´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 14


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


DERV─░┼× YUNUS

Molla Yunus, hayat─▒n─▒n bilmedi─čimiz bir devresinde, Mistikli─či (Tasavvufu) kabul eder; d├╝zenden kopar, bir kar┼č─▒t k├╝lt├╝r olu┼čturan Taptuk Emre'nin Tekkesine var─▒r. Molla Yunus, Dervi┼č Yunus'a d├Ân├╝┼č├╝r. S├╝nni beyler d├╝zeninin yerini, Hak Erenlerin yeni toplum d├╝zeni al─▒r. Bu ge├ži┼č Yunus'un ┼čiirlerine yeni fikirler, yeni bir co┼čkulu sevgi ve b├╝y├╝k bir s├Âz ustal─▒─č─▒ getirecektir.
D├Ân├╝┼č├╝m Yunus'un yaln─▒z din anlay─▒┼č─▒nda de─čildir; Yunus'un e┼či dostu ile, ├ževresi ve ailesi ile olan ili┼čkilerinde de yeni kopmalar ve d├╝zenlemeler olacak, Yunus bu bunal─▒m─▒n sonunda evinden bark─▒ndan ayr─▒lacakt─▒r. Bu bunal─▒m─▒n boyutlar─▒n─▒ ve ger├žek nedenlerini bilmiyoruz. Bu konuda, ancak, Yunus'un ┼čiirlerinden ba┼čka dayana─č─▒ olmayan, tahminler ileri s├╝r├╝lebilir.
Yunus bir ┼čiirinde ÔÇťBurda dahi verdin bize o─čul u k─▒z u ├žift helal; ondan dahi ge├žti arzum benim g├Ânl├╝m didar i├žinÔÇŁ diyor. Bu dizenin ba┼čka bir ├že┼čitlemesi de ┼č├Âyle: ÔÇťBunda dahi verdin bize ol huriy ├╝ ├žift ├╝ helal; andan dahi ge├žti arzum ahdim sana erme─či├ž├╝n.ÔÇŁ Her iki dize de o─čullu k─▒zl─▒, iki kad─▒nl─▒ bir aileye i┼čaret etmekle kalm─▒yor; Yunus'un bu aile d├╝zeninden b─▒kt─▒─č─▒n─▒ da s├Âyl├╝yor. Yunus'a inan─▒┼č bunal─▒m─▒ bir aile bunal─▒m─▒ ile beraber mi geldi? Bize bu olmaz g├Âr├╝nm├╝yor. Ba┼čka bir ┼čiirinde Yunus, ÔÇťVatan oldu diken bize, gurbet g├╝listanÔÇŁ derken, herhalde ÔÇťdikenÔÇŁ ve ÔÇťg├╝listanÔÇŁ s├Âzc├╝klerini kuru semboller olarak kullanm─▒yor. Yunus'u vatan─▒nda rahats─▒z eden, ona batan bir diken olmal─▒. Yunus Emre'nin ┼čiirinde bu ki┼čisel bunal─▒m─▒ a├ž─▒klayacak ba┼čka bilgiler yok.
Yunus'un tekke toplumuna g├Â├žmesi, Mevl├ón├ó'da oldu─ču gibi, beklenmedik bir patlama sonunda olmam─▒┼č. Yunus'un ┼čiirleri, yava┼č ve uzun bir ge├ži┼č d├Ânemi belirtiyorlar. Yunus'un kul-Tanr─▒, cennet-cehennem, hayat-├Âl├╝m, yaratan-yarat─▒lan ikili─činden uzun zaman kurtulamad─▒─č─▒n─▒, Tanr─▒ sevgisinde bunlar─▒n t├╝m├╝n├╝ birle┼čtiren bir b├╝t├╝ne varamad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren bir hayli ┼čiiri var. Ama S├╝nni inan─▒┼č da art─▒k kendisini doyurmuyor, bir ba┼čka yere ba─članmak, tutunmak istiyor; yeni bir yol aray─▒┼č─▒ bu Yunus i├žin. ┼×├Âyle diyor:

Ge├ž bu uzun endi┼čeden erdire nefsin u┼čudan
Bakmag─▒l dosta ta┼čradan gel ikrar et erenlere

Bu can sana baki kalmaz anda varan geri gelmez
Son pi┼čmanl─▒k ass─▒ k─▒lmaz gel ikrar et erenlere

Bu d├╝nyay─▒ elden b─▒rak ahretine eyle yarak
Erenlerden olma ─▒rak gel ikrar et erenlere
(Divan, s. 87)

Yunus ┼čiirde bir yandan ÔÇťd├╝nyay─▒ elden b─▒rak, ahrete haz─▒rlanÔÇŁ diyerek S├╝nni ├Â─čretinin s├Âzc├╝l├╝─č├╝n├╝ yap─▒yor, bir yandan da bir ÔÇťereninÔÇŁ, bir dervi┼čin, ete─činden tutmay─▒ sal─▒k veriyor. Yunus'u tekke yoluna e─čitenler bu dervi┼čler olmal─▒. Yunus Emre, bir ┼čiirinde dervi┼člerin kendi evine konuk indi─čini s├Âyl├╝yor:

─░┼čitin ey yarenler eve dervi┼čler geldi
Can ┼č├╝krane verelim eve dervi┼čler geldi

Her kim g├Âr├╝r y├╝z├╝n├╝ unutur kend' ├Âz├╝n├╝
─░lm-i bat─▒ndan ├Âter eve dervi┼čler geldi

Seydi Bal─▒m ilinden ┼čeker tamar (damlar) dilinden
Dost bah├žesi yolundan eve dervi┼čler geldi
(Divan, s. 125)


«   01   ...    04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   ...    52   »   


´╗┐