´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 34


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


Do─ča ne istedi─čini, ne arad─▒─č─▒n─▒, neyi istedi─čini b├Âyle i┼čaretlerle belli etti─či halde, bilmem nas─▒l oluyor da, sa─č─▒rla┼č─▒yor ve uyarmalar─▒na kulaklar─▒m─▒z─▒ t─▒k─▒yoruz. Dostluk al─▒┼č veri┼či ├že┼čitli ve ├žapra┼č─▒kt─▒r. Ku┼čku ve k─▒rg─▒nl─▒k i├žin ├žok neden ├ž─▒kabilir. Bunlardan ka├ž─▒nmak, yerine g├Âre hafifletmek, yerine g├Âre katlanmak bir bilgenin yapaca─č─▒ i┼čtir. Yaln─▒zca, dostlukta, hem ba─čl─▒ kalmak hem de yararl─▒ olmak istendi─či zaman ├ž─▒kabilecek k─▒rg─▒nl─▒klara katlanmak yerinde olur: ├ž├╝nk├╝ ├žok kez dostlara ├Â─č├╝t vermek ya da onlar─▒ yermek zorunda kal─▒n─▒r. Bu ├Â─č├╝t ve yermeleri, iyi niyetle s├Âylendikleri i├žin dost├ža kar┼č─▒lamal─▒.
Ama, bilmem ni├žin, dostumun Andria'da (92) s├Âyledi─či s├Âz do─črudur:
ÔÇťY├╝zeg├╝l├╝c├╝ dost, ger├žek nefreti kazand─▒r─▒r.ÔÇŁ
Nefreti, bu dostluk a─čusunu do─čuruyorsa, ger├žekten k├Ât├╝ bir ┼čey; ama su├žlar─▒ ho┼č g├Ârerek, dostunun u├žuruma yuvarlanmas─▒na g├Âz yuman y├╝zeg├╝lme daha da k├Ât├╝d├╝r. En b├╝y├╝k su├žlu da ger├že─či a┼ča─č─▒ g├Âren, y├╝z├╝ne g├╝l├╝nd├╝ diye yanl─▒┼ča d├╝┼čen insand─▒r. Bu durumda, ├Ânce uyar─▒rken sert olmamaya, yererken de a┼ča─č─▒lamaya ka├žmamaya ├žabalayarak ├Âzen g├Âstermeli. Ama y├╝zeg├╝lme s├Âz├╝nde -Terentius'un s├Âzc├╝─č├╝n├╝ kullanmaktan ho┼član─▒yorum- ÔÇťincelikÔÇŁ bulunsun da, yan─▒lg─▒lar─▒n yardak├ž─▒s─▒ dalkavukluk uzak olsun: dalkavukluk bir dostla ba┼čka t├╝rl├╝, bir tiranla ba┼čka t├╝rl├╝ ya┼čan─▒r. Ama ger├že─či dostundan bile duyamayacak denli kulaklar─▒n─▒ kapayan insan─▒n kurtulu┼č umudu olamaz. Cato'nun (93) bir├žok s├Âzleri gibi, ┼ču s├Âz├╝ de ├žok ├╝nl├╝d├╝r: ÔÇťKimileri i├žin, ac─▒ s├Âzl├╝ d├╝┼čmanlar─▒, yumu┼čak g├Âr├╝nen dostlar─▒ndan daha ├žok i┼če yarar; d├╝┼čmanlar─▒ ├žok kez ger├že─či s├Âyler, ├Âtekiler hi├žbir zaman!ÔÇŁ Uyar─▒lan insanlar─▒n as─▒l k─▒z─▒lacak ┼čeye de─čil de, hi├ž k─▒z─▒lmayacak ┼čeye k─▒zmas─▒ ne de ┼ča┼č─▒las─▒ bir durum! Yan─▒lg─▒ya d├╝┼čt├╝klerine ├╝z├╝lmezler de yerilmek a─č─▒rlar─▒na gider. Tam tersine yan─▒lg─▒s─▒ i├žin ├╝z├╝lmek, bunu d├╝zeltme f─▒rsat─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒ i├žin de sevinmek gerekirdi.
XXIV
Dostun a├ž─▒k├ža ve sertli─če ka├žmadan uyar─▒lmas─▒, kendimize yap─▒lan uyar─▒lar─▒n da sab─▒rla ve kar┼č─▒ koymadan kabul edilmesi, ger├žek dostlu─čun ├Âzelliklerinden biridir. Dostluk i├žin yaranmadan, dalkavukluktan ve yaltakl─▒ktan daha b├╝y├╝k y─▒k─▒m olamaz. Hi├žbir zaman ger├že─či s├Âylemeyen, yaln─▒zca ho┼ča gitmek i├žin konu┼čan gelge├ž g├Ân├╝ll├╝ ve aldat─▒c─▒ insanlar─▒n bu eksinki─čini belirtmek i├žin, daha bir├žok adlar bulmal─▒. Yapmac─▒k, her ┼čeyde k├Ât├╝d├╝r -├ž├╝nk├╝ ger├žek ├╝zerine bir kan─▒ya var─▒lmas─▒na engel olur ve ger├že─či bozar- ama as─▒l dostlukla taban tabana kar┼č─▒tt─▒r; ├ž├╝nk├╝, a├ž─▒k y├╝reklili─či ortadan kald─▒r─▒r; oysa onsuz dostluk ad─▒n─▒n hi├žbir de─čeri kalmaz: dostlu─čun b├╝t├╝n g├╝c├╝ bir├žok ruhlardan tek bir ruh yaratmak oldu─čuna g├Âre, her birinde, tek bir ruh, hep ayn─▒ kalan tek bir ruh de─čil de, kar─▒┼č─▒k, de─či┼čebilen, ├že┼čitli ruhlar bulunursa, bu birli─če nas─▒l var─▒labilir? (93) Bir ba┼čkas─▒n─▒n yaln─▒zca duygu ve keyfine g├Âre de─čil, y├╝z├╝n├╝n anlat─▒m─▒na ya da ba┼č devinimlerine g├Âre bile de─či┼čen insan─▒n ruhundan daha karars─▒z, daha belirsiz ne olabilir? Ayn─▒ Terentius bu kez Gnathonun (94) ki┼čili─činde:
ÔÇťBiri hay─▒r der, hay─▒r derim; evet der, evet derim: yani ben kendime her ┼čeye ba┼č sallamay─▒ ilke edindimÔÇŁ diyor. B├Âyle bir insan─▒ dost edinmek d├╝┼č├╝ncesizli─čin ta kendisidir. Bir├žoklar─▒ da Gnathon'a benzer; sadece soy, zenginlik ve ├╝nleri ona ├╝st├╝nd├╝r; yalanlar─▒na sayg─▒nl─▒klar─▒ eklenince, dalkavukluklar─▒ daha da tehlikeli olur. G├Âzboyay─▒c─▒ ve yalanc─▒ olan her ┼čey, ger├žek ve i├žten olandan ayr─▒l─▒p tan─▒nabildi─či gibi, dikkat edilirse, dalkavuk├ža dostlu─ču ger├že─činden ay─▒rarak tan─▒mak da insan─▒n elindedir. Hi├ž e─čitim g├Ârmemi┼č insanlardan olu┼čmas─▒na kar┼č─▒n halk kurultay─▒ bile, halktan, yani dalkavuk ve d├╝┼č├╝ncesiz yurtta┼čla, ciddi ve a─č─▒rba┼čl─▒ yurtta┼č aras─▒ndaki ayr─▒m─▒ anlayabilir. Daha ge├ženlerde, halk trib├╝nlerinin yeniden se├žilmesi ├╝zerine bir yasa ├Ânerirken C. Papirius (95) halk kurultay─▒nda kulaklara ne dalkavuk├ža s├Âzler f─▒s─▒ldad─▒! Bu ├Ânergeye biz kar┼č─▒ koymu┼čtuk, ama beni b─▒rakal─▒m, Scipio'dan s├Âz a├žmak daha
«   01   ...    24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   ...    48   »   


´╗┐