´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 22


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


Yunus, toprak ve sudan s├╝r├╝p geldi─čine inan─▒lan garaz ve bencillik gibi k├Ât├╝ huylar─▒n; yel ve ate┼čten geldi─čine inan─▒lan ak─▒l ve kanaat gibi iyi huylar─▒n anlat─▒lmas─▒na uzun destanlar ay─▒rm─▒┼čt─▒r bu mesnevide.
Yunus Emre bu ┼čiirde tasavvuf d├╝zenini ve tasavvuf ilkelerini bize insanlar olarak sunmay─▒, onlar aras─▒ndaki ili┼čkileri de ger├žek bir toplum d├╝zeni olarak anlatmay─▒ ye─člemi┼čtir. ├ľyle ki, bu soyut ilkeler yerine biz ger├žek insanlar─▒ koysak kar┼č─▒m─▒za 13 . y├╝zy─▒lda bir Anadolu beyli─činin toplum yap─▒s─▒ ve insan ili┼čkileri ├ž─▒kar. Yunus bu uzun ┼čiirde Mutlak-V├╝cud'a Padi┼čah ad─▒ verir. Ate┼č ve yel gibi unsurlar─▒ insan olarak d├╝┼č├╝n├╝r; say─▒lar─▒ dokuzdur bunlar─▒n. ÔÇťBunlar binba┼č─▒lard─▒r ve her birinin emrinde bin er vard─▒r.ÔÇŁ Toprak ve su ile ÔÇť├╝├ž ki┼či gelir, bunlar da binba┼č─▒lard─▒r, her birinin emrinde bin er vard─▒r. ÔÇťCan ile d├Ârt ki┼či gelir. Yunus bunlar─▒n binba┼č─▒ oldu─čunu a├ž─▒klamaz, ama ÔÇťbunlar─▒n da biner erleri vard─▒r.ÔÇŁ Yunus bu ordu d├╝zenini, ger├žekte oldu─ču gibi, b├Âl├╝klere ay─▒r─▒r: ÔÇť─░mdi bilgil hangi b├Âl├╝ktensin? Hangisinin s├Âz├╝n tutarsan onun b├Âl├╝─č├╝ndensin.ÔÇŁ Buraya kadar, Padi┼čah'─▒n emrinde 16 bin ki┼čilik, on alt─▒ binba┼č─▒l─▒ bir ordu d├╝zeni ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z. Yunus daha ilerde ak─▒l ve kanaat gibi unsurlara Sultan diyecektir. Bu sultanlar, Rahmani ve ┼×eytani, yani Tanr─▒sal ve ┼×eytansal, iyi- k├Ât├╝ diye ikiye ayr─▒lacakt─▒r. ÔÇť─░ki sultandurur sana havale, diler her birisi kim m├╝lk├╝ ala.ÔÇŁ Birbirlerinin m├╝lk├╝n├╝ ele ge├žirmek dileyen bu iki sultandan k├Ât├╝ olan─▒n dokuz o─člu vard─▒r; b├╝y├╝k o─član─▒n ad─▒ ÔÇťTama'd─▒rÔÇŁ. K├Ât├╝ Sultan─▒n kap─▒s─▒nda ÔÇťcihan─▒ esir etmi┼č, bin tane er donlu askerÔÇŁ bekler. ÔÇťBenzi sararm─▒┼č, dili tutulmu┼č, akl─▒n─▒ kaybetmi┼čÔÇŁ bir adam gelir, ÔÇťBunald─▒m, sana geldim, benim derdime bir ├žare bul,Tama hapsine d├╝┼čt├╝m, bu zindan─▒n duvarlar─▒ berktir, y─▒kam─▒yorum; kap─▒lar─▒n─▒ demir y├╝rekli bahad─▒rlar bekler, ├ž─▒kam─▒yorum.ÔÇŁ diye dert yanar, yard─▒m umar. Sultan s├Âz├╝ al─▒r: ÔÇťBize geldi─čine iyi ettin, bize gelenlerin can─▒ kurtulur; g├Âr ┼čimdi ben d├╝┼čmana neler edece─čim.ÔÇŁ der. Sultan ├žavu┼člara buyurur. ├çavu┼člar sa─ča sola ko┼čup nida ederler. ÔÇťD├╝zen ve rahatl─▒k bozulmu┼č, ba┼č─▒na buyruk olan bo┼ču (garaz), ili, ┼čehri, diyar─▒ harap etmi┼čtir.ÔÇŁ ÔÇť─░pek donlar giymi┼č, burak atlara binmi┼č, ├Ânlerinde ye┼čil bayrak, asker toplan─▒r.ÔÇŁ ÔÇťBunlar─▒n k─▒l─▒├žlar─▒ kanl─▒, kendileri gazidir, atlar─▒ da u├žan ku┼člar gibi tez ayakl─▒d─▒r.ÔÇŁ Asker var─▒r, k├Ât├╝ Sultan'─▒n ordusunu bozar, askerini s─▒nd─▒r─▒r, ÔÇť─░li ve ┼čehri kurtar─▒r, ├Âyle bir hayhuy ve kavga olur ki kimse can─▒n─▒ kurtaramaz.ÔÇŁ Askeri bas─▒p ┼čehre giren ordu ÔÇťHaricileri s├╝r├╝p ┼čehirden ├ž─▒kar─▒r, k─▒zlar─▒ ve o─članlar─▒ kovup ┼čehri yakar.ÔÇŁ ÔÇť┼×ehir bizim olur, d├╝┼čman s─▒n─▒l─▒r.ÔÇŁ Sefer b├Âylece biter,
ÔÇť┼×ah gazadan d├Âner, taht ├╝zre oturur, sipahiler kar┼č─▒s─▒nda divan durur. B├╝t├╝n ┼čehir, b├╝t├╝n il rahat olur, d├╝zen ve rahatl─▒k yeniden kurulur. Her taraf nimetle dolar. K─▒tl─▒k ve afet g├Âr├╝nmez olur. ─░┼č erleri (harif) ibadetle me┼čgul olurlar, Sultana kul olurlar. Din adamlar─▒ yollarda durur, a┼čirler ve ayetler okurlar. Madrabazlara hi├žbir i┼č kalmaz olur.
ÔÇť┼×ah mecliste otururÔÇŁ, ┼×ah'─▒n nimetleri yenir baya─č─▒, hi├ž eksilmez durur dane dura─č─▒,ÔÇŁ ┼×ah emir verir, sakiler ┼čarap sunar; ┼×ah c├Âmerttir, sofra ├╝st├╝ne sofra ├žekilir; yeni gelenlere yeni yemekler sunulur; yeni donlar (hil'at) verilir; i├žki, ├žalg─▒, kadeh boyuna yenilenir. Yemek o kadar boldur ki herkes yer doyunur, e─činler b├╝t├╝n olur (s─▒rtlar elbise g├Âr├╝r); kar─▒nlar tok olur, nice senin gibiler yer doyunur, yemek bir t├╝rl├╝ bitip eksilmez, nereden geldi─čini de kimse bilmez. Sultan kendisi bu Han meclisinde oturanlara mihmandar olur.ÔÇŁ
K├Ât├╝ Sultan─▒n (Tama Sultan'─▒n─▒n) ÔÇť├žerisi bin ki┼čidir, her biri er donludur. Yi─čit ve d├Â─č├╝┼č├ž├╝ askerdir bunlar. Ellerine gireni zindana atarlar, aya─č─▒na da demir vururlar.ÔÇŁ
Kanaat destan─▒nda ise; ÔÇťtahtta oturan Sultan─▒n ├Ân├╝ne bir casus gelir, casus haber verir ki, haramiler da─č ba┼člar─▒n─▒ tutmu┼čtur, yol keserler, yolcuyu vururlar, kimseyi b─▒rakmazlar yoldan ge├žmeye. Kanaat Sultan─▒ der ki; ÔÇťHaramiler da─č ba┼č─▒nda duramaz, yol sava┼č─▒nda bir g├╝n ele ge├žerler, bulunur, gebertilirler.ÔÇŁ
Yunus Emre, bu mesnevide, bize ger├žek bir d├╝zenin sadece insanlar─▒n─▒ ve bu insanlar─▒n birbirleri ile ili┼čkilerini anlatmakla kalmaz; orada tutulan de─čerleri de a├ž─▒klar: ÔÇťGerek kul, gerek sipahi, Sultan'a iyi kulluk edeceksin. Meclise ters de d├╝┼čse Sultan─▒n ├Ân├╝nde do─čruyu s├Âyleyeceksin. (S├Âz ayk─▒r─▒ gerek Sultan kat─▒nda). Sipahilikten emekli de olsan gene ┼×ah'─▒n kullu─čunda kalacaks─▒n. Sultan kat─▒nda ├žok konu┼čmayacak, s├Âz├╝n├╝ bitirip epsem olacaks─▒n (susacaks─▒n). ┼×aha bor├žlu kalmayacak, onun udunun alt─▒nda bulunmayacaks─▒n. (Sultan kat─▒nda ud alt─▒nda kalmak ├Âl├╝mden beterdir). Sultan'a asi olmayacaks─▒n, e─čer olursan bir urganla i┼čin bitirilir.ÔÇŁ Yunus'a g├Âre, bu d├╝zende ÔÇťEvini ─▒ss─▒z komayacaks─▒n, derin uykulara dalmayacaks─▒n, yoksa evine u─čru (h─▒rs─▒z) gelir, duvar─▒ deler, sen uykuya dald─▒─č─▒n i├žin u─čru sevinir, sen ba┼čka yerde olursan, u─čru i├žerde olur, mal─▒n─▒ yer i├žer.ÔÇŁ

«   01   ...    12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   ...    52   »   


´╗┐