´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 19


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


Ol k─▒rk─▒ndan birine ne┼čteri vurdum idi
K─▒rk─▒ndan kan ak─▒t─▒p ibret g├Âsteren benem.
( Divan, s. 186)

Yunus'un ┼čiirinde dokundu─ču bu menkabe ┼č├Âyle:
K─▒rklar, erenler, dervi┼čler (├že┼čitli kaynaklar bu isimlerden birini kullan─▒yor) bir evde oturmu┼č sohbet ederlermi┼č. Peygamber Muhammed Mustafa onlar─▒n meclisine varmak, bu Hak erenlerini g├Ârmek istemi┼č. Kap─▒y─▒ ├žalm─▒┼č, kimsin diye sorulunca ÔÇťben peygamberimÔÇŁ demi┼č. Bizim meclisimizde peygamberin yeri yoktur diye, kap─▒y─▒ a├žmam─▒┼člar. O vakit Cebrail'in dili ile Tanr─▒'dan haber gelmi┼č ki, ÔÇťYa Muhammed ben bir fakirim diyesinÔÇŁ. Peygamber d├Ân├╝p kap─▒y─▒ vurmu┼č, kim oldu─ču sorulunca ÔÇťfakirimÔÇŁ diye cevap vermi┼č; bunun ├╝zerine kap─▒y─▒ a├žm─▒┼člar. Peygamber dervi┼člerin aras─▒na kat─▒lm─▒┼č, kim olduklar─▒n─▒, ne i┼č yapt─▒klar─▒n─▒, birbirleri ile ili┼čkilerinin ne oldu─čunu sormu┼č. Onlar demi┼č ki; ÔÇťBiz e┼čit ki┼čileriz. Birimiz ne isek hepimiz oyuz. Birimize dokunsan hepimizden ses gelir; Birimizden kan aksa, hepimizden kan akar.ÔÇŁ Peygamber inanmay─▒p, delil istemi┼č. Bunun ├╝zerine K─▒rklardan biri b─▒├ža─č─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒p, kendi kolunu yarm─▒┼č, k─▒rk koldan ayn─▒ zamanda kan akmaya ba┼člam─▒┼č. Peygamber inanm─▒┼č. Bu sefer dervi┼čler Peygamberi s─▒namak istemi┼čler. ├ľn├╝ne bir ├╝z├╝m tanesi koyarak ÔÇťBunu k─▒rk─▒m─▒za b├Âl├╝┼čt├╝rebilir misin?ÔÇŁ demi┼čler. Peygamber tek bir taneyi nas─▒l olup da k─▒rka b├Âlece─čini d├╝┼č├╝n├╝rken Cebrail inmi┼č, Tanr─▒'n─▒n buyru─čunu bildirmi┼č ki ├╝z├╝m tanesini eze, suyunu Erenlere b├Âl├╝┼čt├╝re. Peygamber ├╝z├╝m├╝n suyunu ├ž─▒kar─▒p K─▒rklara b├Âl├╝┼čt├╝rm├╝┼č. ├ťz├╝m suyunu i├žen K─▒rklar esrik olup semah d├Ânmeye ba┼člam─▒┼člar. Peygamber Tanr─▒ el├žisi olman─▒n ger├že─čini b├Âylece K─▒rklardan ├Â─črenmi┼č. Semah t├Âreni, Muhammed'in Peygamberli─če ge├ži┼č t├Âreninin simgesi kabul edilerek, Alevi-Bekta┼čiler aras─▒nda g├╝n├╝m├╝ze kadar s├╝r├╝p gelmi┼čtir.
Taptuk Emre Tekkesi ├╝zerindeki bilgi eksi─čimizi, ona ├žok benzeyen ba┼čka bir tekke i├žin verilen bilgilerle tamamlamaya ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Bu tekke, kurulu┼č y─▒llar─▒nda Taptuk Tekkesi gibi k├╝├ž├╝k bir tekke olan ve kar┼č─▒t k├╝lt├╝r├╝n yuvaland─▒─č─▒ merkezlerden biri bulunan Hac─▒ Bekta┼č Veli (├Âl. 1270-71) Tekkesi'dir. Vilayetname'nin Yunus'u, Taptuk Emre'yi ve Hac─▒ Bekta┼č Veli'yi birbirleri ile ili┼čkili g├Âstermesi bu tekkeler aras─▒ndaki benzerlik olas─▒l─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒r.
Hac─▒ Bekta┼č Tekkesi, g├Â├žebe d├╝zeninden kopmu┼č, ama yerle┼čik d├╝zenin kurumlar─▒n─▒ daha geli┼čtirememi┼č bir k├Ây i├žinde kurulur. Bu k├Ây yedi hanelidir. K├Âyde ├Âlenleri yolunca yuyup kefenleyecek bir insan bile yoktur. Ola─čan├╝st├╝ nak─▒┼člar─▒ bir tarafa b─▒rak─▒rsak Vilayetname bize ┼čeyh, dervi┼č ve tekkenin i┼člevleri hakk─▒nda ┼ču bilgileri verir:
K├Ây k├╝├ž├╝k oldu─ču i├žin s─▒─č─▒rlara ├žoban tutulamam─▒┼čt─▒r. Mal sahipleri s─▒ra ile hayvanlar─▒ g├╝derler. S─▒ra ─░dris'e gelir, fakat ─░dris'in o g├╝n ba┼čka bir i┼či vard─▒r, mal g├╝tmeye gidemeyecektir. ÔÇťHac─▒ Bekta┼č Veli ─░dris'e, gam ├žekme, sen var git i┼čine, bug├╝nl├╝k s─▒─č─▒rlar─▒n─▒ ben g├╝derimÔÇŁ, (G├Âlp─▒narl─▒ V. s. 31) dedi. Ba┼čka bir g├╝n H├╝nk├ór Hac─▒ Bekta┼č bir k├Âyl├╝n├╝n ev yapmak i├žin kerpi├ž d├Âkt├╝─č├╝n├╝, bal├ž─▒k yo─čurdu─čunu g├Âr├╝r. Ev yapana yard─▒m i├žin ÔÇťHac─▒ Bekta┼č gelip, ayaklar─▒ ile bal├ž─▒─č─▒ yo─čurmaya ba┼člad─▒.ÔÇŁ (Ayn─▒ eser, s. 33). K├Âydeki kavgalar─▒, k─▒rg─▒nl─▒klar─▒ Hac─▒ Bekta┼č uzla┼čt─▒r─▒r, yarg─▒ya ba─člar. Mo─čol ulular─▒ndan birinin ├žocu─ču ile bir yoksul ├žocu─ču oynamaktad─▒r. Yoksulun att─▒─č─▒ ta┼č, ├Âteki ├žocu─čun ba┼č─▒na de─čer ve ├žocuk ├Âl├╝r. Yoksul ├žocu─ču korkar, Hac─▒ Bekta┼č'a s─▒─č─▒n─▒r. Gelir, dilerler ki ├žocu─ču ala ve ├Âld├╝reler. H├╝nk├ór, yoksul ├žocu─ču h─▒rkas─▒n─▒n ete─činde saklar, ├Âl├╝mden kurtar─▒r.ÔÇť (Ayn─▒ eser s. 76). ├çocu─ču olmayan kad─▒nlara H├╝nk├ór ila├ž ve umut verir: ÔÇťBizi sevenlere arma─čan─▒m─▒z olsun, o─člu k─▒z─▒ olmayanlar ├╝├ž g├╝n oru├ž tutsunlar, bu mercimek tanelerinden yesinler; Ulu Tanr─▒ onlara o─član verir.ÔÇŁ (Ayn─▒ eser, s. 37). Hastalar tekkeye gelip derman isterler: ÔÇťKad─▒nc─▒k Ana hangi hastaya o elmalardan verdi, yedirdi ise iyile┼čtiler.ÔÇŁ (Ayn─▒ eser, s. 32). Yeni do─čanlara Hac─▒ Bekta┼č ad verir: ÔÇťAd─▒ H─▒z─▒r L├óle olsun dedi, ├žocu─ču l├ólem ├ži├že─či gelmi┼č diye severdi.ÔÇŁ (Ayn─▒ eser, s. 65). Hac─▒ Bekta┼č Tekkesi, bug├╝nk├╝ k├Ây odas─▒n─▒n g├Ârevlerini de y├╝klenmi┼čtir. K├Âye inenleri Kad─▒nc─▒k Ana kar┼č─▒lay─▒p, a─č─▒rlar; ├Ânlerine bal ve yo─čurt koyup kar─▒nlar─▒n─▒ doyururdu. T├╝rkmen ve Tahtac─▒larda bug├╝n de, ki┼čili─čiyle b├╝y├╝k sayg─▒nl─▒k kazanan ked─▒nlara kad─▒n ana diyorlar. G├Âr├╝l├╝yor ki, Hac─▒ Bekta┼č Veli, yap─▒s─▒ daha iyice belirlenmemi┼č, bir ge├ži┼č halindeki yerle┼čik k├╝lt├╝r├╝n i├žinde ortaya ├ž─▒k─▒yor ve orada ├žok y├Ânl├╝ bir g├Ârev y├╝kleniyor. Orada dervi┼č kanun koyucu, gelenek koruyucu, adalet da─č─▒t─▒c─▒, kamu yard─▒mlar─▒n─▒n d├╝zenleyicisi, i┼č hayat─▒na yard─▒mc─▒, yoksullar─▒ g├╝├žl├╝lerden koruyucu, doktor ve otelci.

«   01   ...    09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   ...    52   »   


´╗┐