´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 33


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


ancak ┼ču kimseler aras─▒nda sa─člamca kurulur: yak─▒nl─▒k duygular─▒yla birbirine ba─članm─▒┼č insanlar ├Ânce ba┼čkalar─▒n─▒n tutsa─č─▒ oldu─ču tutkular─▒ yenecekler, sonra do─čruluk ve adaleti sevecekler, birbirleri i├žin her ┼čeyi yapacaklar, ama birbirlerinden, onurlu ve do─čru olmayan hi├žbir ┼čeyi istemeyecekler, aralar─▒nda yaln─▒zca sevgi ve be─čenme de─čil, sayg─▒ da bulunacak. ├ç├╝nk├╝ dostluktan sayg─▒y─▒ kald─▒ran, onun en b├╝y├╝k s├╝s├╝n├╝ kald─▒rm─▒┼č olur. Bunun i├žin dostlukta her t├╝rl├╝ tutku ve yan─▒lg─▒ya izin verilmi┼č oldu─čunu sananlar, tehlikeli bi├žimde yan─▒l─▒rlar. Do─ča, dostlu─ču, erdemin yard─▒mc─▒s─▒ olsun diye vermi┼čtir, yan─▒lg─▒lar─▒n yardak├ž─▒s─▒ olsun diye de─čil, onun amac─▒ ┼čudur: erdem tek ba┼č─▒na en y├╝ksek kat─▒na eri┼čemedi─čine g├Âre, oraya, ba┼čkas─▒yla birle┼čip ortak olarak eri┼čsin. Bu t├╝rl├╝ bir birlik kimi insanlar aras─▒nda var olmu┼č ya da olacaksa, bu, onlar─▒ kat─▒ks─▒z iyili─če g├Ât├╝recek en iyi ve en mutlu birlik say─▒lmal─▒. ─░┼čte, bence, insanlar─▒n pe┼činde ko┼čmaya de─čer sand─▒klar─▒ her ┼čeyi, onuru, ├╝n├╝, ruhun dinginlik ve sevincini i├žine alan birlik, bu birliktir. B├╝t├╝n bunlar var olunca, ya┼čam mutluluk doludur. Bunlar olmadan ya┼čam mutlu olamaz. Bu birlik en iyi ve ├╝st├╝n bir iyilik oldu─čuna g├Âre, onu elde etmek istiyorsak, erdem kazanmaya ├žal─▒┼čal─▒m. Erdemsiz ne dostlu─ča, ne de istenen herhangi bir ┼čeye eri┼čebiliriz. Erdeme de─čer vermeden dost edindiklerini sanan insanlar bir g├╝n k├Ât├╝ bir olayla kar┼č─▒la┼čmak zorunda kal─▒rlarsa, o zaman ne denli yan─▒lm─▒┼č olduklar─▒n─▒ anlarlar. Bunun i├žin (bunu her seferinde yinelemeli) bir kan─▒ya vard─▒ktan sonra sevmelisin, sevdikten sonra bir kan─▒ya varmamal─▒s─▒n. Bir├žok i┼člerde oldu─ču gibi, ├Âzellikle dost se├žiminde ve dostluk kurmakta savsaklay─▒c─▒ olu┼čumuzun cezas─▒n─▒ hep ├žekeriz. ─░┼č i┼čten ge├žtikten sonra akl─▒m─▒z ba┼č─▒m─▒za gelir, eski atas├Âz├╝n├╝n yasa─č─▒na ald─▒rmayarak bo┼čuna emek veririz (89). G├╝nl├╝k ya┼čay─▒┼č─▒m─▒zla, dahas─▒ kar┼č─▒l─▒kl─▒ yard─▒mlarla birbirimize s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čland─▒─č─▒m─▒z bir s─▒rada, beklenmedik bir k─▒rg─▒nl─▒k ortaya ├ž─▒kt─▒ m─▒, birden dostlu─ču yar─▒ yolda kesiveririz.
XXII
B├Âyle ├Ânemli bir sorunda bu derece kay─▒ts─▒z davranmak ├žok ay─▒planacak bir ┼čey! ─░nsanlarla ilgili sorunlar aras─▒nda dostlu─čun yarar─▒, herkes├že, oybirli─čiyle kabul edilen tek konudur; ger├žekten, bir├žok erdemi bile g├Âsteri┼č ve cakad─▒r diye k├╝├ž├╝mser insanlar. Azla yetinen, yal─▒n bir ya┼čam s├╝ren bir├žok insan, zenginli─či a┼ča─č─▒ g├Âr├╝r. Kimi de ba┼čkalar─▒n─▒ tutkuyla yak─▒p tutu┼čturan orunu o derece k├╝├ž├╝mser ki, ondan daha bo┼č, daha de─čersiz bir ┼čey olmad─▒─č─▒na inan─▒r. Bir├žoklar─▒n─▒n g├Âzlerini kama┼čt─▒ran ┼čeylerin, ba┼čkalar─▒ i├žin hi├ž de de─čeri yoktur; ama dostluk konusunda herkes, ayr─▒ms─▒z, ayn─▒ duyguyu payla┼č─▒r. Kendilerini siyasete verenler, bilgi ve bilimle u─čra┼čmaktan zevk duyanlar, devlette g├Ârev almadan kendi i┼člerinde g├╝├žlerinde ├žal─▒┼čanlar, giderek kendilerini zevke kap─▒p koyuverenler, hep ayn─▒ d├╝┼č├╝ncededirler: insana yak─▒┼č─▒r bir ya┼čam s├╝rmek istenirse, dostsuz ya┼čam, ya┼čam olamaz. ├ç├╝nk├╝ dostluk bilmem nas─▒l olur da, herkesin ya┼čam─▒na kar─▒┼č─▒r; hi├žbir t├╝rde ya┼čam─▒n kendisine yabanc─▒ olmas─▒na izin vermez. ─░nsanlardan ka├žacak, nefret edecek kadar sert yarad─▒l─▒┼čl─▒, yaban─▒l bir insan bulunsa, Atina'da Timon (90) adl─▒ birinin b├Âyle oldu─čunu anlat─▒rlar. O bile, yan─▒nda ├Âfkesinin a─čusunu d├Âkecek bir insan aramamaya katlanamaz. Bu d├╝┼č├╝nce, ┼ču ├Ârnekle daha iyi anla┼č─▒l─▒r: elde olsayd─▒ da bir tanr─▒ bizi insanlarla konu┼čmaktan al─▒koyup ─▒ss─▒z bir k├Â┼čeye yerle┼čtirerek, yarat─▒l─▒┼č─▒m─▒z─▒n gerektirdi─či her ┼čeyi bol bol verdi─či halde bir insan g├Ârmek olana─č─▒n─▒ yok etseydi, kim b├Âyle bir ya┼čama katlanabilecek denli ta┼č y├╝rekli olabilirdi? Bu yaln─▒zl─▒k, b├╝t├╝n bu zevklerin tad─▒n─▒ hangi insandan al─▒p g├Ât├╝rmezdi? O zaman, ya┼čl─▒lar─▒n ba┼čka ya┼čl─▒lardan duyarak bize anlatt─▒klar─▒, yan─▒lm─▒yorsam Taroslu Arkhytas'─▒n (91) s├Âz├╝, do─črudur: ÔÇťBiri g├Â─če y├╝kselip evreni ve y─▒ld─▒zlar─▒n g├╝zelli─čini seyretseydi, bu seyir ona ho┼č gelmeyecekti; ama yan─▒nda, g├Ârd├╝klerini anlatacak bir dostu olsayd─▒, bundan ├žok ho┼članacakt─▒.ÔÇŁ Evet, do─ča yaln─▒zl─▒─č─▒ sevmez, hep bir deste─če dayanmak ister: ├žok yak─▒n dostluklar─▒n en tatl─▒ yan─▒ da budur.
XXIII
«   01   ...    23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   ...    48   »   


´╗┐