´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 28


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


YUNUS'TA TASAVVUFUN HİKÂYESİ

Tarihsel anlam─▒yla mistiklik, ─░slamdaki ad─▒ ile Tasavvuf veya Sufilik, insan ruhunun Mutlak Ger├žek (Tek Yarat─▒c─▒), yani Tanr─▒ ile birli─če ula┼čmas─▒ ├Â─čretisidir. Bu anlamda Katolik ve Ortodoks H─▒ristiyanl─▒─č─▒nda, Hindu ve Yahudi dinlerinde, ┼×amanl─▒kta ve ba┼čka dinlerde de vard─▒r. Daha genel ve g├╝ncel bir kullan─▒┼čla, mistiklik, yaratanla yarat─▒lan, sevenle sevilen, m├╝zikle dinleyen, resimle seyreden aras─▒nda ula┼č─▒lan bir birlik duygusudur. ├ľyle bir duygu ki, orada ikilik ortadan siliniyor, ├Âzne ile nesne bir oluyor, tekle┼čiyor. Bir canda iki ruh, bir g├Âmlekte iki ba┼č gibi. ─░nsan ruhu bu hale ├žok defa dinsel bir e─čitimle ula┼č─▒yor; Ama seyrek de olsa, din d─▒┼č─▒ u─čra┼člar i├žinde de bu hale i├žki, m├╝zik ve dans yolu ile ula┼čanlar olmu┼č. O vakit, insanda sakl─▒ kalan enerji b├╝y├╝k bir patlama ile ortaya ├ž─▒k─▒yor ve bilinmeyen yeni d├╝nyalar─▒n ve duygular─▒n kap─▒s─▒n─▒ a├ž─▒yor.
Tanr─▒ ile bir olma, Mutlak Ger├že─če ula┼čma felsefesini M├╝sl├╝man mistikli─či, Vahdet-i V├╝cut ad─▒ alt─▒nda a├ž─▒klar. Bu ├Â─čretiyi bug├╝n├╝n dili ile ┼č├Âyle ├Âzetleyebiliriz:
Evren daha yarat─▒lmadan sadece bir karanl─▒k ve yokluk vard─▒, bir de Mutlak Yarat─▒c─▒. Bu Tek Yarat─▒c─▒ yoklu─čun ve karanl─▒─č─▒n i├žinde bir nur par├žas─▒ gibi balk─▒rd─▒. Ger├ži Yarat─▒c─▒ en y├╝ksek dereceden iyilik, g├╝zellik ve bilgeliklerle donanm─▒┼čt─▒r, Ama onu insan akl─▒n─▒n alaca─č─▒ b├Âyle niteliklerle tarif etmek olmaz; Onun tek niteli─či niteliksizliktir. O g├Âr├╝lmez, kavranmaz, duyulmaz, zamanla ve mek├ónla s─▒n─▒rl─▒ de─čildir; de─či┼čirli─či yoktur; ezelden ebede s├╝relidir. Tek Ger├žek olan Tanr─▒ diledi ki, kendi g├╝zelliklerine tapacak, kendini sevecek varl─▒klar olsun.ÔÇť K├╝n (Ol)ÔÇŁ buyurdu bunun i├žin ve bu buyrukla onun nitelikleri yoklu─čun ve karanl─▒─č─▒n ├╝zerine d├╝┼čt├╝; bir aynaya d├╝┼čen suretler gibi orada g├Âr├╝nmeye ba┼člad─▒. Evren ve insan i┼čte bu karanl─▒k ve bo┼člukla Tanr─▒'n─▒n birle┼čmesinden ortaya ├ž─▒kt─▒; bunun i├žin as─▒l de─čil surettir bunlar. Bu surette bir yandan Tanr─▒sal nitelikler vard─▒r, bir yandan da karanl─▒k ve yokluktan gelen k├Ât├╝ nitelikler. Bunlar ├žirkinlik, k├Ât├╝l├╝k ve ┼čer gibi niteliklerdir. Bu nedenle her insan─▒n mayas─▒nda ikilik vard─▒r. ─░nsan hem melektir, hem ┼čeytand─▒r. Hem kuzudur, hem kurttur. Hem sevap, hem g├╝nah i┼čleyici; hem nur, hem karanl─▒k.
Ama bu evrende yaln─▒z insano─čludur ki, ├Âz├╝ndeki Tanr─▒sal nitelikleri art─▒r─▒p, yokluk ve karanl─▒k niteliklerini eksiltebilir, hatta yok edebilir. Bunu yapmak i├žin, ilkin, Tanr─▒ insan─▒n y├╝re─čine sevgi b─▒rakacak, sonra bir ┼čeyhin ete─činden tutulup, tarikat denen bir yola girilecek; orda ┼čeriat ve marifet a┼čamalar─▒ndan ge├žilecek; en y├╝ksek derece olan hakikate ula┼č─▒lacak. Hakikat a┼čamas─▒nda insan─▒n ├Âz├╝nde k├Ât├╝l├╝k kalmayacak, yokluktan ve karanl─▒ktan gelen her ┼čey eriyip yok olacak, sadece Tanr─▒ nitelikleri kalacakt─▒r. B├Âylece insan tanr─▒la┼čacak, Tanr─▒ ile bir olacakt─▒r. Kul-Tanr─▒, Yaratan-yarat─▒lan ikili─činin yok oldu─ču a┼čamad─▒r buras─▒. Enelhak yani ÔÇťBen Tanr─▒y─▒mÔÇŁ diyen Sufi bu birle┼čme derecesini anlatmak istemi┼čtir. Katolikler bu hale Tanr─▒sal Evlenme diyorlar (*Not 1). Yunus bu y├╝celik derecesini ┼čiir dilinden ┼č├Âyle anlat─▒r:

Asl─▒nda ├ó┼č─▒k u ma┼č├╗k a┼čk bir
Bu birden ger├ži ki y├╝z bin g├Âr├╝nd├╝
Yunus aydur hi├ž ┼ček de─čil o benvenem (O benim)
ben olvenem (ben Oyum)
Ben ne derisem dost tutar dost dedi─čin ben tutaram

Hallac─▒ Mansur ( ├Âl. 922 ) bu hali ┼č├Âyle dile getirmi┼čtir:

Ben sevdi─čim ve hayran oldu─čum Oyum
Sevdi─čim de benden ba┼čkas─▒ de─čildir.
Biz bir bedende iki ruhuz.
Sen beni g├Âr├╝nce Onu da g├Âr├╝yorsun
T─▒pk─▒ Onu g├Âr├╝nce beni de g├Ârd├╝─č├╝n gibi.

Mevl├ón├ó Celaleddin ayn─▒ hali daha de─či┼čik a├ž─▒klar:

«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   ...    52   »   


´╗┐