara benzer her rezaleti ┼čehvetin ├žekicili─čine kap─▒larak yaparlar; ba┼čka bir nedenle de─čil. ─░ster do─ča, ister bir tanr─▒, insano─čluna her ┼čeyden ├╝st├╝n olan akl─▒ verirken, ┼čehvetin bu tanr─▒sal arma─čana, bu ba─č─▒┼ča en b├╝y├╝k d├╝┼čman olmas─▒n─▒ istemi┼č. ├ç├╝nk├╝ kendisini zevke kapt─▒ran insanda ─▒l─▒ml─▒l─▒k diye bir ┼čey kalmaz ve genellikle, ┼čehvetin egemen oldu─ču yerde erdem tutunamaz. Bunu daha iyi anlatmak i├žin Arkhytas, ÔÇťZevke son derecede kap─▒lm─▒┼č bir insan d├╝┼č├╝n├╝nÔÇŁ diyormu┼č. Onun d├╝┼č├╝ncesine g├Âre, kimse ku┼čku duymaz ki b├Âyle bir insan, bu zevkin etkisi alt─▒nda kald─▒─č─▒ s├╝rece her t├╝rl├╝ d├╝┼č├╝nceden, her t├╝rl├╝ uslamlamadan uzak olur, hi├žbir ┼čeye kafa yormaz. Onun i├žin maddi zevkten daha tiksinilecek, daha zararl─▒ bir ┼čey yoktur. ├ç├╝nk├╝ bir de ye─čin ve s├╝rekli olursa, ruhun b├╝t├╝n ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ s├Ând├╝r├╝r. Arkhytas bunlar─▒ Caudium sava┼č─▒nda, kons├╝l Sp. Postumus ile T. Veterius'u yenen adam─▒n babas─▒ olan Samnit kavminden C. Pontius ile konu┼čmu┼č (63), hem o konu┼čmada Atinal─▒ Platon da bulunmu┼č; Roma dostlu─čuna ba─čl─▒ kalan, bizim Tarentumlu Nearkhos, bunu b├╝y├╝klerinden duydu─čunu s├Âylerdi; Platon'un L. Camillus (64) ile Appius Claudius'un kons├╝ll├╝─č├╝ s─▒ras─▒nda Tarentum'a geldi─čini de tarihte okudum. Bu s├Âzlerle neyi anlatmak istiyorum, biliyor musunuz? Size ┼čunu anlatmak istiyorum: Uslamlamayla, ak─▒lla zevk iste─čini kendimizden uzak tutamad─▒─č─▒m─▒za g├Âre, do─čru olmayan bir ┼čeyin ├Ân├╝ne ge├žti─či i├žin ya┼čl─▒l─▒─ča kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir minnettarl─▒k duymam─▒z gerek. ├ç├╝nk├╝ zevk iste─či insanda d├╝┼č├╝nce b─▒rakmaz; uslamlaman─▒n d├╝┼čman─▒d─▒r; hem (deyi┼č yerindeyse) akl─▒n g├Âzlerini k├Ârle┼čtirir ve erdemle hi├ž ilgisi yoktur. ─░stemeye istemeye bir i┼č yapt─▒m: yi─čit T. Flaminius'un karde┼či L. Flaminius'u (65) yedi y─▒l kons├╝ll├╝k ettikten sonra senatodan ├ž─▒kartt─▒m; ama ne yapay─▒m, ┼ču zevk d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝n rezil bir ┼čey oldu─čunu g├Âstermek gerekir diye d├╝┼č├╝nd├╝m. ├ç├╝nk├╝ bu adam kons├╝l olarak Gallia'da bulundu─ču zaman, sofras─▒ndaki k├Ât├╝ bir kad─▒n─▒n s├Âz├╝ne uyup i┼čledikleri su├žtan dolay─▒ idam cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒larak hapse at─▒lm─▒┼č olanlardan birinin ba┼č─▒n─▒ vurdu. ├ľncelim olan karde┼či Titus censor iken L. Flaminius bunun cezas─▒n─▒ ├žekmedi; onun, evinde ahl├óks─▒zca, i┼činde onursuzca davranmas─▒na yol a├žacak denli ├žirkin ve ├Ân├╝ne ge├žilmez bu zevk d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝, do─črusu Flaccus ile ben hi├žbir bak─▒mdan ho┼č g├Ârmedik.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    48   »   


´╗┐