´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 30


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


dostluk i├žin kimi ┼čeyler bir dereceye kadar ba─č─▒┼članabilir; ama insan kendi ├╝n├╝n├╝ de savsaklamamal─▒, hem de bir i┼č yaparken halk─▒n yak─▒nl─▒─č─▒n─▒ yabana at─▒lacak bir sil├óh saymamal─▒. Bu yak─▒nl─▒─č─▒ y├╝ze g├╝l├╝p dalkavukluk etmekle kazanmaya ├žal─▒┼čmak k├╝├ž├╝kl├╝k olur; insana sevgi kazand─▒ran erdemden de hi├ž ayr─▒lmamal─▒.Ama Scipio, (her zaman ona d├Ân├╝yorum, ├ž├╝nk├╝ o her f─▒rsatta dostluktan s├Âz a├žard─▒) insanlar─▒n dostluktan ba┼čka her i┼člerinde ├žok daha dikkatli olmalar─▒ndan yak─▒n─▒rd─▒: ├Ârne─čin hepsi ne kadar ke├žisi, koyunu oldu─čunu s├Âyleyebilir de dostlar─▒n─▒n say─▒s─▒n─▒ bilmez. Ke├ži, koyun sat─▒n al─▒rken bile titiz davran─▒r da, dost se├žimine ├Ânem vermezler. ÔÇť─░nsanlar─▒n dostlu─ča elveri┼čli olup olmad─▒klar─▒na bir karar verebilmek i├žin g├Âr├╝n├╝r belirtileri yoktur,ÔÇŁ derdi. Bu durumda sa─člam, de─či┼čmeyen, hep ayn─▒ kararda olan dostlar se├želim. B├Âylesine pek az raslan─▒r. Hem de denemeden karar vermek zordur; bu denemeyse ancak dostlu─ča giri┼čmekle yap─▒labilir. B├Âylece dostluk yarg─▒dan ├Ânce gelir, deneme olana─č─▒n─▒ ortadan kald─▒r─▒r. B├Âylece ─▒l─▒ml─▒ bir insan, araban─▒n h─▒z─▒n─▒ gemler gibi, dostluktaki sevginin at─▒l─▒m─▒n─▒ yava┼člat─▒r. Atlar─▒ denedi─čimiz gibi, dostlar─▒n ahl├ók─▒n─▒ az ├žok denedikten sonra bu sevgiye yol verelim. Kiminin ne denli hafif oldu─ču bir az parayla anla┼č─▒l─▒r. Az paraya kap─▒lmayan kimi de, ├žok para ├Ân├╝nde ne oldu─čunu ortaya kor. Paray─▒ dostlu─ča ├╝st├╝n tutmay─▒ k├╝├ž├╝kl├╝k sayan kimseler bulunsa bile, toplumsal konumu, devlet i┼člerini, askersel komutlar─▒, y├Ânetimsel memurluklar─▒, etkilili─či dostlu─ča ├╝st├╝n tutmayan insanlar─▒ nerede bulmal─▒? Bir yana b├╝t├╝n bu konumlar, ├Âteki yana dost olmak hakk─▒ konsa, birincileri, hem de ├žo─čunlukla, dostlu─ča ├╝st├╝n tutmayacaklar m─▒? Do─čan─▒n g├╝c├╝, bize etkinli─či k├╝├ž├╝msetecek denli b├╝y├╝k de─čildir. Dostluktan el ├žekerek etkinlik elde edenler, dostlu─ču unutturan nedenin b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ ├Âne s├╝rmekle, su├žlar─▒n─▒n ├Ârt├╝lece─čini san─▒rlar. B├Âylece memurluk ve siyaset ya┼čam─▒na at─▒lm─▒┼č insanlar aras─▒nda ger├žek dostlara ├žok g├╝├ž raslan─▒r. Dostunun se├žilmesini kendininkine ├╝st├╝n tutacak insan─▒ nerede bulmal─▒? Haydi bu denli ileri gitmeyelim; ama bir├žoklar─▒ i├žin k├Ât├╝ g├╝nlerde birbirine ba─čl─▒ kalmak, nas─▒l da g├╝├ž bir i┼čtir! Y─▒k─▒m─▒ payla┼čmaya raz─▒ olacak insan kolay kolay bulunamaz. Ennius hakl─▒ olarak:
ÔÇťBelli dost bellisiz i┼člerde belli olur (77)ÔÇŁ diyor, ama dostun gelge├ž g├Ân├╝ll├╝l├╝─č├╝n├╝, zay─▒fl─▒klar─▒n─▒ ┼ču iki ┼čey ortaya koyar: iyi g├╝nlerinde dostlar─▒n─▒ a┼ča─č─▒ g├Âr├╝rler, k├Ât├╝ g├╝nlerinde y├╝z├╝st├╝ b─▒rak─▒p giderler. Hem iyi, hem k├Ât├╝ g├╝nde cidd├«, direngen, de─či┼čmez bir dostluk g├Âsteren insan─▒n pek seyrek, tanr─▒la┼čm─▒┼č gibi bir soydan geldi─čine inanmal─▒y─▒z.
XVII
Dostlukta arad─▒─č─▒m─▒z bu s├╝reklilik ve karar─▒n temeli ba─čl─▒l─▒kt─▒r. O olmadan hi├žbir ┼čey s├╝rekli olamaz. Bundan ba┼čka, yal─▒n, herkesle dost, bizimle ayn─▒ zevkte, yani ayn─▒ ┼čeylerden zevk ald─▒─č─▒m─▒z kimseyi se├žmeli. B├╝t├╝n bunlar dostluktaki ba─čl─▒l─▒─ča yard─▒m eder. Kar─▒┼č─▒k, hile dolu bir kafada ba─čl─▒l─▒k olamaz. Dostun ho┼čland─▒─č─▒ ┼čeylerden zevk almayan, onun yarad─▒l─▒┼č─▒yla uyu┼čmayan insan, ba─čl─▒ ve ba─čl─▒l─▒kta s├╝rekli olamaz. S├Âzlerimize ┼čunu da katal─▒m: Dost, su├žlamaktan ho┼članmayacak, su├žlamalara da inanmayacak. B├╝t├╝n bunlar deminden beri ├╝zerinde durdu─čum dostluktaki karara yard─▒m eder. Dostlu─čun ancak iyi insanlar aras─▒nda (ba┼čta s├Âyledi─čim gibi) olabilece─či d├╝┼č├╝ncesi b├Âylece do─črulanm─▒┼č olur. ├ç├╝nk├╝ ┼ču iki noktaya dikkat etmek, iyi insan─▒n (ona bilge de denebilir) ├Âzelli─čidir: ├Ânce, her t├╝r yapmac─▒k ve yabanc─▒ g├Âsteri┼čten ka├ž─▒nmal─▒, ├ž├╝nk├╝ a├ž─▒k├ža nefret etmek, as─▒l d├╝┼č├╝ncesini gizlemekten daha soylu bir davran─▒┼čt─▒r. Yaln─▒zca ba┼čkalar─▒n─▒n su├žlamalar─▒n─▒ reddetmekte kalmamal─▒, kendisi de ku┼čkucu olmamal─▒, dostunun bir hata i┼čledi─čine hi├žbir zaman inanmamal─▒d─▒r. Buna dostlu─čun hi├ž de k├╝├ž├╝k say─▒lmayan zevklerinden birini, s├Âyle┼čilerinin, ahl├ók─▒n─▒n tatl─▒l─▒─č─▒n─▒ eklemeli. Ger├ži as─▒k bir y├╝z, her durumda ciddilik, insana a─č─▒rba┼čl─▒l─▒k verir, ama dostluk daha gev┼ček, daha tatl─▒, her t├╝rl├╝ sevgi ve senlibenlili─če daha a├ž─▒k olmal─▒.
XVIII
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   ...    48   »   


´╗┐