´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 13


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


Yunus bunu nerde g├Ârd├╝ gelip size haber verdi
Akl─▒m vard─▒ dilim ┼ča┼čt─▒ nitekim bunlar─▒ g├Ârd├╝m
(Divan, 216)

Yunus aydur bunu g├Ârd├╝m akl─▒m gitti deli oldum
(R.Yelkenci Mecmuas─▒, Divan 236.)

Andan size haber verdim ├ž├╝nk├╝ ├Âlenleri g├Ârd├╝m
(Divan, 236.)

Bu ├že┼čitlemelerin hangisi do─čru olursa olsun, Yunus b├Âyle bir felaketi g├Âr├╝nce akl─▒n─▒n ┼ča┼čt─▒─č─▒n─▒, dilinin d├Ânmedi─čini s├Âyl├╝yor. Yunus g├Ârd├╝klerine o kadar inanam─▒yor ki, kara topra─č─▒n alt─▒nda hayat─▒n s├╝r├╝p gitti─čini hayalliyor ve bize T├╝rk edebiyat─▒n─▒n en g├╝zel dizelerinden birini veriyor:

Kara topra─č─▒n alt─▒nda g├╝l deren elleri g├Ârd├╝m

├ľl├╝m kar┼č─▒s─▒nda, g├╝ll├╝k g├╝listanl─▒k bir hayat─▒n zaferini ilan eden bu dize kadar b├╝y├╝k bir ┼čiiri, ben eski edebiyat─▒m─▒zda bulamad─▒m. G├╝l deren veya g├╝l tutan eller nak─▒┼č─▒na ┼čiirimizde s─▒k rastlar─▒z. Ama yere d├Âk├╝len kan─▒n k─▒z─▒l g├╝l olup dirilmesi ve insanlar─▒n elinde hayata kat─▒lmas─▒ pek ├žarp─▒c─▒ bir g├╝zellik.
Yunus'un ilk devre ┼čiirleri aras─▒nda bize peygamber k─▒ssalar─▒, evliya menkabeleri, M├╝sl├╝manl─▒kla ba─člant─▒l─▒ hik├óyeler anlatan ├Ârnekler de var. Bunlar─▒n say─▒lar─▒ az; Onun en kuru ┼čiirleri bunlar. B├Âyle ┼čiirlerde Yunus, Adem'in ve d├╝nyan─▒n yarat─▒lmas─▒ndan ba┼člayarak, peygamberlerin ba┼č─▒ndan ge├žen ve M├╝sl├╝man edebiyat─▒nda s─▒k s─▒k kullan─▒lm─▒┼č olan efsane ve menkabeleri bize anlat─▒r. Bunlar─▒n aras─▒na, kutsal kitaplarda bulunmayan bat─▒l inan─▒┼člar─▒n kar─▒┼čt─▒─č─▒ da olur! D├╝nya ├Âk├╝z├╝n boynuzunda durmaktad─▒r. ├ľk├╝z├╝ bir sinek huyland─▒r─▒r. ├ľk├╝z de bir ta┼č─▒n ├╝st├╝ndedir; ta┼č─▒ bal─▒k s─▒rt─▒nda ta┼č─▒maktad─▒r. ├ľrnekler ┼čunlar:

Ol ge├židin korkusu u┼č beni yoldan kodu
Ge├žemez de─čme ki┼či k├Âpr├╝s├╝n k─▒ldan kodu

─░nd'├Âk├╝z├╝ ol l├óin al ile azd─▒rma─ča
Sinek ile Hak ├çalab ├Âk├╝z├╝ elden kodu

├ľk├╝z ta┼č─▒n ├╝st├╝nde ta┼č─▒ bal─▒k g├Ât├╝r├╝r
Bal─▒k suyun i├žinde binas─▒n yelden kodu
(Divan, 106)
* * * * *
Ey dünyâya aldanan hayr ile ihsan kanı
Unuttun bu ahreti ┼čefaat iman kan─▒

Kimde ki rahmet vard─▒r rahmet dah─▒ andad─▒r
┼×imdi bir g├Âz├╝ a├ž─▒k S├╝nni M├╝sl├╝man kan─▒
İbrahim Halil geldi. Kâbeye bünyad urdu
O─čluna b─▒├žak ├žald─▒ ─░smail kurban kan─▒

┼×eddad bir u├žmak yapt─▒ Nemrud g├Â─če ok att─▒
Karunu da yer yuttu Adil N├╗┼čirvan kan─▒

Kim ki istedi buldu kullu─ču tamam oldu
Ki M─▒sr'a sultan oldu Y├╗suf-─▒ Kenan kan─▒

Res├╗l Miraca a─čd─▒ g├Âkten yere nur ya─čd─▒
Habibim deyi and─▒ ol Fahr-i Cihan kan─▒
(Divan, 110)


«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    52   »   


´╗┐