´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 12


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


buday─▒p da─č─▒lmas─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žer. ─░┼čte b├Âylece, ilkyaz geldi─či zaman budanmayan ├žubuklar─▒n filiz d├╝─č├╝mlerinde s├╝rg├╝n denen ┼čey ├ž─▒kar, ├╝z├╝m de bundan olur; ├╝z├╝m, topra─č─▒n suyu ve g├╝ne┼čin etkisiyle b├╝y├╝r; ├Ânceleri tad─▒ ├žok ek┼čidir, sonra olgunla┼č─▒nca tatl─▒la┼č─▒r; yapraklarla ├Ârt├╝l├╝ oldu─čundan, ─▒l─▒ml─▒ bir ─▒s─▒dan yoksun kalmad─▒─č─▒ gibi, g├╝ne┼čten de kavrulmaz; bu meyveden daha verimli, g├Âr├╝n├╝┼č├╝ bak─▒m─▒ndan daha g├╝zel ne olabilir? Elbette, demin de s├Âyledi─čim gibi, bunun yaln─▒zcaca ├╝r├╝n├╝n├╝ de─čil, yeti┼čtirilmesini de, do─čan─▒n kendisini de severim; asma s─▒r─▒klar─▒n─▒n s─▒ra s─▒ra duru┼čunu, salk─▒mlar─▒n kafesli tahtalara tutturulmas─▒n─▒, k├╝t├╝klerin ba─članmas─▒n─▒, asma dald─▒rmas─▒n─▒ da severim; dedi─čim gibi, asma dallar─▒ndan birinin budan─▒p, birinin b─▒rak─▒lmas─▒ ho┼čuma gider; topra─č─▒ ├žok daha verimli k─▒lan sulamalar─▒, tarlan─▒n s├╝rekli s├╝r├╝lmesini ├Âveyim mi? Tarlay─▒ g├╝brelemenin yarar─▒n─▒ anlatmaya gerek var m─▒? Tarla i┼čleri ├╝zerine yazd─▒─č─▒m kitapta bunlar─▒ anlatt─▒m; Hesiodos tar─▒m konusundaki kitab─▒nda (82) bunlar─▒n s├Âz├╝n├╝ bile etmez; ondan birka├ž y├╝zy─▒l ├Ânce ya┼čam─▒┼č oldu─čunu kabul etti─čim Homeros ise, Laertes'in o─člunun ├Âzlemini hafifletmek i├žin tarlas─▒na bakt─▒─č─▒n─▒ ve onu g├╝breledi─čini anlat─▒r (83). Tarla i┼člerini insana ho┼č g├Âsteren yaln─▒zca ekinler, ├žimenlikler, ba─člar ve fidanl─▒klar de─čildir; bah├že ve meyvelikler, koyunlar─▒n kuzular─▒n otlamas─▒, ar─▒ s├╝r├╝leri, ├ži├žeklerin ├že┼čit ├že┼čit olu┼ču da bize zevk verir. Yaln─▒zca t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ ekme yollar─▒ de─čil, t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ a┼č─▒ yapmak da zevklidir; tar─▒mda hi├žbir i┼č bunlar gibi beceri istemez.
Tarla i┼člerinin verdi─či zevklerden daha pek ├žok s├Âz edebilirim, ama bu konu ├╝zerinde s├Âylediklerim ├žok bile. Ho┼č g├Âr├╝n, ├ž├╝nk├╝ beni b├Âyle ├žok konu┼čmaya tarla i┼člerine kar┼č─▒ duydu─čum heves itti; asl─▒nda ya┼čl─▒lar, do─čalar─▒ gere─či, biraz gevezedirler; g├Âr├╝yorsunuz ya, ya┼čl─▒l─▒─č─▒n b├╝t├╝n eksikliklerinden s─▒yr─▒ld─▒─č─▒m─▒ ileri s├╝rm├╝yorum. M. Curius (84) Samnitleri, Sabinleri, Pyrrhos'u yendikten sonra ya┼čam─▒n─▒n son b├Âl├╝m├╝n├╝ i┼čte b├Âylece, bir ├žift├ži igibi ya┼čayarak ge├žirdi; do─črusu onun k├Âydeki evine bakt─▒─č─▒mda (benimkinden ├žok uzak de─čildir ), hem o adam─▒n yal─▒n ya┼čay─▒┼č─▒na, hem de o d├Ânemdeki a─č─▒rba┼čl─▒l─▒─č─▒na ne denli hayran olsam azd─▒r, diyorum. Evinde oturan Curius'a Samnitler, ona b├╝y├╝k miktarda alt─▒n getirdiklerinde, Curius, ÔÇťBence alt─▒n sahibi olmak de─čil, alt─▒n sahibi olanlara egemen olmak onurlu bir ┼čeydir,ÔÇŁ diyerek, onlar─▒ kap─▒ d─▒┼čar─▒ etmi┼čtir. ─░┼čte b├Âyle y├╝ksek bir ruh, o adam─▒n ya┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒ ho┼č bir duruma sokmaz m─▒yd─▒ hi├ž? Ama s├Âz├╝ kendimden uzakla┼čt─▒rmamak i├žin gene ├žift├žilere getiriyorum. Eskiden senato ├╝yeleri, yani ya┼čl─▒lar, ├Âm├╝rlerini tarlada ge├žirirlerdi; nitekim, L. Quinctius Cincinnatus'a (85) diktat├Âr oldu─ču haberi, tarlas─▒n─▒ s├╝rerken verilmi┼č; magister equitum (86) C. Servilius Ahala, k─▒rall─▒kta g├Âz├╝ olan Sp. Maelius'u (87) i┼čte bu diktat├Âr├╝n buyru─čuyla yakalay─▒p ├Âld├╝rtm├╝┼čt├╝. Curius olsun, di─čer ya┼čl─▒lar olsun, senatoya k├Âydeki evlerinden ├ža─č─▒r─▒l─▒rlard─▒; onlar─▒ almaya gidenlere i┼čte bunun i├žin ÔÇťviatoresÔÇŁ (88) denmi┼čtir. Sorar─▒m size: tarlalar─▒n─▒ ekip bi├žmekle ├Âm├╝rlerini ho┼č eden bu insanlar─▒n ya┼čl─▒l─▒─č─▒ ac─▒nacak bir ya┼čl─▒l─▒k m─▒d─▒r? Bana kal─▒rsa, bundan daha hay─▒rl─▒ bir ya┼čl─▒l─▒k olamayaca─č─▒ndan ku┼čkum yok. Tar─▒mla u─čra┼čmak, b├╝t├╝n insanlara yaramas─▒ bak─▒m─▒ndan yaln─▒zca bir g├Ârev de─čildir; dedi─čim gibi, verdi─či zevk dolay─▒s─▒yla insanlar─▒n besinine, tanr─▒lara tap─▒nmalar─▒na yarayan her ┼čeyin bol ve verimli olmas─▒n─▒ sa─člamas─▒ nedeniyle de yararl─▒ bir i┼čtir ve bu maddelerin yoklu─ču baz─▒lar─▒na ac─▒ verdi─čine g├Âre, art─▒k zevkle bar─▒┼č─▒yorum. Mal─▒n─▒n ba┼č─▒nda bulunan merakl─▒ bir ├žiftlik sahibinin ┼čarap, zeytinya─č─▒ kilerleri her zaman dolu olur, erzak─▒ bulunur, evi hep bolluk i├žindedir; domuz, o─člak, kuzu, tavuk, s├╝t, peynir, baldan yana zengindir. Sonra bah├žeye de ├žift├žilerin kendileri, ikinci bir kiler derler. Bo┼č zamanlarda ku┼č tutma, avlanma k├Ây ya┼čam─▒n─▒ bir kat daha tatl─▒la┼čt─▒r─▒r. ├çay─▒rlar─▒n ye┼čilli─činden, a─ča├žlar─▒n s─▒ra s─▒ra duru┼čundan, ba─člar─▒n, zeytinliklerin g├╝zel g├Âr├╝n├╝m├╝nden uzun uzad─▒ya s├Âz etmeye ne gerek var? K─▒sa kesece─čim. ─░yi bak─▒lm─▒┼č bir topraktan, yarar bak─▒m─▒ndan daha verimli, g├Âr├╝n├╝┼č bak─▒m─▒ndan daha g├╝zel bir ┼čey olamaz. Ya┼čl─▒l─▒k, topra─č─▒ i┼čletme zevkine engel olmak ┼č├Âyle dursun, insan─▒ bu zevki tatmaya bile ├ža─č─▒r─▒r. Bu ├ža─ča eren bir kimse, ister g├╝ne┼čte, ister ate┼č ba┼č─▒nda ─▒s─▒nmak i├žin k├Âyden iyi bir yer; mevsimi gelince de g├Âlgeliklerde ve su k─▒y─▒lar─▒nda serinlemekten ├žok sa─čl─▒─ča yarar bir
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   ...    48   »   


´╗┐