´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Y├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ : 01


Y├ťZBA┼×ININ KIZI

ALEKSANDR PU┼×K─░N

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 8


Ataol Behramo─člu taraf─▒ndan Rus├ža asl─▒ndan ├ževrilmi┼čtir.
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yenig├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
A─čustos 1998


├ľyk├╝ ve Roman Yazar─▒ Olarak Aleksandr Pu┼čkin

Aleksandr Pu┼čkin her ┼čeyden ├Ânce ozand─▒r. Rus ve d├╝nya yaz─▒n─▒na, aralar─▒nda ÔÇťRuslan ile LudmilaÔÇŁ, ÔÇť├çingenelerÔÇŁ, "Bah├žesaray ├çe┼čmesi", ÔÇťKafkas Tutsa─č─▒ÔÇŁ, "Yevgeni Onegin" gibi anlat─▒-┼čiirler de bulunan ├Âl├╝ms├╝z bir ┼čiir miras─▒ b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Fakat onun ÔÇťByelkin'in Hik├óyeleriÔÇŁ, ÔÇťDubrovskiÔÇŁ, "Y├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒" vb. ├Âyk├╝ ve romanlar─▒ da ┼čiir t├╝r├╝ndeki yap─▒tlar─▒ndan daha az ├╝nl├╝ de─čildir. Hatta ┼čiir ├ževirisinin ├Âzel g├╝├žl├╝kleri nedeniyle, kendi ├╝lkesi d─▒┼č─▒nda ┼čiirlerinden ├žok, ├Âyk├╝ ve romanlar─▒yla tan─▒nd─▒─č─▒ s├Âylenebilir.
1799'da, zengin ve ayd─▒n bir ailenin ├žocu─ču olarak Moskova'da do─čdu. Zaman─▒n soylu aile ├žocuklar─▒n─▒n t├╝m├╝ gibi, ilk├Â─črenimini Frans─▒zca g├Ârd├╝. Yine ├žocukluk y─▒llar─▒nda Yunan-Latin klasiklerini, Voltaire, Rousseau gibi ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝, ayd─▒nlanmac─▒ Frans─▒z yazarlar─▒n─▒ okuma olana─č─▒ buldu. Bir Rus k├Âyl├╝ kad─▒n─▒ olan dad─▒s─▒ndan da Rus├žay─▒, Rus halk masallar─▒n─▒ ├Â─črendi.
Pu┼čkin ├Âncesi Rus yaz─▒n─▒n─▒n ana y├Âneli┼čleri, romantizm ve klasizm ak─▒mlar─▒yd─▒. Bunlar da daha ├žok Bat─▒ yaz─▒nlar─▒n─▒n etkisi alt─▒nda do─čmu┼člar, ulusal temele yeterince oturmam─▒┼člard─▒. Pu┼čkin, Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝ ve ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ d├╝┼č├╝nceyle Rus halk duyarl─▒─č─▒n─▒ kayna┼čt─▒rd─▒─č─▒ yap─▒tlar─▒nda, Rus yaz─▒n dilini gerek s├Âzc├╝k da─čar─▒, gerekse t├╝mce yap─▒s─▒ ve anlat─▒m ├Âzellikleri bak─▒m─▒ndan ar─▒nd─▒rm─▒┼č ve zenginle┼čtirmi┼č, bu dile ├ža─čda┼č ve ulusal bir yap─▒ kazand─▒rm─▒┼č, yap─▒tlar─▒nda ilk kez Rus toplumunun halksal ├Âzelliklerini yans─▒tan tipler yaratmakla Rus yaz─▒n─▒nda ulusal ve ger├žek├ži ├ž─▒─č─▒r─▒n ├Ânc├╝s├╝ olmu┼čtur. Pu┼čkin sonras─▒ 19. y├╝zy─▒l Rus yaz─▒n─▒n─▒n b├╝t├╝n b├╝y├╝k yazarlar─▒ onun yap─▒tlar─▒yla beslenerek yeti┼čmi┼člerdir.
Pu┼čkin'in anlat─▒ t├╝r├╝nde ilk yap─▒t─▒, 1827 y─▒l─▒nda yazmaya ba┼člad─▒─č─▒ ÔÇťB├╝y├╝k Petro'nun Arab─▒ÔÇŁd─▒r. Bu ├Âzya┼čamsal-tarihsel roman denemesi tamamlanmam─▒┼č olmas─▒na kar┼č─▒n, sa─člam kurulu┼ču, yal─▒n anlat─▒m─▒, ki┼čilerin ger├žek├ži betimleni┼čleriyle g├Âze ├žarpar. Pu┼čkin ├Âncesi Rus yaz─▒n─▒nda anlat─▒ dili ┼čiir dilinden hen├╝z tam olarak ayr─▒lmam─▒┼čt─▒. ÔÇťB├╝y├╝k Petro'nun Arab─▒ÔÇŁ bu ayr─▒m─▒n olu┼čmas─▒nda ├Ânemli bir ad─▒m olmu┼čtur.
1830 y─▒l─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝ olan ÔÇťByelkin'in Hik├óyeleriÔÇŁ s├╝ss├╝z, yal─▒n bir ├╝slupla yaz─▒lm─▒┼č, ger├žek├ži, ├Âzl├╝ sanat ├╝r├╝nleridir. Bu ├Âyk├╝lerde Pu┼čkin, halk insanlar─▒n─▒ b├╝y├╝k bir yal─▒nl─▒k, ger├žek├žilik ve ustal─▒kla ├žizmi┼čtir. ÔÇťMenzil Bek├žisiÔÇŁ ├Âyk├╝s├╝nde bek├ži ve k─▒z─▒, ÔÇťTabut├žuÔÇŁda tabut yap─▒mc─▒s─▒ ve k─▒zlar─▒, ÔÇťK├Âyl├╝ Gen├ž BayanÔÇŁda hizmet├ži k─▒zlar, u┼čaklar, sevecen bir alayc─▒l─▒k ve duyguyla ├žizilmi┼č b├╝t├╝n bu tipler, ger├žek├ži Rus yaz─▒n─▒na ├Ârnek olu┼čturmu┼člar; Dostoyevski, Nekrasov, Tolstoy, ├çehov vb. daha sonraki d├Ânemlerin bir├žok b├╝y├╝k yazar─▒ i├žin t├╝kenmez esin kaynaklar─▒ olmu┼člard─▒. B├╝t├╝n bu ├Âyk├╝ler ince bir alay, zek├ó, yal─▒n ve ┼čen bir insan sevgisiyle ├Âr├╝l├╝d├╝r. Yine 1830 y─▒l─▒ ├╝r├╝n├╝ olan ÔÇťGoryuhino K├Ây├╝ TarihiÔÇŁ, toplumcu g├╝lmecenin, parodinin ger├žek├ži yaz─▒nda g├╝├žl├╝ bir ├Ârne─čidir.
1832-33 y─▒llar─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝ olan ÔÇťDubrovskiÔÇŁ adl─▒ roman─▒, yukarda s├Âz edilen yap─▒tlar─▒n─▒n ortak ├Âzelliklerini ta┼č─▒r. Yal─▒n, ak─▒c─▒ anlat─▒m─▒yla ÔÇťByelkin'in Hik├óyeleriÔÇŁne yak─▒nd─▒r. Bu anlamda, ÔÇťB├╝y├╝k Petro'nun Arab─▒ÔÇŁna g├Âre, Pu┼čkin'in romanc─▒l─▒─č─▒nda ileriye do─čru ├Ânemli bir ad─▒md─▒r. Kurgusu da ├žok daha i┼člek ve sa─člamd─▒r. Haydut olmak zorunda kalan soylu ki┼či, romantik edebiyat─▒n bilinen bir kahraman─▒d─▒r. Pu┼čkin, ÔÇťDubrovskiÔÇŁde, bu romantik kahraman─▒ ve ├ževresinde geli┼čen olaylar─▒, yine romantik renkler ta┼č─▒makla birlikte, halksal, ulusal, ger├žek├ži bir temele oturtmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r. Romanda d├Ânemin Rus derebeylik d├╝zeni ve ona u┼čakl─▒k eden b├╝rokrasiyle ac─▒mas─▒zca alay edilmekte, Kirila Petrovi├ž tipinin ├ževresinde Rus derebeylik d├╝zeni, g├╝nl├╝k ya┼čam ├Âzellikleriyle, sevecenlikten de yoksun olmayan ince bir alayc─▒l─▒kla sergilenmektedir. Bu bak─▒mdan ÔÇťDubrovskiÔÇŁ, Gogol'un baz─▒ ilk d├Ânem yap─▒tlar─▒yla da ortak ├Âzellikler ta┼č─▒r. Pu┼čkin'in Rus halk tiplerine, onlar─▒n ya┼čamlar─▒na, konu┼čmalar─▒na, g├Âreneklerine duydu─ču (bu kez alayc─▒l─▒ktan yoksun olmayan) ilgi ve sevgi, ÔÇťByelkin'in Hik├óyeleriÔÇŁnde ve daha sonraki ÔÇťY├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ÔÇŁnda oldu─ču gibi, ÔÇťDubrovski'de de b├╝y├╝k yazar─▒n ba┼čl─▒ca ├Âzelliklerindendir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    60   »   


´╗┐