´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 16


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


├ľl├╝m denince, ben kendim ne duyuyorum? Bunu size s├Âylemeye neden ├žekiniyorum bilmem; ├ž├╝nk├╝ bana ├Âyle geliyor ki, ├Âl├╝me yakla┼čt─▒k├ža onu daha iyi seziyorum. Dinle P. Scipio; sen de, C. Laelius: ben pek ├╝nl├╝ insanlar ve dostlar─▒m olan babalar─▒n─▒z─▒n ya┼čad─▒─č─▒n─▒ san─▒yorum; hem bence onlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒, ya┼čam demeye de─čer biricik var olu┼čtur. ├ľyle ya; ten kafesi i├žinde tutsak kald─▒k├ža bir zorunlu─čun y├╝k├╝n├╝ ta┼č─▒yor ve a─č─▒r bir i┼č g├Âr├╝yoruz; ├ž├╝nk├╝ g├Âksel olan ruh, o pek y├╝ksek yuvas─▒ndan indirilmi┼č, tanr─▒sal ve sonsuz do─čas─▒na ayk─▒r─▒ bir yer olan d├╝nyaya bat─▒r─▒lm─▒┼č gibidir. Ama ├Âyle san─▒yorum ki, ├Âl├╝ms├╝z tanr─▒lar topraklara baks─▒n ve g├Âkteki d├╝zeni seyretti─činden ya┼čam─▒ndaki uyum ve ├Âl├ž├╝yle o d├╝zeni yans─▒las─▒n diye insan─▒n v├╝cuduna ruh vermi┼člerdir. Beni buna inanmaya y├Ânelten ince ince d├╝┼č├╝nmem de─čil; en b├╝y├╝k filozoflar─▒n bu konudaki de─čerli ve yetkili d├╝┼č├╝nceleridir. Pythagoras'─▒n ve hemen hemen yurtta┼člar─▒m─▒z say─▒lan ve bir zamanlar ─░talyal─▒ filozoflar ad─▒ verilen Pythagorasc─▒lar─▒n ruhumuzun evreni kapsayan tanr─▒sal ruhtan kopmu┼č bir par├ža oldu─čundan hi├ž ku┼čku duymad─▒klar─▒n─▒ anlat─▒rlard─▒. Bundan ba┼čka, Apollon tap─▒na─č─▒ndaki bilicinin, bilgelerin bilgesi dedi─či Sokrates'in ├Âld├╝─č├╝ g├╝n, ruhlar─▒n ├Âlmezli─či konusunda s├Âylediklerini de bana a├ž─▒klad─▒lar. ├çok s├Âze ne gerek? Bu konuda d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m ve duydu─čum ┼ču: Beyinde bu denli ├žabuk i┼čleme, olup bitenleri an─▒msama, olacaklar─▒ kestirebilme, bunca ┼čey yapma, bunca ┼čey bilme, bunca ┼čey bulma yetene─či var oldu─čuna g├Âre; bunlar─▒ ba┼čarabilen, do─čadaki varl─▒k, ├Âl├╝ml├╝ olamaz; hem ruh hep devinim durumundad─▒r; bu devinimin de ba┼člang─▒c─▒ yoktur, ├ž├╝nk├╝ ruh kendili─činden devinir ve hi├žbir zaman kendisini b─▒rakmad─▒─č─▒na g├Âre, bu devinimin sonu da yoktur. Ve ruh do─čadan daha basit; kendisinden daha farkl─▒, kendisine benzemeyen bir ┼čeyle kar─▒┼čm─▒┼č olmad─▒─č─▒ndan, b├Âl├╝nemez; b├Âl├╝nemeyince de yok olamaz; insanlar─▒n do─čmadan ├Ânce epey ┼čey bilmeleri de ruhun ├Âlmezli─čine ├Ânemli bir kan─▒t olu┼čturur: ├ľyle ya, ├žocuklar g├╝├ž bilgileri edinirken, say─▒s─▒z ┼čeyleri ├Âyle ├žabuk sezerler ki, bunlar─▒ ilk kez ├Â─črenmiyorlar da an─▒ms─▒yorlar san─▒l─▒r. ─░┼čte Platon, a┼ča─č─▒ yukar─▒ b├Âyle d├╝┼č├╝n├╝r.
Xenophon'un kitab─▒nda, ├Âlmek ├╝zere olan ya┼čl─▒ Kyros ┼ču s├Âzleri s├Âyler (110): ÔÇťBenim sevgili ├žocuklar─▒m, sizden ayr─▒ld─▒ktan sonra hi├žbir yerde olmayaca─č─▒m─▒, var olmayaca─č─▒m─▒ sanmay─▒n sak─▒n. Sizinle oldu─čum s├╝rece ruhumu g├Ârm├╝yordunuz; ama, onun bu bedende oldu─čunu yapt─▒─č─▒m i┼člerden anl─▒yordunuz. Hi├žbir belirtisini g├Ârmedi─činiz zaman bile onun varl─▒─č─▒na inan─▒n. Kendilerini daha uzun s├╝re anmam─▒z i├žin ruhlar─▒ bize etki etmeseydi, b├╝y├╝k adamlara ├Âl├╝mlerden sonra da sayg─▒ g├Âsterilmezdi. Ruhlar ├Âl├╝ml├╝ bedenlerdeyken ya┼čay─▒p da onlardan ayr─▒ld─▒ktan sonra ├Âl├╝rm├╝┼č, ruh d├╝┼č├╝nceden yoksun olan bedenden kurtulunca d├╝┼č├╝nemezmi┼č, bunlara hi├žbir zaman akl─▒m yatmad─▒ do─črusu; bence ruh, as─▒l birle┼čmi┼č oldu─ču bedenden kurtulup da saf ve kat─▒ks─▒z olmaya ba┼člad─▒─č─▒ zaman d├╝┼č├╝n├╝r olur. Bundan ba┼čka, ├Âl├╝m insan organizmas─▒n─▒ da─č─▒t─▒nca ruhtan ba┼čka, bedende ne varsa, nereye gidece─či bellidir; her ┼čey geldi─či yere gider; yaln─▒zca ruh, bedendeyken de, ayr─▒l─▒nca da g├Âz├╝kmez. ├ľl├╝me en ├žok benzeyen ┼čeyin uyku oldu─čunu da, san─▒r─▒m bilirsiniz. Ve ├Âzellikle uyuyanlar─▒n ruhu, tanr─▒sall─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. ├ç├╝nk├╝ ruhlar dingin ve ├Âzg├╝r olunca gelecekte olacak bir├žok ┼čeyi ├Ânceden g├Âr├╝rler ve bundan, beden ba─člar─▒ndan b├╝sb├╝t├╝n kurtulunca ruhlar─▒n ne olacaklar─▒ anla┼č─▒l─▒r. B├Âyleyse, bana bir tanr─▒ym─▒┼č─▒m gibi sayg─▒ g├Âsterin. Yok, ruh bedenle birlikte ortadan kalkacaksa, siz gene b├╝t├╝n bu evrendeki g├╝zelli─či koruyan ve y├Âneten tanr─▒lara sayg─▒ g├Âstermekle dindar ve sad─▒k insanlar gibi beni an─▒n.ÔÇŁ Kyros ├Âlmeden ├Ânce i┼čte bunlar─▒ s├Âylemi┼č. ─░sterseniz ben de bu konudaki d├╝┼č├╝ncelerimi s├Âyleyeyim.
Scipio, gelece─če ba─čl─▒ olabileceklerini d├╝┼č├╝nmeselerdi, baban Paulus (111), dedelerin Paulus ve Africanus (112), Africanus'un babas─▒ (113), amcas─▒ (114) ve adlar─▒n─▒ saymaya gerek yok, bir├žok ├╝nl├╝ insan gelecektekilerin belle─činden ├ž─▒kmamak i├žin o kadar u─čra┼čmazlard─▒. Kimse beni bunun tersine inand─▒ramaz. Ya┼čl─▒lar─▒n ├ódetidir, bari biraz kendimi ├Âveyim: ├╝n├╝mle ya┼čam─▒m ayn─▒ zamanda bitecek olsa, bar─▒┼čta ve sava┼čta geceyi g├╝nd├╝ze kat─▒p, onca g├╝├žl├╝─č├╝ ├╝zerime al─▒r m─▒yd─▒m san─▒yorsun? ─░┼čsiz g├╝├žs├╝z, dingin, zahmetsiz, sava┼č─▒ms─▒z bir ├Âm├╝r s├╝rmek daha iyi olmaz m─▒yd─▒? Ama bilmem nas─▒l, ruhum
«   01   ...    06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   ...    48   »   


´╗┐