´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 18


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


Diyalo─ču y├Âneten C. Laelius ─░.├ľ. 190 y─▒l─▒nda do─čmu┼č olmal─▒d─▒r. Babas─▒ C. Laelius'la Scipio Africanus Maior'un dostlu─ču gibi, o da gen├ž ya┼čta Scipio Aemilianus'la dost olmu┼č ve onun yaz─▒nsal ├ževresine girmi┼čtir. Burada da Terentius ve Lucilius'la dost olmu┼čtur. Stoa felsefesini yak─▒ndan tan─▒m─▒┼č, Diogenes, Panaitios'un d├╝┼č├╝ncelerini Roma ├ževresine yaym─▒┼čt─▒r. Siyasal ya┼čama ne zaman ba┼člad─▒─č─▒ bilinmemekle birlikte, ─░kinci P├Ân Sava┼č─▒nda Scipio'nun kons├╝ll├╝─č├╝ s─▒ras─▒nda ( ─░.├ľ. 147 ) onun legat─▒ olarak ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 145'te praetor olmu┼č ve bir s├Âylevle, halk trib├╝nlerinden C. Licinius Crassus'un ÔÇťrahip kurullar─▒n─▒n halk taraf─▒ndan se├žilmesiÔÇŁ ├Ânergesini reddettirmi┼čtir. ─░.├ľ. 142 y─▒l─▒nda Scipio'nun desteklemesiyle kons├╝ll├╝─če adayl─▒─č─▒n─▒ koymu┼č, ama Pompeius'a kar┼č─▒ yitirmi┼čtir. Bu y├╝zden Scipio'yla Pompeius'un aras─▒ bozulmu┼čtur. Ertesi y─▒l adayl─▒─č─▒n─▒ yeniden koyup kazanm─▒┼č ve 140 y─▒l─▒nda Q. Servius Caepio ile birlikte kons├╝l olmu┼čtur. Tib. Gracchus'un ├Ânayak oldu─ču i├ž sava┼čta da Gracchus'a kar┼č─▒ ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 132 y─▒l─▒ ba┼č─▒nda Tib. Gracchus ├Âld├╝r├╝ld├╝kten sonra, onun yanda┼člar─▒n─▒ tutuklatmak i├žin kurulan kons├╝ller kurultay─▒na kat─▒lm─▒┼čt─▒r. 131 y─▒l─▒nda Scipio'yla birlikte halk trib├╝n├╝ S. Papirius Carbo'nun, halk trib├╝nlerinin yeniden se├žilmesi ├Ânergesini reddettirmi┼čtir. 129 y─▒l─▒nda ├žok sevdi─či dostu Scipio Aemilianus'u yitirmi┼čtir. Scipio'nun arkas─▒ndan ne kadar ya┼čad─▒─č─▒ bilinmemekle birlikte, ├žok ya┼čamam─▒┼č olmal─▒d─▒r. Laelius'un ├╝n├╝, ya┼čarken ona verilen bilge ad─▒ndan ve Scipio'yla olan yak─▒n dostlu─čundan ileri gelir. Laelius'la Scipio aras─▒ndaki dostlu─ču Cicero, Tusculanae 112'de ┼č├Âyle anlat─▒yor: ÔÇťAskerlikteki e┼čsiz ├╝n├╝ y├╝z├╝nden, Laelius Scipio'ya bir Tanr─▒ gibi tapard─▒; ama, sivil ya┼čamda, daha ya┼čl─▒ oldu─ču i├žin, Scipio Laelius'a bir babaya g├Âsterilen sayg─▒y─▒ g├Âsterirdi.ÔÇŁ
P. Cornelius Scipio Aemilianus Africanus minor, ─░.├ľ. 185 y─▒l─▒nda do─čmu┼čtur. Babas─▒ Paulus Aemilios'tur. Scipio Africanus'un evlatl─▒─č─▒ oldu─ču i├žin Scipio soyad─▒n─▒, ─░.├ľ. 147 y─▒l─▒nda Kartaca'y─▒ yak─▒p y─▒kt─▒─č─▒ i├žin Africanus san─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. B├╝y├╝k bir komutan olan Scipio, ayn─▒ zamanda stoac─▒ Diogenes'i, Panaitios'u, bundan ba┼čka Platon ve Aristoteles'i yak─▒ndan tan─▒yan bir d├╝┼č├╝n├╝rd├╝. ├çevresine toplad─▒─č─▒ y├╝ksek k├╝lt├╝rl├╝ Terentius, Lucilius, Polybios gibi yazarlarla ve Laelius gibi hukuk├žularla yaz─▒nsal bir ├ževre yaratm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 129 y─▒l─▒nda, bir g├╝n yata─č─▒nda ├Âl├╝ olarak bulunmu┼čtur. Onun, kendi can─▒na m─▒ k─▒yd─▒─č─▒, yoksa ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ m├╝ iyice anla┼č─▒lamam─▒┼č, Gracchus'lar─▒n annesinden ku┼čkulan─▒lm─▒┼čt─▒r. Do─čal olarak, De Amicitia'da Scipio do─črudan do─čruya konu┼čmaya kat─▒lm─▒yor, ama Laelius, dostluk konusunda hep onun d├╝┼č├╝ncelerini aktard─▒─č─▒ndan, diyalogda o hep kar┼č─▒m─▒zdad─▒r.
Diyalo─čun ├Âteki ki┼čileri, Laelius'un damatlar─▒ Q. Mucius Scaevola ve C. Fannius'tur. Q. Mucius Scaevola, hukuk├žu ve rahip yeti┼čtiren ├╝nl├╝ Scaevola soyundand─▒r. ─░.├ľ. 157 y─▒llar─▒nda do─čmu┼čtur. ─░.├ľ. 117 y─▒l─▒nda kons├╝l olmu┼č, ─░.├ľ. 88 y─▒l─▒nda ├Âlm├╝┼čt├╝r. Roma'n─▒n en ├╝nl├╝ hukuk├žular─▒ndan biri idi. C. Fannius Strabo, kay─▒nbiraderinden biraz ya┼čl─▒d─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝ P├Ân Sava┼č─▒na kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Cicero'nun, Brutus'ta pek de iyi bir dille anlatmad─▒─č─▒ bir tarih kitab─▒ vard─▒r.
Cicero'yla kitab─▒n─▒ ad─▒na sundu─ču Atticus aras─▒nda, eski ve b├╝y├╝k bir dostluk, gen├ž ya┼člar─▒nda ba┼člay─▒p Cicero'nun ├Âl├╝m├╝ne dek s├╝rm├╝┼čt├╝r. Cicero'nun b├╝t├╝n ya┼čam─▒ boyunca Atticus'a yazd─▒─č─▒ mektuplar b├╝y├╝k bir deste tutar. Atticus siyasal ya┼čama kar─▒┼čmam─▒┼č, tarih alan─▒ndaki ki┼čisel ├žal─▒┼čmalar─▒yla, ticaretle, mal─▒n─▒n y├Ânetimiyle u─čra┼čm─▒┼čt─▒r. Cicero'nun kitaplar─▒n─▒ da o yay─▒nlam─▒┼čt─▒r.
Cicero, De Amicitia'y─▒ yazarken hangi kitab─▒ ├Ârnek ald─▒─č─▒n─▒ kesin olarak s├Âylemiyor. Kitab─▒n bir├žok yerinde Aristo ve Theophrasos'a yakla┼č─▒r. Aulus Gellius Noctes Atticae 13, 10'da Cicero'nun, Laelius'u yazmadan ├Ânce Theophrasos'un Peri Philias (Dostluk) adl─▒ kitab─▒n─▒ okumu┼č oldu─čunu s├Âyl├╝yorsa da, bu, Cicero'nun bu kitab─▒ ├Ârnek ald─▒─č─▒na kesin bir kan─▒t olarak g├Âsterilemez. Cicero'nun; Aristo ve Theophrasos'un d├╝┼č├╝ncelerini i├žine alan Panaios'un Peri Kathekontos adl─▒ kitab─▒ndan esinlendi─či kabul edilebilir. Asl─▒nda ÔÇťDostlukÔÇŁa bir├žok bak─▒mdan benzeyen ÔÇťDe OfficiisÔÇŁde de Cicero bu kitab─▒ ├Ârnek alm─▒┼čt─▒r: Dostluk'ta diyalo─ču stoac─▒ Laelius y├Ânetiyor. Dostlu─čun tan─▒m─▒ tam anlam─▒yla stoa felsefesine
«   01   ...    08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   ...    48   »   


´╗┐