´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 11


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


i├žin bu gibi ┼čeylerden yoksun kalmak ├žekilmez ve ├╝z├╝c├╝ bir dert olabilir; ama g├Âz├╝ doymu┼člar, hevesini alm─▒┼člar i├žin b├Âyle zevklerden yoksun kalmak, onlar─▒ tatmaktan daha ho┼čtur; daha do─črusu, bir ┼čeye kar┼č─▒ istek duymayan ondan yoksun kalm─▒┼č de─čildir. Bence istek duymamak daha ho┼č bir ┼čeydir. Evet, gen├žlik denen o mutlu ├ža─čda bu zevkler daha ├žok tad─▒l─▒r; ama bunlar, dedi─čim gibi, insan─▒ k├╝├ž├╝lten zevklerdir; sonra ya┼čl─▒lar bu zevkleri doya doya tadam─▒yorlarsa da, bunlardan b├╝sb├╝t├╝n yoksundurlar da denemez. Ambivius Turpio'yu (74) ilk s─▒ralardan seyreden biri, elbette daha ├žok zevk duyar, ama arka s─▒ralardan seyredenler de zevk duymaz de─čiller; i┼čte bunun gibi, gen├žler mutluluk veren duygulara yak─▒ndan bakarak, san─▒r─▒m daha ├žok zevk duyarlar; ya┼čl─▒lar uzaktan bakarlar, ama onlar da yeter derecede zevk duyarlar. Zevk d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝ne, y├╝kselme h─▒rs─▒na, ba┼čkalar─▒n─▒ ge├žmek i├žin didinmeye, d├╝┼čmanl─▒klara, tutkular─▒n t├╝m├╝ne sanki hizmet ettikten sonra, ruhun yapayaln─▒zca kalmas─▒, dedikleri gibi, kendisiyle ba┼čba┼ča ya┼čamas─▒, ne paha bi├žilmez bir zevktir! ├ľ─črenim ve bilgiyle beslenirse, insana istedi─čini yapma zaman─▒ b─▒rakan ya┼čl─▒l─▒ktan ho┼č bir ┼čey de yoktur. Scipio, baban─▒n candan arkada┼č─▒ olan C. Galus'un (75) yeri, dahas─▒, g├Â─č├╝ ├Âl├žmekle u─čra┼čt─▒─č─▒ s─▒ralarda bitkinle┼čti─čini g├Ârd├╝k. Nice zamanlar g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒, onu geceleyin ├žizmeye koyuldu─ču ├žizimlere dalm─▒┼č g├Ârm├╝┼č; nice zamanlar gece onu, sabahtan beri u─čra┼čt─▒─č─▒ bir i┼čin ba┼č─▒nda bulmu┼čtur! Ay ve g├╝ne┼č tutulmalar─▒n─▒ bize ├žok ├Ânceden bildirmek onu ne ├žok sevindirirdi! Bunlar gibi a─č─▒r olmayan, ama gene de emek isteyen i┼člere ne diyeyim? Naevius, Kartaca Sava┼č─▒'n─▒; Plautus da Truculentus'u, Pseudolus'u yazd─▒lar diye ne b├╝y├╝k sevin├ž duyarlard─▒! Ben do─čmadan alt─▒ y─▒l ├Ânce, Cento ile Tuditanus'un (76) kons├╝ll├╝─č├╝ s─▒ras─▒nda tiyatro oynatm─▒┼č, yeti┼čkinlik ├ža─č─▒ma kadar ya┼čam─▒┼č olan Livius'un (77) da ya┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝m. P. Licinius Crassus'un pontifex hukuku ve yurtta┼člar hukuku konusundaki ├žal─▒┼čmalar─▒na, ge├žen g├╝n pontifex maximus olan ┼ču P. Seipio'ya (78) ne dersiniz? Bu sayd─▒klar─▒m─▒n hepsinin, ileri ya┼člar─▒nda da o i┼člerle canla ba┼čla u─čra┼čt─▒klar─▒n─▒ g├Ârd├╝k. Ennius'un hakl─▒ olarak, ÔÇť─░nand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒n ta kendisiÔÇŁ (79) dedi─či M. Cethegus'un da (80) ya┼čl─▒l─▒─č─▒nda bile g├╝zel s├Âz s├Âylemeye ne b├╝y├╝k bir ├žabayla ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝rd├╝k. Bu gibi zevklerle sofra e─člencelerinin, tiyatronun, k├Ât├╝ kad─▒nlar─▒n verece─či zevk kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒labilir mi? Bilimsel ├žal─▒┼čma, akl─▒ ba┼č─▒nda ve iyi yeti┼čmi┼č kimselerde ya┼č ilerledik├že artan bir zevktir. ─░┼čte Solon'un ├Ânce de s├Âz├╝n├╝ etti─čim bir dizesinde, ÔÇťHer g├╝n bildiklerime bir├žok ┼čey katarak ya┼član─▒yorumÔÇŁ demesi, kendisi i├žin bir onurdur. ┼×uras─▒ kesin ki hi├žbir maddi zevk, manevi zevklerden daha ├╝st├╝n olamaz.
┼×imdi, inan─▒lmayacak kadar ho┼čland─▒─č─▒m ├žift├žilik zevklerine ge├žiyorum: Ya┼čl─▒l─▒k hi├žbir zaman bu zevklere engel olamaz ve bunlar, bana kal─▒rsa, bilge olan bir insan─▒n ya┼čam─▒yla yak─▒ndan ilgilidir. ├ç├╝nk├╝ bu zevkler topra─ča ba─čl─▒d─▒r; o toprak ki, hi├žbir zaman buyruklara uymazl─▒k etmez ve ald─▒─č─▒n─▒ hep bol bol geri verir; kimi zaman kazan├ž azd─▒r, ama ├žo─ču kez bol olur. Hem ben yaln─▒zca ├╝r├╝n├╝ de─čil, topraktaki verim g├╝c├╝n├╝ de, ondaki ├Âz├╝ de severim; toprak yumu┼čat─▒lm─▒┼č ve s├╝r├╝lm├╝┼č ba─čr─▒na tohumu ald─▒ktan sonra, onu ├Ânce kapal─▒ tutar; bu kapama i┼čini g├Âsteren ÔÇťoccatioÔÇŁ (81) s├Âzc├╝─č├╝ de bundan gelir; sonra, toprak ─▒s─▒s─▒yla ─▒s─▒nan tohumu bas─▒n├žla ├žatlat─▒r ve ye┼čil bir ot ├ž─▒kart─▒r; bu ot, k├Âkteki liflere dayanarak yava┼č yava┼č boy atar, d├╝─č├╝ml├╝ an─▒z olarak dimdik y├╝kselir; sanki art─▒k erginle┼čiyormu┼č gibi, bir k─▒l─▒fa girer; bu k─▒l─▒ftan ├ž─▒k─▒nca da s─▒ra s─▒ra dizilen bu─čday─▒ olu┼čturur ve kendisini k├╝├ž├╝k ku┼člar─▒n gagalar─▒ndan k─▒l├ž─▒ktan bir siperle korur. Asmalar─▒n nas─▒l dikildi─čini, nas─▒l ye┼čerdi─čini, nas─▒l b├╝y├╝d├╝─č├╝n├╝ an─▒msatmaya ne gerek? Ama, ya┼čl─▒l─▒─č─▒m─▒n erin├ž ve sevincini olu┼čturan ┼čeyleri size anlatmak zevkine doyam─▒yorum. Topraktan ├ž─▒kan b├╝t├╝n bitkilerin ya┼čama g├╝c├╝n├╝ bir yana b─▒rak─▒yorum; o g├╝├ž ki, k├╝├ž├╝c├╝k bir incir ya da bir ├╝z├╝m ├žekirde─činden ya da ba┼čka meyve ve fidanlar─▒n ufac─▒k tohumlar─▒ndan koca koca k├Âkler, dallar olu┼čtururÔÇŽ Ama a┼č─▒lar, filizler, incecik dallar, ├želikler, dald─▒rma ├žubuklar─▒ insana hayranl─▒k dolu bir sevin├ž vermez mi? Yap─▒ olarak dik duramayan ve deste─či olmazsa topra─ča d├╝┼čen asma kendisini dik tutabilmek i├žin elleriyle sar─▒l─▒rm─▒┼č gibi, filizleriyle raslad─▒─č─▒ ┼čeylere sar─▒l─▒r; asma yerde s├╝r├╝nerek ┼čuraya buraya kollar sal─▒nca, s─▒k s─▒k filiz vermesin ve ├žok b├╝y├╝y├╝p her yana yay─▒lmas─▒n diye, ba─čc─▒ onu b─▒├žakla
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   ...    48   »   


´╗┐