´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 15


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


Yok daha uzunsa, ├žift├žilerin tatl─▒ ilkyazdan sonra yaz─▒n, g├╝z├╝n gelmesine ├╝z├╝ld├╝klerinden fazla ├╝z├╝lmeye de─čmez. ├ç├╝nk├╝ ilkyaz, gen├žlik demektir; gelecekteki meyvalar─▒ m├╝jdeler, ondan sonraki mevsimler ├╝r├╝n alma mevsimleridir. Bir├žok kez s├Âyledi─čim gibi, ya┼čl─▒l─▒─č─▒n meyvas─▒ da o ├ža─ča gelmeden ├Ânce bol bol iyilik etmi┼č oldu─čunu an─▒msamakt─▒r. Do─čaya uygun olan her ┼čeye iyi demeli, ya┼čl─▒lar─▒n ├Âlmesi kadar da do─čaya uygun ne vard─▒r? Gen├žlerin ba┼č─▒na ├Âl├╝m├╝n gelmesi do─čaya ayk─▒r─▒ bir ┼čeydir. ─░┼čte bunun i├žin gen├žlerin ├Âlmesi bana, harl─▒ bir ate┼čin bol suyla s├Ând├╝r├╝lmesi gibi gelir; ya┼čl─▒lar─▒n ├Âl├╝m├╝yse, ge├žmi┼č bir ate┼čin hi├žbir etkiyle de─čil de, kendili─činden s├Ânmesi gibidir. Nas─▒l elmalar hamken ├žekilip kopart─▒l─▒r, iyice olgunla┼č─▒nca d├╝┼čerlerse, ├Âylece gen├žlerin can─▒n─▒ bir g├╝├ž ├žeker al─▒r da, ya┼čl─▒lar olgunluktan ├Âl├╝r. Bu olgunluk bana ├Âyle tatl─▒ geliyor ki, ├Âl├╝me yakla┼čt─▒k├ža, uzun bir deniz yolculu─čundan sonra karay─▒ g├Âr├╝r gibi oluyor, sonunda limana varaca─č─▒m─▒ san─▒yorum.
Ya┼čl─▒l─▒─č─▒n nerede bitece─či hi├ž belli olmaz; bu ├ža─čda elinden geldi─či s├╝rece g├Ârevini yap─▒p ├Âl├╝m├╝ k├╝├ž├╝msemekle ak─▒ll─▒ca ya┼čam─▒┼č olursun. ─░┼čte ya┼čl─▒lar, bu nedenle gen├žlerden daha g├Âz├╝pek, daha metin olurlar. Solon'un tiran Peisistratos'a verdi─či yan─▒ttan da bu anlam ├ž─▒kar: Solon, neye g├╝venerek, kendisine bu kadar c├╝retle kar┼č─▒ koydu─čunu soran Peisistratos'a, ÔÇťYa┼čl─▒l─▒─ča!ÔÇŁ diye yan─▒t vermi┼č. Bir ├Âm├╝r sonunda en iyi ┼čey, do─ča kendi yaratt─▒─č─▒ yap─▒t─▒ yava┼č yava┼č yok ederken, akl─▒n ve duygular─▒n olduklar─▒ gibi kalmalar─▒d─▒r. Bir gemiyi, bir binay─▒ yapm─▒┼č olan kimse onlar─▒ nas─▒l daha kolayca par├žalar, y─▒karsa, t─▒pk─▒ onun gibi, insan─▒ olu┼čturan do─ča onu en iyi bir bi├žimde ortadan kald─▒r─▒r. Ve yeni olu┼čan bir b├╝t├╝n g├╝├žl├╝kle da─č─▒l─▒r, eskimi┼č olan ise kolayca da─č─▒l─▒r. Bundan dolay─▒, ya┼čl─▒lar─▒n iki g├╝nl├╝k ├Âm├╝rlerini a├ž g├Âzl├╝ gibi harcamalar─▒; ortada bir neden yokken de o k─▒sa ├Âmr├╝ ya┼čamaktan vazge├žmeleri iyi olmaz. Pythagoras da, efendimiz, yani Tanr─▒ buyurmadan, ya┼čamdan, ya┼čamdaki g├Ârevlerinden ka├žmay─▒ yasak eder. Bilge Solon'un bir mezar yaz─▒t─▒ vard─▒r, orada dostlar─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝ne ac─▒mas─▒n─▒ ve a─člamas─▒n─▒ istedi─čini s├Âyler. Anla┼č─▒lan yak─▒nlar─▒n─▒n kendisini sevmelerini istiyor. Bilmem ama, san─▒r─▒m Ennius,
ÔÇťKimse benim i├žin g├Âzya┼č─▒ d├Âkmesin, kimse ├Âld├╝m diye s─▒zlanmas─▒n.ÔÇŁ (103) demekle daha do─čru bir s├Âz etmi┼čtir. Ennius, arkas─▒ndan sonsuzluk gelen ├Âl├╝me yas tutmaya de─čmez diye d├╝┼č├╝n├╝yor.
Evet, insan ├Âlece─čini duyumsayabilir, ama bu duygu k─▒sa s├╝rer, ├Âzellikle ya┼čl─▒ bir kimsede; ┼ču da var ki, ├Âl├╝mden sonra duyumsamak ya istenilir bir ┼čeydir, ya da duygu diye bir ┼čey yoktur. ├ľl├╝m├╝ g├Âz├╝m├╝zde b├╝y├╝tmemek i├žin, bunu daha gen├žken d├╝┼č├╝nmeliyiz; b├Âyle d├╝┼č├╝n├╝lmezse, kimsenin i├ži rahat edemez; ├ž├╝nk├╝, ├Âlece─čimiz kesin; kesin olmayan bir ┼čey varsa, o da bug├╝n ├Âl├╝p ├Âlmeyece─čimizdir. ├ľl├╝m├╝n her saat insana k─▒yabilece─činden korkan bir kimse y├╝re─čini sa─člam tutabilir mi hi├ž? Bu konu ├╝zerinde uzun uzun konu┼čmaya bence gerek yok, ├Âlm├╝┼člerimizi an─▒msayal─▒m, ama yurdu kurtarmak u─črunda ├Âlen L. Brutus'u (104), atlar─▒n─▒ s├╝r├╝p ├Âl├╝me g├Ân├╝ll├╝ giden iki Decius'u (105), d├╝┼čmana verdi─či s├Âzde durmak i├žin i┼čkenceye aya─č─▒yla giden M. Atilius'u (106), Kartacal─▒lar─▒n yolunu bedenleriyle kapatmak isteyen iki Scipio'yu (107), Cannae'deki bizim i├žin onursuz olan ├žarp─▒┼čmada arkada┼č─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncesizli─čini can─▒yla ├Âdeyen deden L. Paulus'u (108), en zalim d├╝┼čman─▒n bile ├Âl├╝s├╝n├╝ onurlu bir cenaze t├Âreninden yoksun k─▒lmaya g├Ânl├╝ raz─▒ olmayan M. Marcellus'u (109) de─čil de (Origines'te de yazd─▒─č─▒m gibi) hi├žbir zaman d├Ânmeyi d├╝┼č├╝nmedikleri o yere ├žok kere i├žleri ate┼č ve gurur dolu giden ordular─▒m─▒z─▒ an─▒msayal─▒m. Yaln─▒zca okumam─▒┼č de─čil, kaba saba delikanl─▒lar─▒n bile ald─▒r─▒┼č etmedikleri bir ┼čeyden, okumu┼č yazm─▒┼č ya┼čl─▒lar m─▒ korkacak?
Bilmem ama, bana ├Âyle geliyor ki, genellikle, bir insan her ┼čeyden hevesini ald─▒ m─▒, ya┼čamdan da ald─▒ demektir. ├çocuklar─▒n kendilerine g├Âre hevesleri vard─▒r; gen├žler onlar─▒n eksikli─čini duyar m─▒? Yeni yeti┼čmeye ba┼člayanlar─▒n da hevesleri vard─▒r, orta ya┼č denilen ├ža─čda onlar art─▒k aran─▒r m─▒? Bu ├ža─č─▒n da hevesleri vard─▒r ve bunlar─▒ ya┼čl─▒lar aramaz. Ya┼čl─▒l─▒ktaki hevesler, en son heveslerdir. ├ľncekiler gibi onlar da gelir ge├žer ve o zaman ya┼čama doymu┼č olmak, ├Âl├╝m zaman─▒n─▒n geldi─čini g├Âsterir.
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    48   »   


´╗┐