´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Ya┼čl─▒l─▒k & Dostluk : 35


YA┼×LILIK & DOSTLUK

C─░CERO

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 12


ho┼čtur benim i├žin. ├ľlmez tanr─▒lar! Bu ne ciddi, ne ulu bir s├Âylevdi; insan, konu┼čan─▒n Roma halk─▒n─▒n yard─▒mc─▒s─▒ de─čil, ├Ânderi san─▒rd─▒. Ama siz de oradayd─▒n─▒z, bu s├Âylev de elimizdedir. B├Âylece halk─▒n yarar─▒na olan bir yasa, halk─▒n oyuyla reddedildi. ┼×imdi de kendime d├Âneyim: an─▒msars─▒n─▒z, Scipio'nun karde┼či Q. Maximus (96) ve L. Mancinus'un kons├╝ll├╝kleri s─▒ras─▒nda, C. Licinius Crasus'un (97) ├Ânerdi─či rahiplik yasas─▒ nas─▒l da halk├ž─▒ bir yasa say─▒l─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ bu yasaya g├Âre rahip kurullar─▒na yeni ├╝ye se├žme hakk─▒ rahip kurulundan al─▒n─▒p halka b─▒rak─▒l─▒yordu. C. Licinius Crassus forumda s├Âz s├Âylerden y├╝z├╝n├╝ halka ├ževiren ilk s├Âylevciydi (98) de. Buna kar┼č─▒n, bizim savunmam─▒zla ├Âlmez tanr─▒lar─▒n d├óv├ós─▒ C. Licinius Crassus'un bu ├žok tutulan s├Âylevini kolayca yendi. Bu olay kons├╝ll├╝─č├╝mden be┼č y─▒l ├Ânce, praetor s─▒ras─▒nda olmu┼čtu. B├Âylece bu d├óv├óy─▒ b├╝y├╝k bir yetke de─čil, d├óv├ón─▒n ta kendisi savundu.
XXV
Halk kurultay─▒ denilen sahnede bile, d├╝┼člemsel ve yalanc─▒ g├Âsteri┼čin ├Ânemli bir yer tuttu─čunu g├Âz├Ân├╝ne koymak ve belirtmek ko┼čuluyla, ger├že─čin de─čeri olmas─▒na kar┼č─▒n, her ┼čeyin ger├žekle ├Âl├ž├╝ld├╝─č├╝ dostlukta ger├že─čin de─čeri ne olmal─▒d─▒r, bir d├╝┼č├╝n├╝n! Dedikleri gibi dostunun y├╝re─čini a├žamazsan hi├žbir ┼čeye g├╝venemez, hi├žbir ┼čeyden emin olamazs─▒n; sevdi─činden ve sevildi─činden bile! ├ç├╝nk├╝ bunun ne denli ger├žek oldu─čunu bilemezsin. Dalkavukluk ne denli tehlikeli olsa da, onu iyi kar┼č─▒layan, ondan ho┼članan insandan ba┼čka kimseye zararl─▒ de─čildir. Bunun i├žin kendi kendisine dalkavukluk eden ve kendi kendisini pek be─čenen insan, dalkavuklar─▒n s├Âz├╝ne en ├žok kulak asan insand─▒r. Genellikle erdem kendisini sever; ├ž├╝nk├╝ kendisini pek iyi tan─▒r, ne denli sevilmeye de─čer oldu─čunu bilir. Ama ┼čimdi erdemden de─čil, bir erdem anlay─▒┼č─▒ndan s├Âz a├ž─▒yorum: ├ž├╝nk├╝ bir├žoklar─▒ erdemi elde etmekten ├žok ├Âyle g├Âr├╝nmeyi isterler. ─░┼čte dalkavukluktan ho┼člananlar bunlard─▒r. Kendilerine, keyiflerine g├Âre uydurulmu┼č s├Âzler s├Âylenince, bu bo┼č s├Âzlerin kendi de─čerlerine birer tan─▒k oldu─čunu san─▒rlar. Biri ger├že─či duymak istemedi─či, ├Âteki yalana haz─▒r oldu─ču zaman, dostluk, dostluk olmaz. Komedyalardaki dalkavuklar ├Âv├╝ngen askerlere dalkavukluk etmeselerdi, bize g├╝l├╝n├ž gelmezdi.
ÔÇťThais bana ├žok mu te┼čekk├╝r ediyor?ÔÇŁ, ÔÇťEvet, ├žok!ÔÇŁ demek yeterken (99), ÔÇťSonsuz te┼čekk├╝rler!ÔÇŁ diye kar┼č─▒l─▒k veriyor. ├ç├╝nk├╝ dalkavuk, ho┼čuna gitmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ insan ne kadar a┼č─▒r─▒ olmas─▒n─▒ isterse, s├Âzlerine o denli a┼č─▒r─▒l─▒klar ekler. Ger├ži bu dalkavuk├ža yalanlara yaln─▒zca onlar─▒ i┼čitmeye can atan, bunlar─▒ ├ža─č─▒ran insanlar de─čer verir; ama a─č─▒rba┼čl─▒, cidd├« insanlar─▒ kurnaz dalkavuklara kap─▒lmamalar─▒ i├žin uyarmal─▒. A├ž─▒k├ža dalkavukluk yapan─▒ herkes anlar, me─čer ki b├╝sb├╝t├╝n budala olmas─▒n. Ama d├╝zenli ve sinsi bir insan─▒n yava┼č yava┼č damar─▒m─▒za sokulmas─▒ndan sak─▒nmal─▒. Bunlar kolay kolay anla┼č─▒lmaz: ├ž├╝nk├╝ kar┼č─▒ koymakla bile dalkavukluk ederler; tart─▒┼č─▒r g├Âr├╝n├╝r, sonunda alaya ald─▒─č─▒ insan daha anlay─▒┼čl─▒ g├Âr├╝ns├╝n diye yenilgiyi kabul eder, yeniliverirler. Alay edilmekten daha ay─▒p bir ┼čey var m─▒? Bu duruma d├╝┼čmemek i├žin daha ├žok dikkat etmeli.
ÔÇťBug├╝n benimle, komedyalar─▒n budala, ya┼čl─▒ ki┼čilerinden daha ├žok alay edip beni d├╝ped├╝z maskara ediyorsun.ÔÇŁ
Ger├žekten tiyatroda bile bu ┼ča┼čk─▒n, budala ya┼čl─▒lar, komedyalar─▒n en aptal ki┼čileridir. Ama ├Ârnek insanlar─▒n, yani bilgelerin (burada insanlar─▒n eri┼čebilece─či bilgelikten s├Âz ediyorum) dostlu─čundan konu┼čurken bilmem nas─▒l oldu da, s├Âz ge├žici dostluklara d├Ând├╝. As─▒l konumuza d├Ânelim ve s├Âzlerimizden bir sonu├ž ├ž─▒karal─▒m.
XXVI
Erdem diyorum, C. Fanius, evet, yaln─▒zca erdem, Q. Mucius, dostluklar─▒ hem kurar, hem korur. ├ç├╝nk├╝ onda her t├╝rl├╝ uyum, onda sa─člaml─▒k, onda s├╝reklilik vard─▒r. Kendisini g├Âsterip ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ parlatt─▒─č─▒ zaman,
«   01   ...    25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   ...    48   »   


´╗┐