´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Yolculamak ┬╗ Y├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ : 02


Y├ťZBA┼×ININ KIZI

ALEKSANDR PU┼×K─░N

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 8


Yine ÔÇťDubrovskiÔÇŁde, romantik a┼čk ├Âyk├╝s├╝ ├ževresinde, Pu┼čkin'i ├žok ilgilendirmi┼č olan ÔÇťhalk ayaklanmas─▒ÔÇŁ konusu ilk kez yans─▒maktad─▒r. Sonradan, 17. y├╝zy─▒l Rus k├Âyl├╝ ayaklanmas─▒ ve ayaklanman─▒n ├╝nl├╝ ├Ânderi Puga├žev konusunda ÔÇťPuga├žev Ayaklanmas─▒ TarihiÔÇŁ adl─▒ bir inceleme de yazacak olan Pu┼čkin, ÔÇťBoris GodunovÔÇŁ adl─▒ tragedyas─▒nda ve ÔÇťY├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ÔÇŁ roman─▒nda da bu konuyu i┼člemektedir. ÔÇťDubrovskiÔÇŁyi, konunun romantik ├Ârg├╝s├╝ne kar┼č─▒n, ac─▒mas─▒z, bask─▒c─▒ bir y├Ânetime kar┼č─▒ bir halk ayaklanmas─▒n─▒ konu al─▒┼č─▒yla, yaz─▒ld─▒─č─▒ d├Ânem bak─▒m─▒ndan, olduk├ža g├Âz├╝pek bir yap─▒t saymak gerekir.
Yine ayn─▒ d├Ânemin ├╝r├╝nlerinden ÔÇťMa├ža K─▒z─▒ÔÇŁnda, hedef bu kez Petersburg sosyetesidir. ÔÇťMa├ža K─▒z─▒ÔÇŁn─▒ bir fantezi, traji-komik bir ├Âyk├╝ olarak g├Ârmek olas─▒. Fakat ├Âyk├╝n├╝n kahraman─▒ Hermann konusunda Dostoyevski'nin de─čerlendirmesi, bu anlat─▒y─▒ biraz daha derinli─čine irdelemede ─▒┼č─▒k tutucu olabilir. ┼×├Âyle niteliyor Dostoyevski, ÔÇťMa├ža K─▒z─▒ÔÇŁn─▒n kahraman─▒n─▒: ÔÇťÔÇŽ muazzam bir ki┼čilik, Petersburg d├Âneminin (Pu┼čkin'in Petersburg d├Ânemi ├╝r├╝nlerinin / A.B.) al─▒┼č─▒lmad─▒k bir tipiÔÇŽ Onda bir Napolyon profili ve bir iblis ruhu varÔÇŽÔÇŁ Dostoyevski'nin bu de─čerlendirmesinden yola ├ž─▒karak, Hermann'─▒, Raskolnikov'un (Dostoyevski'nin ├╝nl├╝ kahraman─▒n─▒n) haz─▒rlay─▒c─▒s─▒, bir ├Ân ├Ârne─či olarak da g├ÂrebilirizÔÇŽ Hermann tipinin Gon├žarov'un ÔÇťOblomovÔÇťundaki Stolts tipiyle yak─▒nl─▒─č─▒ da, Pu┼čkin'in ÔÇťMa├ža K─▒z─▒ÔÇŁnda ÔÇťRusya'n─▒n yeni, kapitalist d├Âneme giri┼činiÔÇŁ incelikle yans─▒tt─▒─č─▒ konusundaki yarg─▒lara bir kan─▒t say─▒labilir.
ÔÇťM─▒s─▒r GeceleriÔÇŁ yine y├╝ksek sosyete ├ževrelerine y├Ânelik ac─▒ bir alayd─▒r. Modern anlat─▒m ve kurgu ├Âzellikleri ta┼č─▒yan ├Âyk├╝s├╝nde Pu┼čkin, d├Ânemin resmi yaz─▒n ├ževrelerine ve bask─▒c─▒ y├Ânetime kar┼č─▒, sanat─▒n ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ konusunda d├╝┼č├╝ncesini ustaca yans─▒tmaktad─▒r: ÔÇť├ç├╝nk├╝ yasak tan─▒maz r├╝zg├ór,
Zincir vurulmaz kartala, gen├ž k─▒z kalbine,
┼×air de ├Âyledir i┼čte
─░├žinden geldi─či gibi ya┼čarÔÇŽÔÇŁ ÔÇťM─▒s─▒r GeceleriÔÇŁnde, Pu┼čkin, romantik esinlenme anlay─▒┼č─▒na kar┼č─▒, sanat─▒ bir ustal─▒k, bir beceri olarak g├Âren kendi ger├žek├ži anlay─▒┼č─▒n─▒ da yine ustaca ortaya koymaktad─▒rÔÇŽ
ÔÇťRoslavlevÔÇŁ, Napolyon'un Rusya seferi s─▒ras─▒ndaki Rus y├╝ksek sosyetesini incelikle ele┼čtiren bir k├╝├ž├╝k anlat─▒d─▒r. Yine de, bu birka├ž sayfal─▒k anlat─▒n─▒n, ÔÇŁSava┼č ve Bar─▒┼čÔÇťta Lev Tolstoy'u etkilemi┼č oldu─ču s├ÂylenebilirÔÇŽ Anlat─▒n─▒n kahraman─▒ gen├ž k─▒z, Pu┼čkin'in pek ├žok yap─▒t─▒n─▒n kahramanlar─▒ gibi, o d├Ânem ve daha sonraki ger├žek├ži, ulusal Rus yaz─▒n─▒n─▒n ilk ├Ârnek tiplerinden biridir.
Yurtd─▒┼č─▒na yolculuk, Pu┼čkin'in b├╝y├╝k bir ├Âzlemiydi. Yaz─▒k ki bu ├Âzlem ger├žekle┼čemedi. Bask─▒c─▒ ├žarl─▒k y├Ânetimi yurtd─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒┼č izni vermedi ona. 1829 y─▒l─▒nda, Osmanl─▒-Rus sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Rus ordusuyla birlikte yola ├ž─▒k─▒┼č─▒, bu yurtd─▒┼č─▒ yolculu─ču ├Âzlemiyle ilgilidir. Bu yolculu─čun izlenimlerini yans─▒tan (1836'da yay─▒nlanan) ÔÇťErzurum Yolculu─čuÔÇŁnda belirtti─či gibi, ayak bast─▒─č─▒ yabanc─▒ topraklar Rus ordusunca ele ge├žirilmi┼č yerler oldu─ču i├žin, yine de yabanc─▒ bir ├╝lkeye ayak basm─▒┼č olmuyorduÔÇŽ
ÔÇťErzurum Yolculu─čuÔÇŁ Pu┼čkin'in ├žok y├Ânl├╝ zek├ós─▒n─▒n, k├╝lt├╝r├╝n├╝n ─▒┼č─▒lt─▒lar─▒yla parlayan bir yap─▒tt─▒r. Kafkas do─čas─▒ betimlerinin, y─▒llar sonra, bir ba┼čka b├╝y├╝k yazar─▒, Maksim Gorki'yi etkilemi┼č oldu─ču rahat├ža s├Âylenebilir. Sava┼č alan─▒ betimlerinin ise ÔÇťSivastopolÔÇŁda ve hatta ÔÇťSava┼č ve Bar─▒┼čÔÇŁta Lev Tolstoy'u derinli─čine etkilemi┼č oldu─ču a├ž─▒kl─▒kla g├Âr├╝lebilmektedir. Sava┼č alan─▒ betimlerinde, d├Ânemin siyasal ko┼čullar─▒n─▒n ├žok ├Âtesinde, insanc─▒l bir yakla┼č─▒m─▒ var Pu┼čkin'in: ÔÇťYolda yanlamas─▒na uzanm─▒┼č yatan gen├ž bir T├╝rk'├╝n cesedi ├Ân├╝nde durdum. 18 ya┼člar─▒nda bir delikanl─▒yd─▒ bu. Bir k─▒z─▒nkini and─▒ran solgun y├╝z├╝ hen├╝z tazeli─čini yitirmemi┼čti. Sar─▒─č─▒ tozlar i├žinde yat─▒yordu. T─▒ra┼čl─▒ ensesinde bir kur┼čun yaras─▒ vard─▒ÔÇŽÔÇŁ Bu t├╝mceler, b├╝t├╝n tarih kitaplar─▒ndan ├žok daha belirgin ve elle tutulurcas─▒na g├Âzlerimizin ├Ân├╝nde canland─▒rmaktad─▒r bir sava┼č alan─▒ g├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ÔÇŽ
Pu┼čkin anlat─▒ alan─▒nda ba┼čyap─▒t─▒ olan ÔÇťY├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ÔÇŁn─▒ da 1836 y─▒l─▒nda tamamlay─▒p yay─▒nlad─▒. Gogol bu romanla ilgili olarak ┼č├Âyle demektedir: ÔÇťY├╝zba┼č─▒n─▒n K─▒z─▒ ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒nca b├╝t├╝n romanlar─▒m─▒z ve b├╝y├╝k hik├óyelerimiz yavan kal─▒yor. Safl─▒k, yumu┼čakl─▒k ├Âyle bir y├╝ksekli─če ula┼č─▒yor ki bu yap─▒tta, ger├žek bile yapmac─▒k ve karikat├╝rize edilmi┼č gibi g├Âr├╝n├╝yor. Ortaya ger├žekten de ilk olarak Rus karakterleri ├ž─▒k─▒yor. Kalenin basit komutan─▒, kar─▒s─▒, bayraktar, biricik topuyla kalenin kendisi, zaman─▒n kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒, s─▒radan insanlar─▒n o al├žak g├Ân├╝ll├╝ b├╝y├╝kl├╝─č├╝. B├╝t├╝n bunlar yaln─▒zca ger├žek de─čil, onu da a┼čan bir ┼čey.ÔÇŁ
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    60   »   


´╗┐