´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Yunus Emre - I : 29


YUNUS EMRE - I (─░nceleme)

─░LHAN BA┼×G├ľZ

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 45


Ben ben de─čilim, sen de sen de─čilsin,
hele sen hi├ž ben de─čilsin.
Ben ayn─▒ zamanda hem senim hem benim,
sen ayn─▒ zamanda hem sensin, hem bensin.
Ey Hoten g├╝zeli! senin y├╝z├╝nden ┼ča┼č─▒rd─▒m kald─▒m,
sen mi bensin, yoksa ben mi senim bilemiyorum.
Bu y├╝celikler ve iyilikler derecesine ula┼čarak kendini Tanr─▒ g├Âren insan, bilginin en yukar─▒ derecesine (ilm al yakin) de eri┼čir ve mutlak bilgiyi i├žinde duymaya ba┼člar. Orda, g├Âzle, kulakla, okuma yazma ile, kitaptan, Kur'andan, dinden, halktan ├Â─črenilen bilgilere yer yoktur. Bunlar bir yana at─▒l─▒r, k├╝f├╝r ile iman, G├óvurla M├╝sl├╝man bir tutulur art─▒k. Orada kitaps─▒zl─▒k kitap say─▒lacak, bilgisizlik ger├žek bilgi gibi kabul edilecek, b├╝t├╝n insanlar bir sevgi esrikli─či i├žinde e┼čit g├Âr├╝lecektir. Bu derecede insan bilgisi Kur'an ve hadislerde verilen Tanr─▒ bilgisi kadar ├Ânemlidir. Yunus ┼č├Âyle der:

Dinim iman─▒m Oldurur (Odur) Onsuz olursam d├╝nyada
Ne puta ha├ža taparam ne din ├╝ iman tutaram

Bu dervi┼člik berat─▒n okumad─▒ m├╝ft├╝ler
Onlar nerden bilecek bu bir gizli varl─▒kt─▒r

Dinin terkedenin k├╝f├╝rd├╝r i┼či
Bu ne k├╝f├╝rd├╝r imandan i├žeri

Bir kimsenin devletine ta'ned├╝ben biz g├╝lmeziz
Ne m├╝nkiriz ├ólimlere ne tersan─▒n ha├ž─▒nday─▒z

Ben bir kitap okudum kalem an─▒ yazmad─▒
M├╝rekkep eyler isem yetmeye yedi deniz

Yerde g├Âkte bu a┼čk ile a┼čktan gelir her s├Âz dile
Bi├žare Yunus ne bile ne kara okudu ne ak

Bu dizelerle Yunus, asl─▒nda ger├žek bilgiye, bat─▒n bilgisine ula┼čt─▒─č─▒n─▒ anlatmak ister; yoksa ilk ara┼čt─▒r─▒c─▒lar─▒n sand─▒─č─▒ gibi cahilli─čini de─čil. (*Not 2)
─░slamda Tasavvufun ortaya ├ž─▒kmas─▒nda ve tutunmas─▒nda eski Yunan felsefesinin, ├Âzellikle Eflatun'un ak─▒lc─▒ metafizik anlay─▒┼č─▒n─▒n, H─▒ristiyan ke┼či┼čli─činin, Hint mistikli─činin etkileri ├že┼čitli ara┼čt─▒rmalara konu olmu┼čtur. Bu etkiler ger├žekten vard─▒r. Hicretin ikinci y├╝zy─▒l─▒nda, kaba kuma┼čtan dokunmu┼č suf giyen M├╝sl├╝manlar (ki Sufilik s├Âz├╝ burdan geliyor) H─▒ristiyan ke┼či┼člerinin k─▒l─▒─č─▒na b├╝r├╝nmekle su├žlan─▒yorlard─▒. Ama bu d─▒┼č etkenler daha M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n ikinci y├╝zy─▒l─▒nda Sufili─čin bir hayat g├Âr├╝┼č├╝ olarak tutunmas─▒n─▒ a├ž─▒klamaya yetmez. Sufili─čin k├Âk sal─▒p yerle┼čmesinde Arap toplumunun i├ž ko┼čullar─▒ en ├Ânemli rol├╝ oynam─▒┼čt─▒r. Goldziher'in ├žal─▒┼čmalar─▒ndan alarak, Sufili─či ortaya ├ž─▒karan toplumsal de─či┼čmeyi ├Âzetleyebiliriz:
Daha Peygamber Muhammed'in sa─čl─▒─č─▒nda, Arap ordular─▒n─▒ sava┼člara ve ba┼čar─▒lara g├Ât├╝ren ├╝lk├╝ sadece din ├╝lk├╝s├╝ de─čildi. Arap ├ž├Âllerinin yoksullu─ču ve gerili─či i├žinden gelen askeri, as─▒l, sava┼člardan elde edilen hazineler ve ganimetler ├žekiyordu. Muhammed'in ├Âl├╝m├╝nden sonra ise, Kur'an'da belirtilen d├╝nyadan vazge├žmek felsefesi ve sade bir hayat s├╝rmek ilkesi, yerini d├╝nyay─▒ zaptetmek ve hayat─▒n tad─▒n─▒ ├ž─▒karmak ilkeleri ile de─či┼čtirdi. Ba┼čar─▒dan ba┼čar─▒ya ko┼čan Arap ordular─▒, imparatorlu─čun d├Ârt yan─▒ndan, Isfehan'─▒n, ┼×am'─▒n, Halep'in, ─░skenderiye'nin g├Âz kama┼čt─▒ran servetlerini Arap Yar─▒madas─▒'na ta┼č─▒d─▒lar. ├çad─▒rda, kul├╝bede ve k├╝├ž├╝k evlerde ya┼čayan Araplar, konak ve saraylarda, halay─▒klar ve hizmet├žiler ile l├╝ks bir hayat s├╝rmeye ba┼člad─▒lar. Sosyal hayat d├╝nya zevklerine d├╝┼č├╝p, yeni zenginler d├╝nyaya tapar hale geldik├že, M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n ilk devrini, sade ve temiz halini ├Âzleyen ger├žek M├╝sl├╝manlar, topluma k├╝smeye, d├╝nyadan el etek ├žekmeye, d├╝nya nimetlerinden uzakla┼čmaya ba┼člad─▒lar.

«   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    52   »   


´╗┐