´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 06


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


ÔÇťKar┼č─▒l─▒ks─▒z bir ┼čey istenmezÔÇŁ diyerek, heybesine, ├žoban arma─čan─▒, yaban al─▒c─▒ doldurur. Yunus Emre Mo─čol beylerinin, Konya sultanlar─▒n─▒n kap─▒s─▒na varacak de─čildir elbet, bir tekke kap─▒s─▒na var─▒r. O tekkeler ki, her zaman kap─▒lar─▒n─▒ yoksula, d├╝┼čk├╝ne a├žm─▒┼č, kap─▒ya gelen garibe kim oldu─čunu sormadan, i├žeri buyur etmi┼č, ├Ân├╝ne yo─čurt ekmek koyup a─č─▒rlam─▒┼čt─▒r. Hac─▒ Bekta┼č Tekkesi'nin dervi┼čleri de Yunus'u buyur eder, arma─čan─▒n─▒ al─▒r, yaban al─▒c─▒n─▒ de─čerli bir ┼čeymi┼č gibi b├Âl├╝┼č├╝r, yerler. Yunus, H├╝nk├ór Ululu─čundan al─▒c─▒na kar┼č─▒l─▒k bu─čday ister. H├╝nk├ór bu─čday yerine nefes ├Ânerir; Yunus, ÔÇťnefes kar─▒n doyurmazÔÇŁ diyerek bu─čdayda ayak direr; bu─čday─▒n─▒ da al─▒p yola d├╝┼čer. Evine gelince kar─▒s─▒ Yunus'a ÔÇťke┼čke nefes alsayd─▒n, bu─čday t├╝kenir, erenlerin nefesi t├╝kenmezdiÔÇŁ der. Yunus kar─▒s─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ dinleyip d├Âner, nefes almaya var─▒r. Ama ge├ž kalm─▒┼čt─▒r. Bu erenler nefesini Yunus ancak Taptuk Emre Tekkesi'nde bulabilecektir. Yunus Taptuk Tekkesi'ne var─▒r, erinmeden, yorulmadan, y├╝ks├╝nmeden k─▒rk y─▒l bu tekkeye hizmet verir. Pek d├╝r├╝st bir hizmettir bu. O kadar ki, Yunus, ÔÇťe─čri bu kap─▒ya yak─▒┼čmazÔÇŁ diye, ormandan tekkeye bir tek e─čri odun getirmez. ┼×airlik vergisini ancak b├Âyle uzun ve ├žileli bir emekten sonra elde eder. Her iki anlamda da ÔÇťhakÔÇŁ s├Âz├╝ s├Âylemeyi bundan sonra ├Â─črenir.
Ba┼čka efsanelerde Yunus'u ger├žek insan ili┼čkileri i├žinde g├Âr├╝r├╝z. K─▒skan├žl─▒klar, kalle┼člikler, iftiralar, dostluk ve arkada┼čl─▒klar i├žinde ya┼čar Yunus'umuz da. ┼×eyhinin k─▒z─▒n─▒ seviyor diye iftira ederler; sevmiyordur ama dedikodular─▒ susturmak i├žin ┼čeyhinin k─▒z─▒ ile evlenir. Fakat eli k─▒z─▒n eline de─čmez. Oturur Kuran okurlar k─▒zla beraber. Bu nedenle Yunus ┼čeyhinin evinden uzakla┼čmak zorunda bile kal─▒r.
Al├žak g├Ân├╝ll├╝ Yunus'umuz, efsanede, ula┼čt─▒─č─▒ y├╝celikler derecesinden habersizdir. Kendi de─čerini bir ma─čarada ba┼čka dervi┼člerden ├Â─črenir. Ak┼čam olunca bu dervi┼čler Tanr─▒'ya yakar─▒r, ondan yiyecek dilerler. Tanr─▒ taraf─▒ndan bol yemek indirilir. Yunus sorar: ÔÇťKimin y├╝z├╝ h├╝rmetine dilediniz de Tanr─▒ size bu yemekleri g├Ânderdi?ÔÇŁ Dervi┼čler ÔÇťTaptuk kap─▒s─▒nda Yunus derler bir ulu ki┼či varm─▒┼č, onun y├╝z├╝ h├╝rmetineÔÇŁ derler. Yunus ├Âz derecesinin y├╝celi─čini b├Âylece anlar ve tekkeye geri d├Âner.
Taptuk Baba bir g├╝n dervi┼člerinden ├ži├žek toplay─▒p getirmelerini istemi┼č. Dervi┼čler k─▒rlara ├ž─▒k─▒p, demet demet ├ži├žeklerle d├Ânm├╝┼čler. Yunus hangi ├ži├že─če el att─▒ysa, ├ži├že─čin kendi dilince Tanr─▒'ya yakarmada oldu─čunu duymu┼č; koparmaya k─▒yamam─▒┼č. Tek bir ├ži├žekle d├Ânm├╝┼č, do─čan─▒n ├╝st├╝ne b├Âyle titremesi ┼čeyhini daha ├žok sevindirmi┼č.
Yunus'un ┼čiir tomar─▒ Molla Kas─▒m denen bir yobaz─▒n eline ge├žmi┼č. ┼×iirleri okuduk├ža Molla, bu ┼čiir dine diyanete ayk─▒r─▒d─▒r diye y─▒rt─▒p yele verir, bu Tanr─▒'ya asi olmakt─▒r diye kopar─▒r suya atarm─▒┼č. B├Âylece ┼čiirlerden bini yele verilmi┼č, bini de bir ─▒rma─ča at─▒lm─▒┼č. Geriye kalan ┼čiirleri okurken Molla Kas─▒m ┼ču dizeye rastlam─▒┼č:

├é┼č─▒k Yunus bu s├Âz├╝ e─čri b├╝─čr├╝ s├Âyleme
Seni s─▒gaya ├žeker bir Molla Kas─▒m gelir.

Olacaklar─▒ olmadan bilen bu keramete pek ┼ča┼čan Kas─▒m, Yunus'un erenlerden oldu─čunu anlam─▒┼č; geri kalan ┼čiirleri korumu┼č. Kaybolan ┼čiirlerden binini suda bal─▒klar, binini g├Âkte melekler okumakta imi┼č; bize de y─▒rt─▒lmayan bin ┼čiir kalm─▒┼č.
Bir de Yunus'un k─▒z─▒ Bac─▒ Hatun'a mal edilen efsane var. Ni┼čanlan─▒r Bac─▒ Hatun, kocas─▒ olacak gencin k├Ây├╝ne gitmesi gelenek gere─čidir. Ama Bac─▒ Hatun, kad─▒n onurunu y├╝ce tutan bir ki┼čidir. Haber yollar ki, ben yolun yar─▒s─▒na kadar varaca─č─▒m, benimle evlenmek istiyorsa yar─▒ yola kadar da o gelsin. Erkek ancak yar─▒ yola vard─▒ktan sonra Bac─▒ Hatun'la evlenebilir.
Yunus Emre'nin hayat─▒ etraf─▒nda olu┼čan ba┼čka efsaneler de var. Onlar G├Âlp─▒narl─▒'n─▒n ve Ey├╝bo─člu'nun kitaplar─▒nda bulunabilir; buraya almay─▒ gerekli bulmuyoruz. Halk─▒m─▒z, sevip sayd─▒─č─▒, anlay─▒p be─čendi─či, kendisine d├╝r├╝st hizmet veren ba┼čka devlet adamlar─▒na, sanat erlerine ve bilginlere de benzer efsane nak─▒┼člar─▒ vurmu┼č, onlar─▒ d├╝┼čledi─či renklerle bezemi┼čtir. Bunlar k─▒saca demek ister ki: Sanat eri halk─▒n i├žinde olacak, halk─▒n anlayaca─č─▒ dilden konu┼čacak, al├žak g├Ân├╝ll├╝ olup, bilgisi ve g├Ârg├╝s├╝ ile ┼či┼činmeyecek, halka yukardan bakar olmayacak. Emek verip, ├žile ├žekerek, bilgeler kap─▒s─▒na d├╝r├╝st├že hizmet vererek zanaat─▒n─▒ ├Â─črenecek, ger├žek sanat─▒n s─▒rr─▒na b├╝y├╝k ├žaba ile ula┼čacak. Halka hizmeti i├žin kar┼č─▒l─▒k istemeyecek, do─čruluktan ayr─▒lmayacak. Yunus'u halk─▒m─▒z b├Âyle yorumlar ve bu yorumda, elbet, y├╝zy─▒llard─▒r s├╝r├╝p gelen ama ger├žekle┼čmeyen umutlar ve d├╝┼čler yer al─▒r.

«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    52   »   


´╗┐