´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 17


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


uzan─▒r, sanki bu ya┼čamdan ayr─▒l─▒nca, sonsuzca ya┼čayacakm─▒┼č gibi, gelece─če bakard─▒. Evet, ruhlar─▒n ├Âl├╝ms├╝z oldu─čunu d├╝┼č├╝nmeseydi en de─čerli insan bile ├Âl├╝ms├╝z bir ├╝n i├žin didinip durmazd─▒. Bak─▒n, en ak─▒ll─▒ insanlar─▒n ├Âl├╝me hemen boyun e─čmesi, en ak─▒ls─▒z insanlar─▒n da g├Ân├╝l r─▒zas─▒yla ├Âlmeyi┼čleri, g├Âz├╝ daha sa─člam olan ve ileriyi daha iyi se├žen birincilerin, daha g├╝zel bir ya┼čama kavu┼čmak ├╝zere yola ├ž─▒kt─▒klar─▒n─▒n ayr─▒m─▒nda olduklar─▒n─▒, keskin bak─▒┼čl─▒ olmayan ├Âtekilerin de bunu g├Âremediklerini anlatmaz m─▒? Beni sorarsan─▒z, sevdi─čim, sayd─▒─č─▒m babalar─▒n─▒z─▒ g├Ârmek hevesiyle i├žim i├žime s─▒─čm─▒yor; hem yaln─▒zca kendi tan─▒m─▒┼č oldu─čum kimselerle de─čil, konu┼čmalarda, kitaplarda s├Âz├╝ ge├žen, kendileriyle ilgili benim de yaz─▒ yazd─▒─č─▒m kimselerle bir araya gelmek i├žin can at─▒yorum. Oraya do─čru bir yollanay─▒m, kimse beni kolay kolay tutamaz, Pelias gibi diriltemez (115); tanr─▒lardan biri bana bu ya┼čtan yeniden ├žocuklu─ča d├Ânmemi ba─č─▒┼člasayd─▒ bile, ÔÇťD├╝nyada olmaz!ÔÇŁ derdim; ko┼ču alan─▒n─▒n bir ba┼č─▒ndan bir ba┼č─▒na gittikten sonra, alan─▒n var─▒┼č noktas─▒ndan ba┼člang─▒├ž noktas─▒na getirilmeyi istemezdim do─črusu. ├ľyle ya, ya┼čam─▒n nesi ho┼čtur? daha do─črusu, g├╝├ž olmayan nesi vard─▒r? Ya┼čamda tatl─▒ ┼čeyler vard─▒r, kabul; ama bunlar ya insan─▒ b─▒kt─▒r─▒r ya da bir dereceye dek tatl─▒d─▒rlar; bir├žoklar─▒n─▒n, hem de okumu┼č yazm─▒┼č kimselerin, s─▒k s─▒k yapt─▒─č─▒ gibi, ya┼čamdan yak─▒nmam do─čru olmaz ve ya┼čad─▒─č─▒ma pi┼čman de─čilim, ├ž├╝nk├╝ ├Âyle bir ├Âm├╝r s├╝rd├╝m ki, d├╝nyaya bo┼čuna geldi─čimi d├╝┼č├╝nemem; bu ya┼čamdan kendi evimden de─čil de bir konukluktan ayr─▒l─▒yormu┼č gibi ayr─▒l─▒yorum; ├ž├╝nk├╝, do─ča bize ├Âyle uzun uzad─▒ya oturulacak bir yer de─čil, biraz durup ge├žece─čimiz bir u─črak vermi┼čtir. Ruhlar─▒n o tanr─▒sal toplulu─čuna, o tanr─▒sal birli─čine kavu┼čaca─č─▒m; bu kalabal─▒ktan, bu ├žamurdan ayr─▒laca─č─▒m g├╝n, ne g├╝zel g├╝n! ├ç├╝nk├╝ o g├╝n, yaln─▒zca, bir az ├Ânce s├Âzlerini etti─čim kimselere de─čil, benim Cato'ma (116), iyilikte e┼či bulunmayan, g├Ârevini yapmakta kimselerin ge├žemedi─či Cato'ma da kavu┼čaca─č─▒m; bedenini ben yakt─▒m, as─▒l onun benimkini yakmas─▒ s─▒ral─▒ olurdu; ruhu benim de gidece─čimi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ yere, beni b─▒rakarak de─čil de, bana ba─čl─▒ olarak gitti. Ba┼č─▒ma gelene diren├žle katlan─▒r g├Âr├╝nd├╝m; duygusuz oldu─čumdan de─čil, ama aram─▒zdaki uzakl─▒─č─▒n, ayr─▒l─▒─č─▒n uzun s├╝rmeyece─čini d├╝┼č├╝nerek kendi kendimi avutuyordum.
Scipio, nas─▒l oluyor da ya┼čl─▒l─▒k bana a─č─▒r gelmiyor ve ├╝z├╝c├╝ olmamakla kalmay─▒p tatl─▒ da g├Âr├╝n├╝yor diye Laelius ile hep ┼ča┼čt─▒─č─▒n─▒z─▒ s├Âyledin; i┼čte nedenleri: ─░nsan ruhunun ├Âl├╝ms├╝z oldu─čuna inanmakta yan─▒l─▒yorsam bile, bu tatl─▒ bir yan─▒lma ve ben ya┼čad─▒k├ža ho┼čuma giden bu yan─▒lman─▒n elimden ├žekilip al─▒nmas─▒n─▒ istemiyorum. Baz─▒ de─čersiz filozoflar─▒n (117) sand─▒─č─▒ gibi, ├Âld├╝kten sonra hi├žbir ┼čey duymayacaksam bile, ├Âlm├╝┼č filozoflar─▒n yan─▒ld─▒m diye benimle alay etmelerinden de korkum yok. ├ľl├╝ms├╝z olmayacaksak da, insan─▒n zaman─▒ gelince g├Â├ž├╝p gitmesi gene istenilir bir ┼čeydir. ├ç├╝nk├╝ her ┼čeye oldu─ču gibi, do─ča, ya┼čamaya da bir s─▒n─▒r koymu┼čtur. Ya┼čl─▒l─▒k ya┼čam─▒n son perdesidir; bir oyunun bizi usand─▒rmas─▒ndan nas─▒l ka├ž─▒n─▒yorsak, ya┼čl─▒l─▒ktan usanmaktan da ka├ž─▒nmal─▒y─▒z, hele ya┼čama doymu┼čsak.
Ya┼čl─▒l─▒k ├╝zerine s├Âyleyece─čim i┼čte bu kadar; ke┼čke siz de o ├ža─ča erseniz de, benden dinlediklerinizin do─čru oldu─čunu kendi deneyiminizle g├Ârebilseniz!..
DOSTLUK
├ľNS├ľZ
Cicero'nun felsef├« yap─▒tlar─▒ndan biri olan Laelius ya da De Amicitia (Laelius ya da Dostluk ├ťzerine) ─░.├ľ. 44 y─▒l─▒nda yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Diyalog bi├žiminde olan bu kitaptaki konu┼čma, ─░.├ľ. 129 y─▒l─▒nda ge├žer. Sanki Scipio Aemilianus'un ├Âl├╝m├╝nden ( ─░.├ľ. 129 ) birka├ž g├╝n sonra, Scipio'nun ├žok yak─▒n dostu Laelius, damatlar─▒ Scaevola ve Fannius'la ÔÇťdostlukÔÇŁ ├╝zerine konu┼čur. Bu konu┼čmay─▒ sonradan Scaevola, Cicero'ya aktar─▒r.
«   01   ...    07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   ...    48   »   


´╗┐