´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 13


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


┼čey bulabilir mi? Sil├óhlar, atlar, k─▒sa m─▒zraklar, tokmakl─▒ sopalar, top oyunu, avlar, ko┼čular gen├žlerin olsun; ├že┼čitli oyunlardan biz ya┼čl─▒lara a┼č─▒k kemiklerini ve zarlar─▒ b─▒raks─▒nlar, bunlar─▒ da isterlerse b─▒raks─▒nlar, ├ž├╝nk├╝ ya┼čl─▒lar oyunsuz da mutlu olabilirler.
Xenofon'un kitaplar─▒, bir├žok bak─▒mdan yararl─▒d─▒r; siz o kitaplar─▒ okuyorsan─▒z, bu i┼či dikkatle yap─▒n, rica ederim. Mal, m├╝lk y├Ânetimi konusundaki Oikonomikos (89) adl─▒ kitapta tar─▒m─▒ ne ├žok ├Âver! Bir k─▒ral i├žin topra─č─▒ i┼čletmeye ├žal─▒┼čmaktan daha uygun bir i┼č olmad─▒─č─▒n─▒ anlayas─▒n─▒z diye, Sokrates bu kitapta Kritobulos (90) ile konu┼čur ve der ki: ÔÇťZek├ós─▒ ve saltanat─▒n─▒n onuruyla herkesten ├╝st├╝n olan Pers k─▒ral─▒ gen├ž Kyros (91), pek de─čerli bir insan olan Spartal─▒ Lysandros Sardeis'e gelip, ona ba─čda┼č─▒klardan arma─čanlar getirdi─či zaman, Lysandros'a bir dost gibi ve incelikle davranm─▒┼č ve bu arada ├žitle ├ževrilmi┼č, a─ča├žlar─▒ ├Âzenerek dikilmi┼č bir topra─č─▒ g├Âstermi┼č. Lysandros a─ča├žlar─▒n boyuna, be┼čer a─ča├žl─▒k tarhlar─▒n d├╝zg├╝n s─▒ralar─▒na, s├╝r├╝lm├╝┼č ve temiz topra─ča, ├ži├žeklerden ├ž─▒kan kokular─▒n ho┼člu─čuna hayran olmu┼č ve topra─ča ├Âl├ž├╝ ve d├╝zenle bi├žim verenin yaln─▒zcaca ├žal─▒┼čkanl─▒─č─▒na de─čil, becerisine de ┼ča┼čt─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č; Kyros da ona ┼č├Âyle yan─▒t vermi┼č: 'B├╝t├╝n bunlar─▒ ├Âl├ž├╝p bi├žen benim; a─ča├žlar─▒n s─▒ralan─▒┼č─▒, topra─č─▒n b├Âl├╝mlenmesi hep benim i┼čim; bu a─ča├žlar─▒n ├žo─čunu kendi elimle diktim.'
O zaman Lysandros k─▒ral─▒n erguvan renkli giysilerine, p─▒r─▒l p─▒r─▒l durumuna, Perslerinki gibi bol alt─▒nl─▒ ve de─čerli ta┼člardan yap─▒lm─▒┼č s├╝slerine uzun uzun bakm─▒┼č ve demi┼č ki: ÔÇťSana hakl─▒ olarak mutlu diyorlar Kyros, ├ž├╝nk├╝ sende de─čerle servet birle┼čmi┼č.ÔÇŁ ─░┼čte ya┼čl─▒lar b├Âyle bir mutlulu─ča pek├ól├ó erebilirler; ya┼čl─▒l─▒─č─▒n engel olmad─▒─č─▒ ba┼čka i┼čler de vard─▒r ama ├Âzellikle tar─▒m, ya┼č─▒m─▒z son derece ilerleyince de u─čra┼čabilece─čimiz bir i┼čtir. ─░┼čitti─čime g├Âre, M.Valerius Corvinus (92) ├žal─▒┼čma ya┼čam─▒ndan ├žekildikten sonra y├╝z ya┼č─▒na dek k├Âyde oturup topra─č─▒n─▒ i┼čletmi┼č. Bu adam─▒n birinci kons├╝ll├╝─č├╝yle alt─▒nc─▒s─▒ aras─▒nda k─▒rk alt─▒ y─▒l ge├žmi┼čtir. Demek ki o, dedelerimizin ya┼čl─▒l─▒─č─▒n ba┼člang─▒c─▒ diye saptad─▒klar─▒ ya┼ča (93) dek onurlu memurluklarda bulunmu┼čtur. Hem Valerius Corvinus ├Âmr├╝n├╝n sonunda, ortas─▒nda oldu─čundan daha mutlu ya┼čam─▒┼čt─▒r, ├Âyle ya, o zaman sayg─▒nl─▒─č─▒ artm─▒┼č, g├╝├žl├╝kleri azalm─▒┼čt─▒. Sayg─▒nl─▒k da ya┼čl─▒l─▒─č─▒n ┼čan─▒ndand─▒r. L.Caecilius Metellus'a, Atilius Calatinus'a (94) ne ├žok sayg─▒ g├Âsterilirdi! A. Calatinus i├žin ┼ču mezar yaz─▒t─▒ yaz─▒lm─▒┼čt─▒r:
ÔÇťBir├žok kimse, onun, yurtta┼člar─▒n en se├žkini oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝r.ÔÇŁ
Mezar─▒na kaz─▒lm─▒┼č olan bu ┼čiirin b├╝t├╝n├╝n├╝ biliyorsunuz. Herkesin ├Âvmekte s├Âz birli─či etti─či insan, hakl─▒ olarak erk sahibidir. Bir zamanlar pontifex maximus olan P.Crassus, ondan sonra ayn─▒ rahiplikte g├Ârd├╝─č├╝m├╝z M.Lepidus, ne adamlard─▒ (95)! Paulus'a, Africanus'a ne diyeyim? Ya ├Ânce de s├Âz├╝n├╝ etti─čim Maximus'a (96) ne diyeyim? Bunlar─▒n etkinli─či yaln─▒zcaca buyruklar─▒ndan de─čil, bir ba┼č hareketlerinden bile belli olurdu. Ya┼čl─▒l─▒k, hele onurlu bir ├Âm├╝r s├╝renlerin ya┼čl─▒l─▒─č─▒ insana b├╝t├╝n gen├žlik zevklerinden daha de─čerli say─▒lacak derecede b├╝y├╝k bir sayg─▒nl─▒k kazand─▒r─▒r.
Yaln─▒zca, unutmay─▒n ki b├╝t├╝n konu┼čmamda gen├žlikteki temellere dayanan ya┼čl─▒l─▒─č─▒ ├Âvd├╝m; bundan ├ž─▒kan sonu├ž: bir g├╝n s├Âyleyip herkese kabul ettirdi─čim gibi, kendisini s├Âzle savunan bir ya┼čl─▒, zavall─▒d─▒r. Ne ak sa├žlar, ne y├╝zdeki k─▒r─▒┼č─▒klar insana hemen sayg─▒ sa─člayamaz: ancak onurlu bir ya┼čamdan sonra bu olgun ├ža─ča yeti┼čen kimse, sayg─▒n─▒n en g├╝zel meyvalar─▒na eri┼čir. Bir ya┼čl─▒ya selam vermek, yan─▒na yakla┼čmak,onu g├Âr├╝nce aya─ča kalkmak, ├Ân├╝ne ge├žmemek, onu ge├žirmek, ona ak─▒l dan─▒┼čmak gibi ├Ânemsiz ve s─▒radan g├Âr├╝nen ┼čeyler bile ona g├Âsterilen sayg─▒n─▒n belirtisidir; bu sayg─▒ g├Âsterilerine bizde de, ahl├óklar─▒ oran─▒nda ba┼čka uluslarda da uyulur. Dediklerine g├Âre, s├Âz├╝n├╝ daha ├Ânce de etti─čim Spartal─▒ Lysandros (97), hep, Sparta'n─▒n ya┼čl─▒lar─▒n en onurlu olarak ya┼čayacaklar─▒ bir yer oldu─čunu s├Âylemi┼č; ├Âyle ya, hi├žbir yerde ya┼čl─▒lara o denli ├Ânem verilmez, hi├žbir yerde ├Âylesine sayg─▒ g├Âsterilmez. Bir de ┼čunu anlat─▒rlar: Atina'da ya┼čl─▒ bir adam oyunun ortas─▒nda tiyatroya girince, o kalabal─▒k seyirciler
«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    48   »   


´╗┐